III SA/Po 599/21

WyrokWSA w Poznaniu2021-12-01

Skład orzekający: Sędzia WSA Szymon Widłak, Sędzia WSA Marek Sachajko, Asesor WSA Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień i maj 2020 roku, uznając, że płatnik nie złożył deklaracji rozliczeniowych w wymaganym terminie, mimo że strona twierdziła, iż dokumenty zostały złożone po terminie jako korekta błędnie wypełnionych pierwotnych deklaracji, a organ nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu i nie udzielił stosownych wyjaśnień?
Ratio decidendi
Zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustosunkował się do stanowiska strony o błędnym wypełnieniu deklaracji i konieczności ich korekty, nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego, nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu ani nie udzielił jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 107 § 3 K.p.a.). Ponadto, istnieje podejrzenie naruszenia zasady równości wobec prawa, jeśli część płatników była informowana o brakach deklaracji, a część nie.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił L. K. prawa do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień i maj 2020 roku, uznając, że nie złożyła ona deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. Strona twierdziła, że złożyła dokumenty po terminie jako korektę błędnie wypełnionych pierwotnych deklaracji, a w procesie tym uzyskała pomoc urzędników ZUS. Decyzje odmowne zostały utrzymane w mocy po wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc te same argumenty.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz poprzedzające je decyzje z dnia [...] sierpnia 2020 r.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 1 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor WSA Robert Talaga Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skarg L. K. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 roku uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] oraz nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: "Zakład", "ZUS") decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], odmówił L. K. (dalej: "strona") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia [...], za miesiąc kwiecień 2020 r. Z kolei decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Zakład odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r. W uzasadnieniu powyższych decyzji ZUS powołał się na art. 31zo ust. 2, ust. 2a i ust. 4 oraz art. 31zq ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), a także art. 47 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 2a i ust. 2b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). Dalej organ rentowy stwierdził, że z analizy dokumentacji ubezpieczeniowej zgromadzonej na koncie płatnika składek prowadzonym w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że w marcu strona przebywała na zwolnieniu lekarskim. Ostatnią deklarację rozliczeniową złożyła za marzec 2020 r. Tym samym strona miała obowiązek złożyć deklaracje rozliczeniowe od kwietnia 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. Dokumenty rozliczeniowe zostały przekazane natomiast [...] sierpnia 2020 r. We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że prowadzi jednoosobową działalność i wszelkie dokumenty sporządza sama lub z pomocą urzędników ZUS. W miesiącu kwietniu strona została wysłana na emeryturę, do tej pory była na rencie. Strona dzwoniła na numer ogólny ZUS, choć ze względu na pandemię było to bardzo utrudnione. Strona nie wiedziała jakie dokumenty są wymagane, że powinna zmienić schemat podlegania ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia działalności. Z uwagi na błędnie odczytaną datę przyznania emerytury, strona źle wypełniła dokumenty. Poprawione dokumenty złożyła po terminie, ponieważ pomogła jej Pani w ZUS i wypełniła jeszcze raz poprawione druki na miejscu. Zakład decyzjami z [...] grudnia 2020 r., o numerach [...] oraz [...], utrzymał w mocy decyzję wydane w I instancji dotyczące odpowiednio miesiąca kwiecień oraz maj 2020 r. Organ rentowy ponownie zwrócił uwagę na to, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowej nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony był z obowiązku jej składania. Z przepisów wynika kiedy osoba prowadząca pozarolniczą działalność (opłacająca składki wyłącznie za siebie) jest zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej – nie występuje obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowane są składki na ubezpieczenia od najniższej obowiązującej podstawy wymiaru składek i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że strona nie była zwolniona z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za objęty decyzjami okres, a deklarację taką przesłała [...] sierpnia 2020 r. W związku z tym stronie nie przysługuje zdaniem Zakładu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. W skargach skierowanych do tut. Sądu (zarejestrowanych pod sygn. akt: III SA/Po 599/21 odnośnie decyzji dotyczącej miesiąca kwiecień 2020 r. oraz III SA/Po 600/21 odnośnie decyzji dotyczącej miesiąca maj 2020 r.) strona ponowiła stanowisko prezentowane przed organem rentowym. Znowu zwróciła uwagę na to, że po otrzymaniu informacji o złych deklaracjach udała się do Zakładu, gdzie uzyskała pomoc w prawidłowym ich wypełnieniu, poprawie wszystkich błędów i kodów z tytułu rozliczenia. W odpowiedziach na skargi ZUS wniósł o ich odrzucenie zwracając uwagę na to, że są one oznaczone jako odwołanie od decyzji tego organu z [...] sierpnia 2020 r., a więc zostały złożone po terminie. Jednocześnie organ wskazał, że od decyzji tych strona złożyła już wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z [...] października 2021 r., sygn. akt III SA/Po 600/21, tut. Sąd połączył sprawę zarejestrowaną pod ostatnio wskazaną sygnaturą do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygnaturze akt III SA/Po 599/21, prowadząc ją dalej pod sygnaturą akt III SA/Po 599/21. Na rozprawę przed tut. Sądem, która odbyła się [...] grudnia 2021 r., nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje Zakładu z [...] grudnia 2020 r., nr [...] oraz [...], jak i poprzedzające je decyzje tego organu z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] oraz [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie objętych nimi spraw, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na wstępie wskazać trzeba, że bezzasadny okazał się wniosek Zakładu o odrzucenie skarg. Złożone przez skarżącą pismo inicjujące postępowanie przed tut. Sądem – wbrew intencjom organu – nie może być potraktowane jako skargi na decyzje z [...] sierpnia 2020 r., to jest decyzje wydane w I instancji, ponieważ zamykałoby to skarżącej możliwość skutecznego skorzystania z konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Decyzja wydana w I instancji została przez stronę zaskarżona w administracyjnym toku instancji. Z kolei rozpoznawane obecnie skargi zostały złożone w terminie do zaskarżenia decyzji wydanych przez Zakład w II instancji. W konsekwencji – z uwagi na to, że to na ostatnio wskazane decyzje przysługiwała skarga do tut. Sądu – konieczne staje się przyjęcie, że pismo to takie właśnie skargi stanowi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W art. 31zo i nast. tej ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem [...] kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Jak stanowi w rozpatrywanym zakresie art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie natomiast z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W realiach rozpoznawanych spraw Zakład odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień oraz maj 2020 roku stwierdzając, że skarżąca nie wypełniła warunku z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, a więc, że do dnia [...] czerwca 2020 r. – za podany okres – nie złożyła dokumentów rozliczeniowych. Dokumenty takie miały zostać złożone przez skarżącą dopiero [...] sierpnia 2020 r. Ustalenia faktyczne w powyższym zakresie zostały jednak dokonane przez Zakład z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."). Do postępowania zakończonego zaskarżonymi decyzjami, na mocy art. 180 K.p.a. i art. 123 u.s.u.s., zastosowanie znajdowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które w art. 7 przewidują, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, to jest dotyczyć wszelkich okoliczności faktycznych, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdującego zastosowanie przepisu prawa materialnego. Zgodnie z art. 77 § 4 zd. 2 K.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja administracyjna – która co do zasady rozstrzyga sprawę co do jej istoty (art. 104 § 2 K.p.a.) – zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co wynika już z art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do określonego rozstrzygnięcia (art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a.). Ponadto, odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania ujętej w art. 11 K.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia, w tym przez sąd administracyjny, który nie zastępuje organu administracji publicznej w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Tymczasem w realiach kontrolowanych spraw Zakład w żaden sposób nie ustosunkował się nawet do stanowiska prezentowanego przez skarżącą, z którego wywnioskować można, że deklaracje rozliczeniowe złożone [...] sierpnia 2020 r. stanowić miały korektę deklaracji uprzednio błędnie wypełnionych przez skarżącą. Już to jest wystarczające do uznania, że doszło do istotnego naruszenia przez organ rentowy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Zakład powinien bowiem w sposób jednoznaczny wyjaśnić – zachowując wymogi płynące z przywołanych przepisów postępowania, to jest z jednej strony gromadząc niezbędne środki dowodowe (zwłaszcza dokumentację ubezpieczeniową skarżącej, a ewentualnie – w razie potrzeby – także zeznania pracowników Zakładu, z którymi kontaktowała się skarżąca, nagrania rozmów telefonicznych, o ile takie zostały sporządzone, czy wyjaśnienia samej skarżącej, jako strony postępowania), z drugiej natomiast strony, dając wyraz prezentowanej w tym względzie ocenie w uzasadnieniu decyzji – czy doszło do realizacji obowiązku wynikającego z art. 47 ust. 3 u.s.u.s., to jest złożenia przewidzianych w tym przepisie deklaracji rozliczeniowych korygujących. W razie bowiem stwierdzenia, że skarżąca złożyła dokumenty rozliczeniowe przed [...] czerwca 2020 r., następnie jedynie je korygując, należałoby uznać – w świetle art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 47 ust. 3 u.s.u.s. – że korekta danych modyfikuje je z mocą wsteczną, to znaczy od daty pierwotnego złożenia korygowanych dokumentów (por. wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 20 lipca 2017 r., sygn. IV U 570/17, Lex nr 2335927). W rezultacie należałoby stwierdzić, że złożenie przez płatnika składek przed [...] czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganymi, choć nawet nieprawidłowo wypełnionymi dokumentami rozliczeniowymi, lecz po tym terminie skorygowanymi, rodzi obowiązek po stronie Zakładu zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. W warunkach niniejszej sprawy kwestia ta nie jest możliwa do rozstrzygnięcia na obecnym etapie zarówno ze względu na braki w przedstawionym materiale dowodowym, jak i niewyczerpujące ustalenia organu rentowego. Podkreślenia bowiem wymaga, że tut. Sąd, jako sąd administracyjny, nie przeprowadza własnego postępowania wyjaśniającego, a jedynie uwzględnia postępowanie wyjaśniające organu administracji publicznej i dokonane przez ten organ ustalenia faktyczne, ograniczając się do oceny zgodności z prawem tak podjętych przez organ działań. Na dodatkową uwagę zasługuje także to, że przedstawione wraz ze skargą w niniejszej sprawie akta administracyjne w żadnym razie nie mogą być uznane za kompletne, skoro brakuje w nich jakiejkolwiek dokumentacji rozliczeniowej, jaka powinna być w posiadaniu Zakładu, a jaka służyła temu organowi do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, nie wspominając już o dokumentacji, na którą powołuje się skarżąca. Zauważyć ponadto trzeba, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym w następstwie złożonego przez skarżącą wniosku Zakład – kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 K.p.a. – powinien czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ rentowy powinien w rozsądnym terminie udzielić skarżącej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. W orzecznictwie wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (zob. wyrok NSA z 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, dostępny w CBOSA, na stronie: [...]). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (zob. teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Należy dodać, że art. 9 K.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. Organy administracji publicznej obowiązane są także zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W świetle art. 15 zzzzzn pkt 1 ustawy COVID-19 w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa. Jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS [...]) – od 4 maja 2020 r. przywrócono standardową obsługę klientów w placówkach Zakładu, zachęcając jedynie do załatwiania spraw "bez wychodzenia z domu" przez portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien realizować – od 4 maja 2020 r. – uregulowaną w przywołanym art. 10 K.p.a. zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. Z akt administracyjnych spraw nie wynika, aby Zakład wyjaśnił skarżącej – przed [...] czerwca 2020 r. – że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie przez nią brakujących dokumentów rozliczeniowych. Z akt tych nie wynika także, aby organ rentowy przed wydaniem decyzji odmownych umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również, aby wyjaśnił przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z wnioskiem. Wprawdzie z wyjaśnień skarżącej wynika, że kontaktowała się ona telefonicznie oraz osobiście z Zakładem, jednak wbrew wymogom z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. kwestia ta nie została w żaden sposób wyjaśniona przez sam organ, w sposób umożliwiający stwierdzenie spełnienia powyższych wymogów, zwłaszcza, czy skarżąca została powiadomiona o warunku z art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy COVID-19 przed 30 czerwca 2020 r. Nie sposób w konsekwencji stwierdzić, czy Zakład zachował w tym względzie wymogi z art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 K.p.a. Zauważyć przy tym trzeba, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 K.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 K.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 K.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 K.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji także w aktach brak. Na dodatkową uwagę zasługuje to, że z informacji znanych tut. Sądowi z urzędu – z analogicznych spraw ze skarg na decyzje Zakładu – wynika, że organ rentowy mógł informować co najmniej niektórych z płatników składek o braku wymaganych deklaracji rozliczeniowych. Konieczne wobec tego staje się zwrócenie uwagi na zasadę równości wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W świetle konstytucyjnie chronionej zasady równości niedopuszczalna staje się sytuacja, w której część podmiotów ubiegających się o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek była informowana przez ZUS o konieczności przedłożenia w ustawowym terminie deklaracji rozliczeniowych, a pozostała część żadnej informacji w tym względzie od organu nie otrzymała. Ponownie rozpoznając sprawy Zakład uwzględni ocenę prawną i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (w tym zwłaszcza pełną dokumentację ubezpieczeniową płatnika za okres, którego dana sprawa dotyczy, a ewentualnie także inne potrzebne dowody), co pozwoli na ustalenie, czy skarżąca złożyła dokumenty rozliczeniowe w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 oraz, czy Zakład wypełnił wymogi z art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a. Jednocześnie tut. Sąd zaleca organowi, aby w przypadku stwierdzenia, że skarżąca złożyła wymagane dokumenty rozliczeniowe jednak po 30 czerwca 2020 r. na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu do dokonania czynności kształtującej jej prawo (złożenie wymaganych dokumentów), wyznaczając termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia. Przepis ten wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Przepis ten obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono zaś od 20 marca 2020 r. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło