I SA/Rz 741/21

WyrokWSA w Rzeszowie2021-11-25

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Jacek Boratyn, Małgorzata Niedobylska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić zwolnienia z opłacania składek na podstawie formalnego wpisu w rejestrze REGON, pomimo przedstawienia przez przedsiębiorcę dowodów na prowadzenie działalności przeważającej uprawniającej do zwolnienia?
Ratio decidendi
Organ administracyjny nie może ograniczać się wyłącznie do formalnego wpisu w rejestrze REGON przy ustalaniu przeważającej działalności gospodarczej uprawniającej do zwolnienia ze składek. Przedsiębiorca ma prawo przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego i wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny różni się od danych w rejestrze. Organ powinien przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające i ocenić dowody strony, a decyzja odmowna musi zawierać uzasadnienie odnoszące się do argumentów przedsiębiorcy.
Stan faktyczny
Skarżący D.T. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży zabawek edukacyjnych dla placówek oświatowych, które zostały zamknięte z powodu pandemii COVID-19. Wniosek o zwolnienie ze składek za kwiecień 2021 r. został przez ZUS odrzucony z powodu rozbieżności między kodem PKD wskazanym przez skarżącego (47.65.Z) a kodem wpisanym w rejestrze REGON (46.47.Z). Skarżący przedstawił dowody potwierdzające rzeczywisty zakres działalności, jednak organ nie uwzględnił ich i utrzymał decyzję odmowną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z sierpnia 2021 r. i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem rzeczywistego przedmiotu działalności skarżącego oraz dowodów przez niego przedstawionych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję. D. T. – zwany dalej skarżącym, wnioskiem z [...] maja 2021 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie go z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za kwiecień 2021 r. ZUS, decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...], odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej przez niego pomocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem) zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. ZUS, mając na względzie treść zacytowanego przepisu stwierdził, że skarżący występując o przyznanie mu zwolnienia ze składek, jako kod swojej przeważającej działalności wskazał kod PKD 47.65.Z., podczas gdy w CEiDG, kod jego przeważającej działalności, według stanu na dzień 31 marca 2021 r. oznaczony był symbolem 46.47.Z. Ta zaś uwidoczniona w rejestrze działalność nie została wymieniona w przepisach rozporządzenia, jako uprawniona do zwolnienia. W związku z powyższym ZUS odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Wobec odmownego załatwienia wniosku skarżącego, [...] czerwca 2021 r. zwrócił się on do ZUS o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, W jego treści wyjaśnił, iż od 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą, w zakresie sprzedaży zabawek, edukacyjnych w ramach której jego klientami są: szkoły, żłobki i przedszkola. W związku z pandemią placówki te zostały zamknięte. Skarżący zwrócił uwagę, że w CEiDG jego działalność została opisana 12 kodami, co nie zmienia jednak tego, że zajmuje się on sprzedażą zabawek edukacyjnych. Tę właśnie sprzedaż ma udokumentowaną fakturami, kopie niektórych z nich przedłożył organowi. ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] sierpnia 2021 r., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] czerwca 2021 r. W tym zakresie organ podtrzymał swoje stanowisko, że kod przeważającej działalności skarżącego, ujawniony w CEiDG, nie uprawnia go zwolnienia z opłacenia składek za kwiecień 2021 r., na podstawie § 10 ust. 2 a pkt 2 rozporządzenia. Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] sierpnia 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] czerwca 2021 r., skarżący stwierdził, że od 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na zaopatrywaniu placówek oświatowych w zabawki edukacyjne, tablice, sprzęt sportowy i inne artykuły. Jego przeważający rodzaj działalności można ustalić tylko na podstawie procentowego udziału poszczególnego rodzaju asortymentów w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży. Dodał, iż 90 % jego sprzedaży dla placówek oświatowych to sprzedaż odpowiadająca kodom uprawniającym do zwolnienia. Na skutek zamknięcia placówek oświatowych, będącego skutkiem pandemii, został on pozbawiony możliwości świadczenia swoich usług. W tej wiec sytuacji odmowa przyznania mu zwolnienia ze składek narusza jego zaufanie do państwa i praworządności. Skarżący dodał, że jego przeważająca działalność gospodarcza, wynikająca z CEiDG, została tam wprowadzona w 2020 r. Odbyło się to bez jego aprobaty, w efekcie działania systemu komputerowego, który w ten sposób potraktował pierwszy z kodów podanych przez niego działalności. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z [...] października 2021 r. skarżący podtrzymał swoją argumentację, prezentowaną w trakcie postępowania, a także we wniesionej do Sądu skardze. Załączył do niego także wydruki z CEiDG, według stanu na [...] kwietnia 2020 r. i [...] lipca 2021 r. Zgodnie z tym ostatnim dokumentem, kod jego przeważającej działalności to 47.65.Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 2a rozporządzenia, wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienia, zawarte w art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.). Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r. Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, według stanu na 31 marca 2021 r. Wskazane powyżej przepisy rozporządzenia stanowią podstawę materialnoprawną przyznania zwolnienia, natomiast regulacji procesowych w tym zakresie szukać należy w przepisach ustawy z 2 marca 2020 r. Te z kolei, w art. 31 zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r., w zakresie procedowania wniosku o zwolnienie ze składek, odsyłają do regulacji K.p.a., niemniej jednak jeżeli chodzi o przewidziane tymi przepisami sposoby rozstrzygnięcia wniosku płatnika, to stanowią one, że w przypadku jego pozytywnego załatwienia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje jednie płatnika składek o zwolnieniu go z obowiązku opłacania tych należności (art. 31 zq ust. 5 ustawy z 2 marca 2020 r.). Mamy więc w tym wypadku do czynienia z czynnością materialnotechniczną, na podstawie której strona uzyskuje odpowiednią kategorię uprawnień. Wydawanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, zarezerwowane zostało jedynie do przypadków odmownego załatwienia wniosku (art. 31 zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r.). Wówczas wydanie tego rodzaju aktu administracyjnego jest bezwzględnie konieczne, ze wszelkimi tego konsekwencjami. W niniejszej sprawie ZUS, ustosunkowując się do złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie go ze składek za kwiecień 2021 r., decyzją z [...] czerwca 2021 r., odmówił mu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności składkowych. Następnie zaś, rozpatrując ponownie sprawę, w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie, zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2021 r. utrzymał w mocy swoje pierwotne rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącego stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jego działalności (poprzez podanie jej kodu PKD), działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, jego wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie. W przypadku skarżącego, jako kod jego przeważającej działalności, w rejestrze REGON widniał bowiem kod PKD 46.47.Z, a nie PKD 47.65.Z, który to numer wskazał on w swoim wniosku. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w rejestrze REGON, jako kod prowadzonej przez skarżącego, przeważającej działalności gospodarczej, na dzień 31 marca 2021 r., wpisany był kod 46.47.Z, który nie uprawnia do zwolnienia. Skarżący nie kwestionuje tego faktu, tj. samej treści wpisu do rejestru, lecz zaznacza, że tego rodzaju dane nie odpowiadały rzeczywistości, gdyż były efektem błędu systemu. Poza tym twierdzi, że wpis w rejestrze REGON nie daje podstaw do ustalenia rzeczywistej działalności, wykonywanej przez przedsiębiorcę, jako działalności przeważającej. Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron w omawianym zakresie stwierdzić należy, że z brzmienia § 10 ust. 2a rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności, które uprawniają do zwolnienia, nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Dokonano tego jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia. W § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego przedmiotu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów K.p.a., według którego prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. § 10 ust. 3 rozporządzenia, mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm., zwanej dalej: ustawą o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2 a rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie zaś na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż ten wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON. Ocena czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne. W tym celu powinna ona wskazać okoliczności potwierdzające swoje twierdzenia w tym zakresie, a także, na wezwanie organu, przedstawić odpowiednie dowody. Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszej sprawy, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2 a rozporządzenia rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] do tych, które legitymują się określonym rodzajem wpisu, wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły. Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością, albo ich niezaktualizowanie, nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż ta objęta kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani przepisy rozporządzenia, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 z późn. zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności gospodarczej nie może zatem świadczyć więc sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni między innymi § 10 ust. 2a rozporządzenia nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności. W świetle powyższego uznać więc należy, że pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 2a rozporządzenia, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako działalności przeważającej. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust. 2a rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. oraz wydanego na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzenia tracić z pola widzenia także tego, że akty te, w tym kolejne ich nowelizacje, miały (mają) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, a poza tym wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w kwietniu 2021 r., a także wcześniej, w szczególności w lutym 2021 r. i w listopadzie 2020 r., bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miała zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w jej ramach ZUS stwierdził, kierując się wyłącznie domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia, że skarżący nie prowadził, jako przeważającej, tego rodzaju działalności, która uprawniałby go do uzyskania zwolnienia ze składek, pomimo jego przeciwnych twierdzeń (wyjaśnień złożonych do protokołu), wskazujących na konkretne okoliczności (proporcje przychodów z poszczególnych rodzajów działalności), mające potwierdzać jego stanowisko. W tym zakresie skarżący przedłożył kopie faktur sprzedaży, do których to faktów organ w ogóle się nie odniósł. Tak więc, w istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącego, do czego był zobligowany, w świetle wyżej przedstawionych rozważań. ZUS ograniczył się wyłącznie do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącego, ujawnionej w rejestrze REGON, pomimo tego, że przepis § 10 ust. 2a rozporządzenia, jak to wyżej stwierdzono, odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a skarżący podnosił tego rodzaju okoliczności w trakcie postępowania, wskazując na konieczność poczynienia ustaleń, wykraczających poza stricte formalny (odnotowany w rejestrach) aspekt jego aktywności gospodarczej. Opisane wyże uchybienia, którymi dotknięte zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie, przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja, dotknięta jest istotnymi wadami (naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynika sprawy, przejawiające się w nieprawidłowym ustaleniu warunków zwolnienia, a także naruszenie przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy). Z tego więc względu zaskarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien więc przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, noszącej cechy jego działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów. W ramach wskazanych wyżej czynności organ powinien odnieść się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, związanych z realizowanymi przez skarżącego przedsięwzięciami gospodarczymi. W tym aspekcie winien również wziąć pod uwagę przedłożone przez stronę dowody, dokonując ich oceny, a w szczególności odnosząc się w sposób rzetelny i rzeczowy do wynikających z nich okoliczności. Dopiero zaś stwierdzając ewentualnie, w oparciu o te czynności, prowadzenie przez skarżącego działalności uprawniającej do zwolnienia, odpowiadającej opisanym w sposób abstrakcyjny, poprzez odwołanie do odpowiedniego kodu PKD, jej cechom, zbada skalę spadku przychodów skarżącego, pod kątem tego czy jego wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi. W przypadku zaś, w którym organ doszedłby ponownie do wniosku, że zwolnienie skarżącemu nie przysługuje, winien w sposób jasny i rzeczowy uzasadnić swoją decyzję. Oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a. wydane przez niego rozstrzygnięcie winno także zawierać ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącego argumentów na poparcie jego twierdzeń, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie. Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło