II GSK 200/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 132/21 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz A.W. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 132/21, po rozpoznaniu skargi A.W. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) z [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania na rzecz skarżącego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, działając na podstawie art. 50 ust. 16 i 18 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2020 r. poz. 1398 z późn. zm., dalej: u.ś.o.z. lub ustawa o świadczeniach) orzekł o obowiązku poniesienia przez skarżącego kosztów, udzielonych mu 6 grudnia 2015 r. przez [M.] S.A. w L., świadczeń opieki zdrowotnej w kwocie 4576 zł, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji oraz wskazał, że w przypadku nieterminowego wniesienia opłaty pobrane zostaną odsetki ustawowe poczynając od dnia, w którym upłynął termin płatności. Organ poinformował, że opłata nieuiszczona w terminie podlega, wraz z odsetkami za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że w dacie udzielenia świadczenia skarżący nie miał żadnego tytułu uprawniającego do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej i pomimo tego złożył oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. W konsekwencji organ zastosował art. 50 ust. 16 u.ś.o.z., zgodnie z którym w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoba, której udzielono świadczenia jest obowiązana do uiszczenia jego kosztów. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, że w spornym okresie podlegał ubezpieczeniu jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, Prezes NFZ odwołał się do art. 3 ust. 2 pkt 5 u.ś.o.z., który ustanawia tzw. "zasadę niekumulowania tytułu obowiązkowego ubezpieczenia z tytułem członka rodziny" i wskazał, że zgłoszenie skarżącego do ubezpieczenia jako członka rodziny w okresie posiadania przez niego własnego obowiązkowego tytułu do ubezpieczenia – na podstawie umowy o pracę – było prawnie bezskuteczne. Organ stwierdził, że bieg okresu ubezpieczenia skarżącego jako członka rodziny został przerwany w dniu 19 października 2015 r., zaś ponowny wniosek o objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym, jako członka rodziny ubezpieczonego nie został złożony, dlatego nie można było uznać, że w badanym okresie skarżący był ubezpieczony. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także o wstrzymanie jej wykonania. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że bezspornym jest, że świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone skarżącemu w okresie od 6 do 8 grudnia 2015 r., natomiast decyzja o zobowiązaniu skarżącego do poniesienia kosztów tych świadczeń wydana została 6 grudnia 2020 r., a więc pięć lat od daty udzielenia świadczenia, którego dotyczyła ta decyzja. W ocenie WSA wydając zaskarżoną decyzję organ nie odniósł się w ogóle do brzmienia art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach, który określa maksymalny termin, w którym może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności. Sąd pierwszej instancji wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę treść art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. i rozważyć – w świetle tego przepisu – dopuszczalność wydania w tej sprawie decyzji orzekającej o obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. WSA stwierdził, że powyższą okoliczność uwzględnił z urzędu zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skargą kasacyjną Prezes NFZ zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1. art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w zw. art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVlD-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z późn. zm.; dalej: ustawa o COVID-19) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż decyzja organu z [...] stycznia 2021 r. nr [...] wydana została z naruszeniem art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., tj. po upływie 5 lat od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej skarżącemu, podczas gdy prawidłowa analiza powołanego wyżej art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w zw. art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 prowadzi do prawidłowego wniosku, iż termin 5 lat na wydanie decyzji nie został przekroczony, na skutek zawieszenia jego biegu; 2. art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie, co w konsekwencji spowodowało niedostrzeżenie przez sąd pierwszej instancji, iż termin prawa materialnego, o którym mowa w art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., uległ zawieszeniu; 3. art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. na skutek niewłaściwej odmowy jego zastosowania w wyniku błędnego przyjęcia, iż w sprawie upłynęło 5 lat od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej skarżącemu, podczas gdy prawidłowa analiza powołanego wyżej art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w zw. art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 prowadzi do prawidłowego wniosku, iż termin 5 lat na wydanie decyzji nie został przekroczony, na skutek zawieszenia jego biegu; II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. i w zw. z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 poprzez błędne zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., tj. po upływie 5 lat od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej skarżącemu, podczas gdy prawidłowa analiza powołanego wyżej art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w zw. art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 prowadzi do prawidłowego wniosku, iż termin 5 lat na wydanie decyzji nie został przekroczony, na skutek zawieszenia jego biegu; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji uwzględnienie skargi, podczas gdy prawidłowa analiza przepisów, zwłaszcza art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. i art. 15zzr ust. 1, w tym zwłaszcza art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 prowadzi do wniosku, iż skarga podlegała oddaleniu, albowiem nie doszło w sprawie do naruszenia prawa materialnego przez organ, w szczególności zaś art. 50 ust. 20 u.ś.o.z.; 3. art. 144 § 4 p.p.s.a. albowiem uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa, a w szczególności w ramach przedstawiania stanu sprawy sąd pierwszej instancji nie wskazał, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z 7 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W kolejnej odpowiedzi na skargę kasacyjną i piśmie procesowym z 8 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując wcześniejsze zarzuty i wnioski, wskazał uzupełniającą argumentację na rzecz utrzymania wyroku sądu pierwszej instancji i oddalenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W rozpoznawanej sprawie, wnoszący skargę kasacyjną Prezes NFZ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a skarżący w terminie 14 dni od otrzymania odpisu skargi kasacyjnej nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wobec tego sąd drugiej instancji rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów procesowych, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Prezesa NFZ oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji sąd drugiej instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej dokonuje oceny naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna organu nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie NSA niezasadne są podniesione w tej skardze zarzuty naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów procesowych. Skarga kasacyjna zawiera trzy takie zarzuty, przy czym najdalej idącym zarzutem w tej grupie jest naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Wprawdzie zarzut wskazuje na przepis art. 144 § 4 p.p.s.a., jednak z jego treści wprost wynika, że odnosi się on do wad uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. Odnosząc się do tego zarzutu NSA stwierdza, że jest on niezasadny. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera elementów określonych w tym przepisie. Oznacza to, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma miejsca, gdy strona skarżąca kasacyjnie nie podziela wniosków lub argumentacji prezentowanej przez sąd pierwszej instancji, albo nie przyjmuje przesłanek wyjaśnienia podstawy prawnej wyrokowania. Jeżeli w tym zakresie sąd narusza prawo, to zakwestionowanie wyroku może być dokonane tylko w drodze stawiania zarzutów podnoszących naruszenie prawa materialnego lub procesowego, a nie wadliwości formalnej uzasadnienia wyroku. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie prawem określone elementy, a to oznacza, że rozpoznawany zarzut należało uznać za nietrafny. Zdaniem NSA niezasadny jest także zarzut podnoszący naruszenie przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w połączeniu z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. Nietrafność tego zarzutu wynika z jego wadliwości formalnej. Skarga kasacyjna w postępowaniu przed sądem administracyjnym to sformalizowany środek prawny. Jej skuteczność jest uzależniona od poprawnego wskazania naruszonych przez sąd przepisów w prawidłowej podstawie kasacyjnej. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. odnosi się do naruszenia przepisów materialnych. Zatem prawidłowe skonstruowanie zarzutu powinno być odnoszone do podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sąd drugiej instancji jest związany zarzutami i podstawami kasacyjnymi, z tego powodu nie może z urzędu sanować wad skargi kasacyjnej. Dlatego też ten środek prawny został ukształtowany jako środek profesjonalny. Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. z odesłaniem do art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19. NSA zwraca uwagę, że granicami sprawy, na które wskazuje art. 134 § 1 p.p.s.a., są granice sprawy administracyjnej, a nie granice regulacji prawnej, która ma lub może mieć zastosowanie w tej sprawie. W związku z tym należy podkreślić, że sprawą, w której zapadł kontrolowany wyrok było ustalenie obowiązku poniesienia i wysokości kosztów świadczenia opieki zdrowotnej. Zatem kontrolowany wyrok odnosił się do takiej sprawy i niezależnie od tego czy sąd pierwszej instancji zastosował poprawnie przepisy regulujące tę materię lub nie zastosował przepisów, które powinny być stosowane, to w każdym z tych przypadków zawsze pozostaje w granicach sprawy, bo przecież nie orzekał o innym przedmiocie niż ten, który był objęty postępowaniem administracyjnym. Zdaniem NSA niezasadne są także zarzuty materialne skargi kasacyjnej Prezesa NFZ. W zakresie tych zarzutów chodzi o jeden problem jurydyczny, a mianowicie ustalenie czy decyzja objęta skargą do sądu pierwszej instancji wydana została w ustawowym terminie 5 lat od udzielenia świadczenia opieki zdrowotnej. Sąd pierwszej instancji twierdzi, że organy w tym zakresie nie dochowały tego terminu, ale przede wszystkim nie odniosły się do tego problemu we własnych rozstrzygnięciach. Z kolei Prezes NFZ uważa, że termin do wydania decyzji został zachowany ze względu na szczególne uregulowanie wynikające z treści art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19, który stanowił, że w okresie jego obowiązywania uległ zawieszeniu bieg rozpoczętych terminów przedawnienia. To oznaczało, że decyzja ustalająca odpłatność za wykonane świadczenia zdrowotne w stosunku do skarżącego wydana została w prawem określonym pięcioletnim terminie, na jaki wskazuje art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. Odnosząc się do tak zarysowanego problemu prawnego stwierdzić należy, że zarzuty materialne skargi kasacyjnej dotyczą w istocie problematyki procesowej, a więc wydania decyzji administracyjnej. W tym znaczeniu zarzuty są formalnie wadliwe, gdyż stawiane są w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Jednak z treści ich uzasadnienia wynika, że odnoszą się one do przedawnienia terminu do wydania decyzji, a to jest problematyka, która zawiera w sobie element materialny, a więc spełnienie przesłanek skutkujących niemożnością wydania decyzji. Ten kontekst podnoszonego problemu pozwala odnieść się do niego merytorycznie, pomimo wadliwości formalnej zarzutu. Możliwość taka po stronie NSA jest konsekwencją uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09; ONSAiWSA nr 2010, poz. 1. Zatem NSA stwierdza, że stanowisko organu w zakresie wykładni art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w związku z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 prezentowane w skardze kasacyjnej jest nietrafne. Rację ma sąd pierwszej instancji, gdy twierdzi, że organy powinny rozważyć możliwość stosowania art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. Wprawdzie nie odsyła on do art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19, to jednak zauważa konieczność oceny sprawy z punktu widzenia możliwości wydania decyzji ustalającej obowiązek poniesienia kosztów z tytułu zrealizowanego świadczenia zdrowotnego. NSA stoi na stanowisku, że art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania. Przepis ten w okresie jego obowiązywania stanowił, że zawieszeniu ulegał bieg terminów przedawnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego. Prawo administracyjne nie konstruuje własnego pojęcia przedawnienia. Zatem należy je w sposób ostrożny rozumieć w znaczeniu właściwym dla prawa cywilnego. Przedawnienie jest jedną z form dawności, a więc sytuacji, gdy upływ czasu ma wpływ na powstanie, zmianę lub ustanie określonej kategorii praw i obowiązków. Zasadniczo przedawnienie ma ten skutek, że uprawnienie lub obowiązek nie mogą być skutecznie zrealizowane, chociaż formalnie istnieją. Inaczej rzecz ujmując nie mogą być one przedmiotem skutecznej egzekucji, chociaż nie ma wątpliwości, że powstały i nie zostały zaspokojone. Oznacza to, że przedawnienie ma zawsze odniesienie do materialnej strony stosunku prawnego, chociaż jej przekształcenie następuje ze względu na brak procesowy, czyli niemożność skutecznego egzekwowania obowiązku lub uprawnienia. Tak więc przedawnić może się tylko to co istnieje, zostało określone lub wynikało z przepisu prawa. Analiza treści art. 50 ust. 18 u.ś.o.z. prowadzi do wniosku, że koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na rzecz osób, pomimo braku ich prawa do tych świadczeń, poniesione przez NFZ podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Warunkiem uruchomienia procedury egzekucyjnej jest wydanie decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności. Wynika z tego, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter konstytutywny skoro ustala obowiązek. Zatem dopóki nie zostanie wydana, to ten obowiązek nie istnieje, chociaż istnieją koszty poniesione przez Fundusz. Przedawnienie może być związane tylko z istniejącym obowiązkiem, zatem ustalonym w decyzji. Przedawnić może się tylko taki obowiązek, a nie koszty poniesione w związku z realizacją świadczenia zdrowotnego. Z tego względu odnoszenie przez Prezesa NFZ wydania decyzji do przedawnienia z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy o COVID-19 jest nieuprawnione, bowiem przedmiotem sprawy nie jest przedawnienie obowiązku ustalonego w decyzji, ale możliwość wydania takiej decyzji. Problematykę powyższą reguluje art. 50 ust. 20 u.ś.o.z., który stanowi, że nie wydaje się decyzji ustalającej obowiązek poniesienia odpłatności, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej upłynęło 5 lat. Zdaniem NSA w przepisie tym nie reguluje się przedawnienia. Wskazuje na to chociażby treść art. 50 ust. 21 u.ś.o.z., który wprost stanowi o przedawnieniu. Art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. wprowadza termin zawity do wydania decyzji. Wprawdzie potocznie można spotkać określenie "przedawnienie wydania decyzji", ale nie jest to przedawnienie w rozumieniu prawnym, bowiem nie odnosi się ono do istoty obowiązku, ale tylko wydania aktu określającego obowiązek. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. NSA orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (pkt 1 sentencji). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Zasądzona kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów dla pełnomocnika strony, który występował przed sądem pierwszej instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a odpowiedzi na skargę kasacyjną (pkt 2 sentencji).