VI SA/Wa 2394/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Energii z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z [...] września 2019 r., Minister Energii utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych z dnia [...] czerwca 2019 r. wymierzającą D. sp. z o. o. z siedzibą w [...] karę pieniężną z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej w należnej wysokości oraz terminie za grudzień 2018 r. w wysokości 33 776,70 złotych. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej: "k.p.a," oraz art. 17 ust. 2 i art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych j i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1323), dalej: "ustawa o zapasach". Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 16 stycznia 2019 r. do Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych wpłynęła deklaracja skarżącej za miesiąc grudzień 2018 r., składana przez producentów i handlowców na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o zapasach, w której wskazała wielkość przywozu 445,337 m3 oleju napędowego oraz opłatę zapasową w wysokości 16 968,00 złotych. Spółka nie dokonała zapłaty powyższej opłaty w terminie do dnia 31 stycznia 2019 r. Prezes Agencji wezwał Spółkę, na podstawie art. 64 ust. 2a ustawy o zapasach, do uiszczenia opłaty zapasowej za miesiąc grudzień 2018 r. wraz z odsetkami w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Termin zapłaty opłaty zapasowej określony w wezwaniu upłynął w dniu 7 marca 2019 r. Spółka nie dokonała wpłaty należnej opłaty zapasowej, w związku z powyższym Prezes Agencji zawiadomił spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku uiszczenia należnej opłaty zapasowej za miesiąc grudzień 2018 r. Wysokość opłaty została zweryfikowana do wysokości 16 888,35 złotych, z uwagi na zaliczenie z urzędu nadpłaty opłaty zapasowej z lat poprzednich. Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Prezes Agencji wymierzył Spółce karę pieniężną z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej w należnej wysokości oraz terminie za grudzień 2018 r. wskazując, że jej wysokość została ustalona na podstawie art. 63 ust. 2a ustawy o zapasach i stanowi dwukrotność nieuiszczonej przez Spółkę kwoty opłaty zapasowej. W złożonym odwołaniu Spółka zarzuciła decyzji naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 189e i art. 189f k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy i w rezultacie nieprawidłową analizę przepisów dotyczących odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. W związku z powyższym, wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Energii decyzją z [...] września 2019 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że ustawa o zapasach wskazuje, że koszty tworzenia i finansowania zapasów agencyjnych ponoszą producenci i handlowcy, uiszczając opłatę zapasową, której wysokość oblicza się przy zastosowaniu wzoru określonego w art. 21b ust. 2 ustawy o zapasach, a każdy podmiot zobowiązany do uiszczania opłaty zapasowej powinien obliczyć i wpłacić tę opłatę bez wezwania. Zaniechanie tego obowiązku wiąże się z administracyjną karą pieniężną w wysokości dwukrotności opłaty. Organ nie dopatrzył się działania siły wyższej ani przesłanki znikomości naruszenia prawa, o których mowa w art. 189e k.p.a. o art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Na powyższą decyzję Ministra Energii z dnia [...] września 2018 r. złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której ponowiono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Energii, a także poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Rezerw Materiałowych. Odpowiadając na skargę Minister Energii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bo zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kwestionowane w tej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy sankcji z tytułu zaniechania uiszczenia opłaty zapasowej. Obowiązek w tym zakresie ciąży na wszystkich producentach i przedsiębiorcach trudniących się przywozem na terytorium Rzeczypospolitej Polski paliw (zwanych w ustawie o zapasach handlowcami), o których mowa w art. 2 pkt 18 i 19 ustawy o zapasach. Opłata ta, po myśli art. 21b ust. 1 tej ustawy pokrywać ma koszty tworzenia i finansowania zapasów agencyjnych, a więc utrzymywanych przez Agencję Rezerw Materiałowych zapasów obowiązkowych ropy naftowej i paliw. W myśl art. 3 ust. 1 - 3 oraz ust. 4 ustawy o zapasach zapasy agencyjne i obowiązkowe (tworzone i utrzymywane przez producentów i handlowców) tworzy się w celu zapewnienia zaopatrzenia Rzeczypospolitej Polskiej w ropę naftową i produkty naftowe w sytuacji wystąpienia zakłóceń w ich dostawach na rynek krajowy oraz wypełniania zobowiązań międzynarodowych. Producenci i handlowcy są obowiązani wpłacać opłatę zapasową w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła produkcja lub przywóz paliw, do czego zobowiązuje art. 21b ust. 12 tej ustawy o zapasach. Jej wysokość oblicza się przy zastosowaniu wzoru określonego w art. 21b ust. 2 ustawy o zapasach, przy czym każdy podmiot zobowiązany do uiszczania opłaty zapasowej powinien obliczyć i wpłacić tę opłatę bez wezwania. Jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o zapasach, do postępowania przed Prezesem Agencji w sprawach określonych w ustawie w tym dotyczących opłaty zapasowej stosuje się przepisy k.p.a., a organem właściwym w sprawie opłaty zapasowej jest Prezes Agencji, któremu przysługują uprawnienia organu podatkowego, określone w dziale III oraz w dziale V Ordynacji podatkowej (art. 21b ust. 13 i 14 ustawy o zapasach). Niewykonanie obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej sankcjonowane jest karą pieniężną, o której mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1a ustawy o zapasach. Prezes Agencji Rezerw Materiałowych, działając na podstawie art. 64 ust. 2a ustawy o zapasach, przed wymierzeniem kary, o której mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1a ustawy, wzywa producenta lub handlowca do uiszczenia opłaty zapasowej w należnej wysokości, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W ocenie Sądu stan faktyczny tej sprawy został ustalony prawidłowo, a wysunięte przez organy stosujące prawo z ustalonych faktów wnioski nie nasuwają najmniejszych zastrzeżeń. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przywozu paliw i jest zobowiązana do ponoszenia opłaty zapasowej. Okoliczność ta zresztą nie była podważana. Jak wynika z akt administracyjnych, spółka 28 lutego 2019 r. otrzymała od organu wezwanie do zapłaty. Mimo to nie dokonała wpłaty należnej opłaty zapasowej za grudzień 2018 r. Brak dopełnienia przez spółkę obowiązku uiszczania opłaty zapasowej w należnej wysokości oraz terminie nie budzi więc także wątpliwości. Nie jest też przez skarżącą kwestionowany. Ziściła się więc przesłanka wymierzenia stronie kary pieniężnej na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 1a ustawy o zapasach. Wysokość tej kary ustalona została zgodnie z art. 63 ust 2a ustawy o zapasach, to jest dwukrotności należnej kwoty opłaty zapasowej. Skoro wysokość opłaty zapasowej za grudzień 2018 r., skorygowanej z uwagi na zaliczenie z urzędu nadpłaty opłaty zapasowej z lat poprzednich wynosiła 16 888,35 złotych, to wymierzona jej kara pieniężna w kwocie 33 776,70 złotych została wyliczona prawidłowo. W toku postępowania administracyjnego oraz w skardze skarżąca podnosiła okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność w zakresie wymierzonej kary, upatrując podstaw do tego w unormowaniach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o karach pieniężnych, wprowadzonych do systemu prawnego z dniem 1 czerwca 2017 r., mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Wyjaśnić zatem należy, że stosowane w tej sprawie przepisy regulujące karę pieniężną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej wykluczają możliwość posługiwania się dyrektywami wymiaru kary unormowanych w art. 189d k.p.a. Przewidziane więc w art. 189a k.p.a. subsydiarne stosowanie kodeksu nie może wejść w grę. Należna kwota opłaty zapasowej wynika z deklaracji złożonej przez skarżącą i wspomnianej korekty, a jej dwukrotność wyraża się w pomnożeniu tej kwoty przez dwa. Wysokość tej kary została przesądzona przez ustawodawcę i nie ma tu miejsca na moderowanie jej wartością. Dlatego nieuzasadnione są zarzuty skargi w tym zakresie. Nie można także podzielić stanowiska skarżącej jeżeli chodzi o kwestię odstąpienia od nałożenia kary, bo wśród okoliczności tej sprawy nie sposób dopatrzyć się takich, które wyczerpywałyby – mające w nauce i orzecznictwie dość dużą tradycję – pojęcia siły wyższej (zob. na ten temat np. motywy wyroku Sądu Najwyższego z 31 maja 2019 r., sygn. akt IV CSK 129/18, LEX nr 2690186 czy wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 19 listopada 2019 r., sygn. akt III APa 15/19, LEX nr 2750252). Nie ma bowiem nawet śladu po nadzwyczajnym, zewnętrznym i niedającym się przewidzieć zdarzeniu, które pozostawałoby w związku z popełnionym naruszeniem. Z pewnością do takich zaliczyć nie można blokady rachunku bankowego związanego z realizacją obowiązku publicznoprawnego. Nastąpiła przecież ze względu na zaniechanie spółki w wywiązaniu się z tej powinności. Z tego powodu nieuzasadniony pozostaje zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 189e k.p.a., a także powiązane z tą kwestią zarzuty procesowe, to jest art. 7 i 77 k.p.a. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji zostało należycie umotywowane, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.