II SAB/Op 80/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka - spr. po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie nadzoru administracyjnego nad sędziami z powodu niewykonania ustawowego obowiązku postanawia odrzucić skargę. M. P. (zwany dalej: "skarżącym") pismem z dnia 17 września 2021 r. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (zwanego dalej: "organem"), zarzucając ww. brak nadzoru nad podległymi sędziami w zakresie niewykonania obowiązku z art. 607g Kodeksu postępowania karnego. Obowiązek ten miał dotyczyć poinformowania organów innego państwa o wykonaniu przez skarżącego kary pozbawienia wolności (wyrok Sądu Rejonowego w [...], sygn. [...]), zawartej w "ENA" Sądu Okręgowego [...]. Powyższa skarga została zarejestrowana w Dzienniku korespondencji tut. Sądu pod nr II Dk/Op 35/21, a następnie - celem nadania jej prawidłowego biegu - przesłana do Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z informacją o obowiązku zwrotu skargi w terminie 30 dni, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Po przekazaniu przez organ odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy, przedmiotowa skarga została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SAB/Op 80/21. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [...] wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Organ wyjaśnił, że skarżący zarzucił bezczynność polegającą na nieudzieleniu przez Sąd informacji stronie [...] w trybie przewidzianym w art. 607g Kodeksu postępowania karnego (zwanego dalej: "K.p.k."), o wykonaniu w stosunku do skarżącego kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej przez Sąd Rejonowy w [...] w wyroku łącznym w sprawie [...], a to w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w [...], Europejskiego Nakazu Aresztowania w sprawie [...] (jednostkowa kara pozbawienia wolności orzeczona w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...] - na którą to sygnaturę skarżący powołał się w skardze - nie została objęta ww. wyrokiem łącznym). Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 607g K.p.k. po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego przeciwko osobie ściganej lub wykonaniu wobec niej kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności sąd właściwy do rozpoznania sprawy przesyła odpis orzeczenia lub zawiadomienia o wykonaniu nakazu. Organ podniósł, że z brzemienia powoływanego przepisu wynika opisany w nim obowiązek, który odnosi się wyłącznie w stosunku do "sądu właściwego do rozpoznania sprawy". Sąd Rejonowy w [...], który rozpoznał sprawę [...] i który miał obowiązek zastosować się do dyspozycji zawartej w art. 607g K.p.k., nie jest natomiast organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów art. 3 § 2 i art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.". Nie może więc być stroną przedmiotowego postępowania przed sądem administracyjnym. W odpowiedzi na skargę wyjaśniono także, że w sprawie zarzutu zbyt późnego poinformowania strony [...] o wykonaniu kary pozbawienia wolności, skarżący powinien był zainicjować w odpowiednim czasie postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U z 2018 r. poz. 75, z późn. zm.). Wskazano, że Sądowi Rejonowemu w [...] wiadomym jest, że skarżący z takiej ścieżki skorzystał. Ponadto przekazano, że w dniu 13 kwietnia 2021 r. zainicjowane zostało postępowanie, w ramach którego Sąd Rejonowy w [...] na [...] został poinformowany o wykonaniu w stosunku do skarżącego kary łącznej pozbawienia wolności, w związku z wydaniem Europejskiego Nakazu Aresztowania. Wobec wniesionego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt II SPP/Op 100/21, a w dniu 8 listopada 2021 r. tut. Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się zatem kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także kontrola innych kwestii rozpoznawanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów p.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazanych z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanych przepisach. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego albo podjęcia czynności pozostaje w zwłoce. Dla uznania bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, że organ administracyjny był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia czynności i mimo to nie podejmuje w terminie działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi lub odmawia ich podjęcia. Zaskarżenie bezczynności organu administracyjnego jest natomiast dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. W razie stwierdzenia, że brak jest podstaw do realizacji żądania w jednej z form działania organów administracji określonych w 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. podlegających kontroli sądów administracyjnych, skarga na bezczynność kontroli takiej również nie może być poddana i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt II SAB/Op 80/21, będącej sprawą główną do niniejszej sprawy o sygn. II SPP/Op 100/21, powtórzyć przyjdzie, że skarżący objął skargą bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] w przedmiocie braku nadzoru administracyjnego nad podległymi sędziami. W ocenie skarżącego, sędziowie niepoinformowali organów innego państwa o wykonaniu przez niego kary pozbawienia wolności. Ocena treści skargi i jej zarzutów uprawnia stwierdzenie, że skarga ta jest wniesiona w trybie art. 41a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.s.p.". Zgodnie natomiast z art. 41b u.s.p., organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu apelacyjnego i sądu okręgowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu apelacyjnego (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego jednoznacznie wynika, że rozpoznanie wniesionej przez M. P. skargi nie należy do kognicji sądu administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków - niezależnie od ich formy - na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej), nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 P.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Skarga M. P. wyrażająca jego niezadowolenie z bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w [...] podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów u.s.p. oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 524). Podkreślić należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, że w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy. W ocenie Sądu, stosownie do powyższego, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu, wyznaczonego przede wszystkim treścią art. 3 P.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi, to należało ją uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji.