IV SAB/Po 196/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 01 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie na rzecz skarżącej M. W. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia [...] października 2021 roku, wystąpiła do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w związku z brakiem załatwienia jej wniosku o udzielenie informacji publicznej. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skarżąca zażądała zobowiązania organu do udzielenia, w terminie 14 dni, informacji w zakresie i formie, które zostały określone we wniosku oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2021 roku, który został przesłany na adres e-mail organu, skarżąca zwróciła się o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie decyzji wydanych w 2017 roku na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Storna zaznaczyła, że z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej jednoznacznie wynika, że informacją publiczną jest treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Brak jest przeszkód prawnych do tego, aby organ przesłał skarżącej żądane decyzje po uprzednim usunięciu danych osobowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wniósł o: - umorzenie postępowania w zakresie bezczynności organu, - stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, - nieobciążanie organu kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego. Organ wyjaśnił, że w dniu [...] października 2021 roku przesłał skarżącej decyzje wydane w 2017 roku na podstawie art. 61 ust.1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym postępowanie w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe. Organ zaznaczył przy tym, że brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Wniosek skarżącej do dnia wpłynięcia skargi nie był traktowany, jako wniosek o udzielenie informacji publicznej. W toku korespondencji mailowej skarżąca wyjaśniała, że dokonuje kontroli działalności organu. Wobec takiego oświadczenia organ skupił się na podstawie prawnej prowadzenia działań kontrolnych i wezwał wnioskodawczynię do podania podstawy prawnej dla podejmowania działań kontrolnych. Wobec braku wskazania tej podstawy organ poinformował skarżącą o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167 ze zm.). Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji obejmuje także brak efektywnych działań administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd może także orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie. Analiza akt administracyjnych (korespondencji e-mail prowadzonej przez organ ze skarżącą), treści skargi oraz treść odpowiedzi na skargę ujawnia, że pomiędzy stronami nie ma sporu, co do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy. W dniu [...] sierpnia 2021 roku na skrzynkę elektroniczną Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. wpłynęła "prośba o przesłanie decyzji wydanych w 2017 roku na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej". Wskazane żądanie spowodowało wymianę korespondencji pomiędzy kierownikiem Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. a wnioskodawczynią, co trwało do dnia [...] października 2021 roku. W treści wiadomości z dnia [...] października 2021 roku kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. poinformował wnioskodawczynię o pozostawieniu jej żądania bez rozpatrzenia z uwagi na brak wskazania podstawy prawnej i celu dokonania czynności kontrolnych. Organ wyjaśnił przy tym, że "Udostępnienie informacji następuje na pisemny wniosek obywatela z danymi umożliwiającymi identyfikację osoby wnioskującej o udostępnienie informacji publicznej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej rocznie wydaje ponad 150 decyzji na podstawie art. 61 ustawy o pomocy społecznej i są to decyzje zawierające informacje prawnie chronione". Wnioskodawczyni, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia [...] października 2021 roku, wystąpiła do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Skarżony organ w dniu [...] października 2021 roku przekazał wnioskodawczyni żądane informacje, tj. przesłał decyzje wydane w 2017 roku na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Skarga okazała się uzasadniona. Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami prawa. Nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; dalej w skrócie "u.d.i.p.") obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Wnioskodawczyni domagała się przekazania w zanonimizowanej treść aktów administracyjnych - decyzji administracyjnych wydanych na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Poza sporem pozostaje zatem także i to, że żądanie wniosku obejmuje swym zakresem informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższe prowadzi do wniosku, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zaktualizował się obowiązek organu określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., czyli obowiązek udostępniania informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Organ nie wykonał obowiązku udzielenia informacji publicznej w tym terminie, tj. do dnia [...] września 2021 roku. W ocenie Sądu okolicznością przemawiającą za oddaleniem skargi nie mogło być to, że wniosek został załatwiony w dniu [...] października 2021 roku, a więc przed upływem dwóch miesięcy od jego złożenia. W sprawie nie wystąpiły bowiem okoliczności określone w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, tj. do dnia [...] września 2021 roku, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie nie powiadomił wnioskodawczyni o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W ustawowym czternastodniowym terminie na załatwienie żądania wniosku organ jedynie "poprosił wnioskodawcę o kontakt telefoniczny z kierownikiem Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W.". Tymczasem we wniosku skarżącej (wiadomość e-mail z dnia [...] sierpnia 2021 roku) wskazane zostały imię i nazwisko wnioskodawczyni, zakres żądanych informacji oraz sposób ich udostępnienia. Do uchylenia bezczynności organu, bezprawność stanu niezałatwienia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, a ostatecznie odmowy udzielenia informacji publicznej (wiadomość e-mail z dnia [...] października 2021 roku), nie mogły prowadzić: - narzucony wnioskodawczyni warunek telefonicznego skontaktowania się z organem, - fakt, że skarżąca nie figuruje w ewidencji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie występowała, jako strona w postępowaniach prowadzonych przez organ, - fakt, że decyzja jest aktem administracyjnym rozstrzygającym co do istoty daną sprawę indywidualną, - niewykonanie przez skarżącą wezwania do wskazania podstawy prawnej dla prowadzenia czynności kontrolnych. Analiza treści korespondencji prowadzonej przez organ z wnioskodawczynią doprowadziła Sąd do przekonania o trafności oceny sformułowanej przez autora skargi, że organ "mnożył formalne bariery" w dostępie do informacji publicznej i jednocześnie nie podejmował działań nakazanych prawem. Z powyższych względów uznać należało, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż nie załatwił wniosku skarżącej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie nie ujawniono podstaw do formułowania stanowiska o tym, że informacja publiczna nie mogła być udostępniona we wskazanym terminie, a do tego podmiot obowiązany do jej udostępnienia nie powiadomił wnioskodawcy, w terminie 14 dni od daty wpływu wniosku, o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Uwzględnić jednak należy, że stan bezczynności Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie ustał w związku z udzieleniem żądanych informacji w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się żądanie skargi dotyczące zobowiązania organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Stwierdzając, że bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Sąd uwzględnił przede wszystkim to, że żądanie udostępnienia informacji publicznej, chociaż dopiero na skutek skargi do sądu administracyjnego, to ostatecznie zostało załatwione przed upływem dwumiesięcznego, ustawowo maksymalnego, terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca nie żądała ani wymierzenia organowi grzywny, ani przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej. Jednocześnie środki prawne przynależne skarżącej (skarga do sądu) doprowadziły do uchylenia stanu bezczynności poprzez udzielenie żądanej informacji. W tej sytuacji zbędne i nieuzasadnione jest stosowanie dalszych oraz dolegliwszych środków sądowoadministracyjnych służących zwalczaniu bezczynności organu administracji publicznej. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325 ze zm.), Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej (pkt 1 wyroku), stwierdził bezczynności organu (pkt 2 wyroku) oraz uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku). O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ([...] zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa ([...] zł). Sąd nie ujawnił w sprawie okoliczności, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części na podstawie art. 206 P.p.s.a.