I FZ 187/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. C. i P. G. (jako następców prawnych M. G.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 138/19 o odrzuceniu skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 3 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec i od sierpnia do grudnia 2013 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 138/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. G. (dalej: Strona lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 3 grudnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec i od sierpnia do grudnia 2013 r. 1.2. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji stanowił art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że: - Stronę wezwano do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia; - mimo podwójnej awizacji nie została podjęta przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uzupełnienia rzeczonego braku formalnego skargi; - wobec tego skutek w postaci doręczenia przesyłki nastąpił w dniu 16 lutego 2019 r.; - pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia; - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. rozstrzygnął w tym zakresie odmownie, a postanowienie stało się prawomocne; - skoro Skarżąca nie podała w terminie wartości przedmiotu zaskarżenia, zaś jej wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie został uwzględniony, skarga podlegała odrzuceniu. 2. Zażalenie 2.1. W zażaleniu z dnia 19 sierpnia 2019 r., sporządzonym przez pełnomocnika Skarżącej, wniosła ona o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sformułowała w nim zarzuty naruszenia: - art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 215 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie uzupełniła w terminie braków formalnych skargi, podczas gdy nie została zawiadomiona przez Pocztę Polską o przesyłce zawierającej wezwanie sądowe; - art. 73 § 4 P.p.s.a. przez uznanie przesyłki za doręczoną z upływem ostatniego dnia przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, podczas gdy w sprawie nie zostały spełnione wymogi niezbędne do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia spornej przesyłki. W uzasadnieniu zażalenia Strona zaznaczyła, że: - nie zaskarżyła postanowienia z dnia 15 kwietnia 2019 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, gdyż podziela zawarty w tym postanowieniu pogląd, iż przywrócenie terminu możliwe jest wówczas, gdy termin taki rozpoczął bieg, a gdy termin nie rozpoczął biegu, to nie może być mowy o przywróceniu terminu, co czyni bezprzedmiotowym wniosek złożony w takim przedmiocie; - skoro zatem termin do wskazania przez Skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia nie rozpoczął biegu, to odrzucenie skargi było niezasadne. 2.2. Pismem z dnia 27 maja 2021 r. E. C. i P. G., następcy prawni/spadkobiercy M. G. (osoba ta zmarła w dniu 12 października 2019 r. - zob. karty 86 i 87 akt sądowych), sporządzonym przez ich pełnomocnika, podtrzymali zażalenie wniesione przez Skarżącą na postanowienie z dnia 31 lipca 2019 r. o odrzuceniu skargi (zob. karta 140 akt sądowych). 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. 3.2. W rozpoznanej sprawie istota sporu wymagała odniesienia się do problematyki doręczenia przesyłki sądowej zawierającej wezwanie o uzupełnienie braku formalnego skargi w zakresie podania wartości przedmiotu zaskarżenia. Skarżąca uważała bowiem, że tzw. awizacja wysłanej do niej korespondencji (stosownego pisma sądowego z rzeczonym wezwaniem) była wadliwa, a tym samym w ogóle nie rozpoczął biegu termin do uzupełnienia opisanego braku, co czyniło bezprzedmiotowym wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu i z tego powodu nie zaskarżyła postanowienia sądowego o odmowie przywrócenia terminu. 3.2.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w części relacyjnej uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została przez Skarżącą podjęta mimo podwójnego awizowania, wobec czego skutek w postaci doręczenia nastąpił w dniu 16 lutego 2019 r. Sąd nie przywołał jednak podstawy/źródła informacji zawartych w tym twierdzeniu. Nie można zatem zidentyfikować w oparciu o jakie dowody i ustalenia Sąd tak wzmiankował oraz dlaczego skuteczne doręczenie miało nastąpić w dniu 16 lutego 2019 r. Braki w tej mierze są o tyle istotne, że jeśli weźmie się pod uwagę zwróconą do Sądu przesyłkę, to wynika z niej, iż pierwsza awizacja miała miejsce zaledwie 8 dni wcześniej, bo w dniu 8 lutego 2019 r. (zob. karta 32 akt sądowych). W świetle tej tylko okoliczności data podana przez Sąd nie mogła być prawidłowa, a co było podstawą jej ustalenia pozostaje nieznane. Powyższego Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił bowiem w części rozważań własnych sporządzonego uzasadnienia. Zabrakło w nim również przedstawienia kompleksowej oceny na temat poprawności awizowania korespondencji adresowanej do Skarżącej. Motyw Sądu nawiązywał tylko do faktu nie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi (tj. wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia). 3.2.2. Odnotować trzeba, że faktycznie przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia 31 lipca 2019 r. o odrzuceniu skargi, Sąd pierwszej instancji wcześniej rozstrzygnął postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. o odmowie przywrócenia terminu do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Zasadniczo w tego rodzaju orzeczeniach dokonuje się ustaleń co do rozpoczęcia biegu terminu uchybionej czynności procesowej, gdyż dla rozważenia zasadności/niezasadności wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu, konieczne jest uprzednie jednoznaczne stwierdzenie czy i kiedy rozpoczął bieg dany termin. Tymczasem w realiach wydanego postanowienia z dnia 15 kwietnia 2019 r. motyw Sądu "o braku podstaw do przywrócenia terminu" został ograniczony do przywołania twierdzenia Strony i wyrażenia zapatrywania, że nie może być mowy o przywróceniu terminu, gdy ta twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu. W orzeczeniu tym nie przedstawiono oceny procesu doręczania przesyłki sądowej adresowanej do Skarżącej. Natomiast stwierdzając w nim, że Strona nie wskazała na okoliczności, które uniemożliwiałyby jej podjęcie czynności w terminie, którego bieg się rozpoczął i dodatkowo wywodzi, że w ogóle nie doszło do prawidłowego doręczenia wezwania (str. 3), Sąd nie podaje dlaczego i z jaką datą bieg ten się jednak rozpoczął. Co więcej, Sąd przedstawił w tej mierze wypowiedź warunkową w stosunku do zapatrywań Strony, podnosząc, że: "Jeśli twierdzenia te [tj. zapatrywania Strony - dop. NSA] okazałyby się prawdziwe, oznaczałoby to, że nie została dotąd prawidłowo wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, a termin nie rozpoczął swojego biegu. W takich okolicznościach nie ma podstaw do przywrócenia terminu.". Ponadto - podobnie jak w zaskarżonym postanowieniu z dnia 31 lipca 2019 r. - w części relacyjnej tamtego uzasadnienia wskazano, że przesyłka zawierająca wezwanie nie została przez Stronę podjęta mimo podwójnego awizowania, wobec czego skutek w postaci doręczenia nastąpił w dniu 16 lutego 2019 r., bez przywołania jednak podstawy oraz źródła informacji tym twierdzeniem objętych, a zwłaszcza rozumowania obejmującego ustalenie daty fikcji prawnej doręczenia spornej przesyłki. Na podstawie postanowienia z dnia 15 kwietnia 2019 r. nie można więc przyjąć, aby nim wiążąco już oceniony został proces doręczenia awizowanej do Strony przesyłki i tym samym kwestia rozpoczęcia biegu terminu do dokonania uchybionej czynności. Zabrakło w tym obszarze odpowiedniego stanowiska Sądu, zaś pisemne motywy miały wyłącznie charakter gołosłownej wzmianki o skutecznym doręczeniu przesyłki w dniu 16 lutego 2019 r. 3.2.3. W przedstawionym stanie rzeczy skonstatować zatem należało, że przedwczesne było odrzucenie skargi, w sytuacji braku odpowiedniego przesądzenia, że wezwanie sądowe do usunięcia braku formalnego skargi zostało Skarżącej skutecznie doręczone. Dopiero od podjętej w tym kierunku dokładnej analizy akt sprawy, w tym danych zawartych w dokumencie "Potwierdzenie odbioru" dotyczącym przesyłki i naniesionych na jej kopercie adnotacji, zależą dalsze losy skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (tzn. jej formalne albo merytoryczne procedowanie). 3.3. Wobec powyższego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.