II SA/Gl 960/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , , Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę oddala skargę. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę inwestorowi "A." Sp. z o.o. w S. dla zamierzenia inwestycyjnego – projekt techniczny powierzchniowej strefy dostępowej w rejonie planowanych wlotów upadowych do złoża pokładu [...], "B." w S., na działce nr 1 jedn. ewid.: [...] R. obszar wiejski, obręb [...] S., w zakładzie [...] "B.". Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniósł A. Z., obecnie skarżący, w którym zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8 § 1, 9, 10 § 1, 75 § 1, 77 § 1, 77 § 3, 80 86, 97 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu wskazał, że jest właścicielem działki nr 2, która sąsiaduje z działką inwestora o numerze 1, objętą planowaną inwestycją. Skarżący wskazał, iż jego zdaniem inwestor wątpliwie wykazał prawo do nieruchomości, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania węgla kamiennego. Jego zdaniem inwestor nie posiadał statusu dzierżawcy wskazanej wyżej nieruchomości. Nadto stwierdził, że działkę numer 2 nabył w roku [...] w drodze licytacji sądowej, co zostało zakwestionowane przez prezesa zarządu inwestora. Skarżący zwrócił się nadto o wnikliwe zbadanie sprawy w zakresie wprowadzenia w błąd Ministerstwa Środowiska oraz Okręgowego Urzędu Górniczego celem wyłudzenia przez inwestora koncesji na wydobycie węgla kamiennego. Zwrócił się również do organu o uznanie go jako strony postępowania dotyczącego jego działki o numerze 2. Zażądał również uchylenia udzielonego inwestorowi pozwolenia ba budowę. Równocześnie wskazał, iż w związku z zaistniałymi nieprawidłowościami zawiadomił właściwe organy o podejrzeniu popełnienia przestępstw. Zaskarżonym postanowieniem Prezes Wyższego Urzędu Górniczego stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. W uzasadnieniu zrelacjonował dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy prawo budowlane stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wskazano, iż przez definicję obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zdaniem organu odwoławczego autorzy projektu budowlanego dla zamierzenia inwestycyjnego stwierdzili, że zakres oddziaływania inwestycji mieści się w granicy opracowania na działce inwestora i nie oddziałuje na sąsiednie działki i w konsekwencji za stronę postępowania uznano jedynie inwestora. Organ odwoławczy nadto stwierdził, że obszar oddziaływania dla zamierzenia budowlanego obejmuje wyłącznie działkę nr 3, a z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr 2 nie wynika, że skarżący jest użytkownikiem wieczystym tej działki. Wskazano, iż w przedmiotowej księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty nieruchomości wskazany jest W. C., a zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, iż w dziale III księgi wieczystej pod numerem 17 ujawnione jest ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polegające na zmianie użytkownika wieczystego na A. Z., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] roku o przysądzeniu prawa użytkowania wieczystego, jednak w tym samym dziale pod numerem 16 wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polegające na zmianie użytkownika wieczystego na "A." Sp. z o.o. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] roku, sygn. akt [...]. Wskazano, że w związku z powyższym domniemaniem wpisu właściciela w księdze wieczystej należy uznać, iż skarżący w niniejszym postępowaniu nie posiada przymiotu strony i należało na podstawie art. 134 kpa stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Skarżący od powyższego postanowienia wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wykazując swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Zarzucił naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy prawo budowlane, art. 998, 999, 1000 i 1003 kpc oraz szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu przytoczono fragmenty zaskarżonego postanowienia wskazując, że Prezes WUG nie rozpatrzył wszechstronnie wniesionego odwołania oraz dołączonych do niego dokumentów. Zdaniem skarżącego kwestia uznania przez organ, iż obszar oddziaływania planowanej inwestycji obejmuje jedynie działkę nr 1 nie została dostatecznie wyjaśniona. Zarzucono, iż organ podczas procedowania nad sprawą nie wziął pod uwagę wskazanych przepisów kodeksu postępowania cywilnego, a zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...], dołączonego do odwołania wynika, że przysądzono na rzecz skarżącego prawo użytkowania wieczystego działki. Powyższe, zdaniem skarżącego oznacza, iż przysługuje mu w niniejszym postępowaniu prawo strony. Zarzucono również, iż Prezes WUG nie prowadził ustaleń w zakresie wpływu inwestycji realizowanej przez inwestora na działkę sąsiednią. Powołano orzeczenia sądów administracyjnych w tym zakresie. Skarżący zarzucił również kwestię niewyjaśnienia przez organ jego legitymacji odwoławczej. Zdaniem skarżącego za takowe nie można uznać przejrzenie przez organ księgi wieczystej nieruchomości, a z dołączonych do odwołania dokumentów wynika jednoznacznie, że przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego, które należy jedynie wpisać do księgi wieczystej. Do czasu wyjaśnienia statusu prawnego działki należało zdaniem skarżącego zawiesić postępowanie w sprawie, gdyż stanowiło to zagadnienie wstępne. Nadto skarżący wskazał, iż w przypadku uznania przez organ, iż nie posiada on interesu prawnego sprawa powinna być załatwiona decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa dotyczy stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego, którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę inwestorowi "A." Sp. z o.o. w S. na działce nr 1. Sąd będzie zatem oceniał rozstrzygnięcie organu odwoławczego tylko we wskazanym zakresie. Prawną podstawą możliwości złożenia odwołania od decyzji administracyjnej jest art. 127 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynikają dwie przesłanki, których wystąpienie daje podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zgodnie z tym przepisem od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Przesłanką podmiotową, wyznaczoną w art. 127 § 1 k.p.a. jest zaś wniesienie odwołania przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. II OSK 964/20). Przepisem szczególnym, który należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowalne (Dz. U. z 2020, poz. 1333), dalej jako u.p.b., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Skarżący wywodzi swój interes prawny do złożenia odwołania w sprawie z posiadania przez niego prawa użytkowania wieczystego, które ma przysługiwać mu do nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością objętą planowaną inwestycją – nr 2. Jednakże wypada w tym miejscu wskazać, iż przysługiwanie mu powyższego prawa nie wynika z zalegającego w aktach sprawy odpisu z księgi wieczystej wskazanej nieruchomości. Zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa wymaga wpisu do księgi wieczystej. W związku z powyższym do pełnej skuteczności umowy dotyczącej ustanowienia albo przeniesienia prawa użytkowania wieczystego niezbędne jest uzyskanie wpisu w księdze wieczystej, który przez to ma charakter konstytutywny. Oznacza to konstrukcyjną złożoność procedury prowadzącej do ustanowienia albo przeniesienia użytkowania wieczystego, jak też możliwość rozłożenia w czasie realizacji tych skutków prawnych (por. Ł. Węgrzynowski, Konstytutywny wpis do księgi wieczystej jako element umowy o ustanowienie albo przeniesienie użytkowania wieczystego, FK 2019, nr 10, s. 18-26) W nawiązaniu do powyższych rozważań, skoro wskazany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależnia ustanowienie bądź przeniesienie prawa od wpisu w księdze wieczystej (czyni wpis przesłanką powstania prawa) to nabycie tego prawa następuje dopiero z chwilą dokonania wpisu. Skoro zatem wspomniane prawo nie zostało ujawnione w księdze wieczystej to po prostu ono nie powstało. W ocenie składu orzekającego już z tego powodu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu o udzieleniu pozwolenia na budowę na rzecz inwestora. Nie wykazał on bowiem skutecznie, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości, a nawet tego, że przysługuje mu do niej jakiekolwiek prawo rzeczowe. Kolejną kwestią przemawiającą za słusznością zaskarżonego rozstrzygnięcia jest fakt, iż w trakcie prowadzonego postępowania bezspornie ustalono, że zakres oddziaływania inwestycji mieści się w granicy opracowania na działce inwestora i tym samym nie oddziaływuje na nieruchomości sąsiednie. Jak słusznie stwierdził organ w obecnym stanie prawnym obszar oddziaływania obiektu budowlanego wyznacza projektant w treści projektu budowlanego, zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 pkt lit. c oraz art. 34 ust. 3 pkt lit. e u.p.b. W rozpoznawanej sprawie projektanci w treści projektu budowlanego, wskutek przeprowadzonej analizy stwierdzili, że zakres oddziaływania inwestycji mieści się w granicy działki inwestora i tym samym nie oddziałuje na działki sąsiednie (str. 15-17 projektu budowlanego znajdującego się w aktach sprawy). Zatem skoro obszar oddziaływania inwestycji został określony przez projektantów, zgodnie z obowiązującymi przepisami, to brak podstaw ku temu, aby powyższe ustalenia kwestionować. W związku z powyższym wskazać przyjdzie, iż nawet gdyby prawo użytkowania wieczystego skarżącego do działki nr 2 było wpisane do księgi wieczystej to i tak nie mogłoby to mieść wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenie jest dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.