VI SA/Wa 1812/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na uchwałę Krajowej Rady Rzeczników Patentowych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów oddala skargę W dniu [...] września 2016 r. M. P. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację rzecznikowską. Zgodnie z uchwałą Komisji Egzaminacyjnej, powołanej przez Krajową Radę Rzeczników Patentowych, nr [...]z dnia [...] września 2016 r. stwierdzono na podstawie wyniku egzaminu konkursowego ustalonego przez Zespół Egzaminacyjny, że M. P. uzyskał pozytywny wynik egzaminu konkursowego. W treści wniosku o wpis na listę aplikantów z dnia [...] czerwca 2016r. M. P. złożył oświadczenie o zobowiązaniu się do pokrycia kosztów aplikacji rzecznikowskiej. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2019r. M. P. wniósł do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych o wyrażenie zgody na rozłożenie opłaty za V i VI semestr aplikacji rzecznikowskiej na raty. Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Krajowa Rada Rzeczników Patentowych wyraziła zgodę na rozłożenie na raty opłaty za III rok aplikacji w wysokości określonej na 2019 rok, płatnej w następujący sposób: I rata w wysokości 2292,50 płatna do dnia 31 marca 2019 r., II rata w wysokości 2292,53 płatna do dnia 30 czerwca 2019 r., III rata w wysokości 2292,50 płatna do dnia 30 września 2019 r., IV rata w wysokości 2292,53 płatna do dnia 31 grudnia 2019 r. M. P. nie dokonał płatności w terminie. W korespondencji elektronicznej do strony z dnia [...] listopada 2019 r. poinformowano o braku płatności z tytułu faktury nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. - opłata za III rok aplikacji rzecznikowskiej w części dotyczącej I raty (na kwotę: 2292,50 zł), II raty (na kwotę: 2292,53 zł) i III raty (na kwotę: 2292,50 zł), opiewających na łączną kwotę 6877,56 zł, wzywając jednocześnie M. P. do przesłania potwierdzenia przelewu pod rygorem skreślenia z listy aplikantów i niedopuszczenia do egzaminu kwalifikacyjnego. W dniu [...] stycznia 2020 r. Biuro Polskiej Izby Rzeczników Patentowych wystosowało do M. P. pisemne wezwanie do zapłaty nr [...] - opłata za III rok aplikacji rzecznikowskiej w części dotyczącej II raty (na kwotę: 2292,53 zł), III raty (na kwotę: 2292,50 zł) i IV raty (na kwotę: 2292,53 zł), opiewających na łączną kwotę 6877,56 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Zaległość wskazana w przytoczonym wyżej piśmie, mimo prawidłowego doręczenia w dniu [...] stycznia 2020 r., nie została przez stronę opłacona w terminie wskazanym w wezwaniu. Wobec braku zapłaty w dniu [...] lutego 2020 r. Krajowa Rada Rzeczników Patentowych podjęła uchwałę nr [...]o skreśleniu M. P. z listy aplikantów na podstawie art. 37 pkt 2a ustawy o rzecznikach patentowych. Uchwała ta została zaskarżona przez M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt. VI SA/Wa 1472/20 uchylił przedmiotową uchwałę z przyczyn formalnych, wskazując na brak uzasadnienia uchwały oraz brak pouczenia strony o przysługujących jej środkach prawnych. Sąd wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, Krajowa Rada Rzeczników Patentowych powinna wziąć pod uwagę przede wszystkim konieczność zastosowania wobec podejmowanej uchwały w sprawie skreślenia Skarżącego z listy aplikantów rzeczniowskich wymagań odnoszących się do decyzji administracyjnych określonych w k.p.a. W dniu [...] marca 2020 r. M. P. dokonał wpłaty zaległej kwoty. Uchwałą z dnia z dnia [...] marca 2021r. nr [...] Krajowa Rada Rzeczników Patentowych działając na podstawie art. 37 pkt 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U.2019.1861 ze zm.) postanowiła skreślić M. P. z listy aplikantów. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 28a ustawy o rzecznikach patentowych, uczestnik aplikacji, aplikant, zobligowany jest do ponoszenia kosztów uczestnictwa w zajęciach, płatnych na podstawie faktur wystawianych przez Polską Izbą Rzeczników Patentowych. Z kolei zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 2 Regulaminu aplikacji przyjętego uchwałą Krajowej Rady Rzeczników Patentowych nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. obowiązkiem aplikanta jest terminowe wnoszenie opłat za aplikację. Ich wysokość określana jest przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. M. P. zwrócił się do Krajowej Rady Rzeczników Patentowych o wyrażenie zgody na rozłożenie na raty opłaty za V i VI semestr aplikacji rzecznikowsklej. Uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Krajowa Rada Rzeczników Patentowych wyraziła zgodę na rozłożenie na raty opłaty za lII rok aplikacji w wysokości określonej na 2019 r. M. P., pomimo kierowanych do niego wezwań, nie dokonał płatności w terminie. W dniu podejmowania uchwały nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. M.P. zalegał z płatnością II raty przez siedem miesięcy i 25 dni, zaś płatnością III raty zalegał przez cztery miesiące i 25 dni, mimo iż miał obowiązek uiszczania płatności w konkretnych terminach. W tej sytuacji zasadnie Krajowa Rada podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. W dniu [...] marca 2020 r. M.P. dokonał wpłaty zaległej kwoty. Zdaniem organu uiszczenie opłaty za aplikację w dniu [...].03.2020 r. nie uchyla przesłanki z art. 37 ust. 2a ustawy orzecznikach patentowych. Przepis, bowiem jest tak skonstruowany, że nieuiszczanie opłaty za i aplikację bez usprawiedliwionej przyczyny dłużej niż trzy miesiące powoduje konieczność skreślenia aplikanta z listy aplikantów. Pismem z dnia [...] maja 2021r. M. P. skierował do WSA w Warszawie skargę na powyższą uchwałę zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji polegające m. in. na: - braku wskazania faktów i dowodów, które organ uznał za udowodnione i na których się oparł podejmując uchwałę; - nieprzedstawieniu w uchwale, w jaki sposób organ dokonał podwójnej konkretyzacji stosowanej normy prawnej (w odniesieniu do obydwu przesłanek przepisu materialnego); - braku wskazania faktów i dowodów, na których organ się oparł w części dotyczącej stwierdzenia, iż nie zachodziły okoliczności do uznania, że ewentualne opóźnienie w regulowaniu zobowiązań wobec organu stanowiły "uzasadnione przyczyny" w rozumieniu art. 37 pkt 2a ustawy o rzecznikach patentowych; 2. naruszenie art. 7 i art. 8 §1 k.p.a. polegające na podjęciu uchwały w oparciu o nieaktualny w dacie jej podjęcia stan faktyczny; 3. kolejne naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zbadania sprawy, pominięciu szeregu istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz braku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, poprzez m. in.: - brak wzięcia pod uwagę wcześniejszej praktyki organu w analogicznych stanach faktycznych; - brak analizy całokształtu materiału dowodowego oraz przeprowadzenia na jego podstawie oceny co do prawidłowości i terminowości uiszczenia stosownych opłat przez skarżącego, oraz przyczyn ewentualnego opóźnienia, w świetle hipotezy ostatecznie zastosowanej normy prawa materialnego; 4. naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez odstąpienie od zastosowania art. 7a §1 k.p.a.; 5. naruszenie § 25 ust. 1 Statutu PIRP poprzez podjęcie uchwały przy braku wymaganego kworum organu kolegialnego; 6. naruszenie art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której w podjęciu uchwały biorą udział osoby biorące udział w podjęciu poprzedniej uchwały dotyczącej tego samego zagadnienia; 7. naruszenie art. 14, 67 i 68 k.p.a. poprzez niesporządzenie protokołu, który umożliwiałby odtworzenie postępowania administracyjnego, które doprowadziło do podjęcia zaskarżonej uchwały; 8. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku sporządzenia uzasadnienia uchwały, odpowiadającego (wadliwie) zastosowanej normie prawa materialnego, co powoduje, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa i nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej; 9. naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. polegające na braku sporządzenia i doręczenia skarżącemu pełnego i poprawnego pouczenia o trybie zaskarżenia decyzji; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 37 pkt 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych poprzez zastosowanie wskazanego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości w związku z podjęciem jej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku z punktu 1 powyżej, wnoszę o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie w trybie art. 145a § 1 ppsa a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. 2019 poz.2325). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna. Przedmiotem skargi jest uchwała Krajowej Rady Rzeczników Patentowych skreśleniu M. P. z listy aplikantów na podstawie art. 37 pkt 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz.U.2021.944.). W ocenie sądu w świetle obowiązujących przepisów i ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 28a ust. 1 aplikacja rzecznikowska jest prowadzona jako odpłatna działalność samorządu rzeczników patentowych na zasadach samofinansowania. Koszty aplikacji pokrywane są z opłat wnoszonych przez aplikantów. Wysokość opłaty rocznej za aplikację nie może być wyższa niż dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia kolejnego roku aplikacji (ust.2). W ust. 3 zawarto delegację do określenia w drodze rozporządzenia przez Prezesa Rady Ministrów, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, wysokości opłaty rocznej za aplikację. Ponadto na podstawie art. 28a ust. 4 Krajowa Rada Rzeczników Patentowych może, na uzasadniony wniosek aplikanta, zwolnić go w części od ponoszenia opłaty, o której mowa w ust. 3, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć ją na raty. Również stosownie do postanowień § 7 ust. 2 pkt 2 Regulaminu aplikacji przyjętego uchwałą Krajowej Rady Rzeczników Patentowych nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. obowiązkiem aplikanta jest terminowe wnoszenie opłat za aplikację. Jak słusznie stwierdził organ uiszczanie opłat za aplikację jest jednym z obowiązków aplikantów. Skarżący miał tego świadomość, zarówno przystępując do egzaminu konkursowego, jak i w toku aplikacji, co potwierdza wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2019 r. dotyczący wyrażenia zgody na rozłożenie opłaty za V i VI semestr aplikacji rzecznikowskiej na raty. Konsekwencje nieuiszczania opłaty rocznej za aplikację określone zostały w art. 37 ust. 2a ustawy o rzecznikach patentowych, zgodnie z którym aplikanta skreśla się z listy aplikantów w drodze uchwały Krajowej Rady Rzeczników Patentowych w przypadku nieuiszczania, bez usprawiedliwionej przyczyny, opłaty za aplikację dłużej niż trzy miesiące. Sąd podziela stanowisko organu, że przepis ten jest tak skonstruowany, że nieuiszczanie opłaty za aplikację bez usprawiedliwionej przyczyny dłużej niż trzy miesiące powoduje konieczność skreślenia aplikanta z listy aplikantów, bez względu na ewentualną późniejszą płatność. Dlatego bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostaje fakt uiszczenia przez skarżącego opłaty w dniu 3 marca 2020 r. Tym samym, sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7 i art. 8 §1 k.p.a. poprzez podjęcie uchwały w oparciu o nieaktualny w dacie jej podjęcia stan faktyczny. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący nie przedstawił żadnej usprawiedliwionej przyczyny opóźnienia w płatności. Skarżący powołał się wprawdzie na pismo z kwietnia 2019r. zauważyć jednak należy, że z pisma tego poza informacją o konflikcie w kancelarii nie wynika, aby bezpośrednio przekładało się to na problemy finansowe skarżącego. W interesie skarżącego pozostawało zwrócenie się do organu z wyjaśnieniami dotyczącymi przyczyn zalegania z płatnością i przedstawienia ewentualnie usprawiedliwionej przyczyny nieuiszczania opłat w terminie. Skarżący dwukrotnie był wzywany do zapłaty zaległych rat, a mimo to nie uiścił opłaty za aplikację ani nie podał przyczyny nieuiszczenia opłaty. Skarżący nie zwrócił się również do Krajowej Rady o odroczenie płatności za aplikację lub zwolnienie go z części opłaty na podstawie art. 28a ust. 4 ustawy o rzecznikach patentowych. Na uwzględnienie nie zasługują też zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. Organ wyczerpująco zbadał sprawę, podjął czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zebrał i rozpatrzył należycie zgromadzony materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której w podjęciu uchwały biorą udział osoby biorące udział w podjęciu poprzedniej uchwały dotyczącej tego samego zagadnienia, wskazać należy na wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Zaskarżona uchwała nr [...] została podjęta tajnie w trybie elektronicznym w dniu [...] marca 2021 r. W tym głosowaniu nie mogli brać udziału członkowie Krajowej Rady Rzeczników Patentowych, którzy głosowali nad pierwszą uchwałą w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów - uchwała nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. W załączeniu przedłożono załącznik nr 51 do protokołu z posiedzenia Krajowej Rady Rzeczników Patentowych z dnia [...] lutego 2020 r. "Lista obecności osób, które brały udział w utajnionej części obrad Krajowej Rady" (14 osób), po której bezpośrednio doszło do głosowania nad uchwałą nr [...]. Tych 14 osób nie miało możliwości wzięcia udziału w głosowaniu nad uchwałą nr [...]podjętą za pomocą środków porozumiewania na odległość w głosowaniu tajnym w dniu [...] marca 2021 r. (jako dowód załącza się wydruk z systemu elektronicznych głosowań PIRP z listą uczestników głosowania nad uchwałą nr [...]). W przedmiotowej sprawie nie nastąpiło także zarzucane przez skarżącego naruszenie § 25 ust. 1 Statutu PIRP poprzez podjęcie uchwały przy braku wymaganego kworum organu kolegialnego. Wobec wyłączenia członków organu biorących udział w głosowaniu w dniu [...] lutego 2020 r. nad uchwałą nr [...], do udziału w głosowaniu nad uchwałą nr [...] było 12 osób (pozostali członkowie Krajowej Rady). Kworum było zapewnione, ponieważ w głosowaniu wzięło udział 8 osób, a kworum jest obliczane na podstawie liczby osób uprawnionych do głosowania, po wyłączeniu osób podlegających wyłączeniu. Fakt podpisania zaskarżonej uchwały przez D. R. oraz A. I. wynika ze sprawowanej przez te osoby funkcji (odpowiednio: Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych i Sekretarza Krajowej Rady Rzeczników Patentowych). Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.