II SAB/Sz 64/20
WyrokWSA w Szczecinie2020-11-19
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Burmistrz prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M. N. w sposób przewlekły, a jeśli tak, to czy przewlekłość ta miała charakter rażący, oraz czy skarżącemu należy się odszkodowanie za doznaną krzywdę?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że postępowanie Burmistrza N. w sprawie wymeldowania M. N. było prowadzone przewlekle i miało charakter rażący. Uzasadniono to brakiem należytej koncentracji czynności procesowych, podejmowaniem nieuzasadnionych dowodowo działań oraz nadmiernym wydłużaniem czasu trwania postępowania, mimo zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego. W związku z tym sąd przyznał skarżącemu odszkodowanie za doznaną krzywdę.Stan faktyczny
M. N. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza N. w sprawie jego wymeldowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw. Wskazał na liczne przedłużenia terminu zakończenia postępowania, brak uzasadnienia dla tych przedłużeń oraz nieprzeprowadzanie istotnych czynności dowodowych. Burmistrz wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że opóźnienia wynikały z działań skarżącego oraz konieczności uzupełniania materiału dowodowego. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że postępowanie Burmistrza N. w przedmiocie wymeldowania M. N. prowadzone było przewlekle, że przewlekłość miała charakter rażący, przyznał od Burmistrza N. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości [...] zł tytułem zadośćuczynienia za przewlekłość oraz zasądził od Burmistrza N. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. N. na przewlekłość postępowania Burmistrza N. w przedmiocie wydania decyzji I. stwierdza, że postępowanie Burmistrza N. w przedmiocie wymeldowania M. N. prowadzone było przewlekle, II. stwierdza, że przewlekłość miała charakter rażący, III. przyznaje od Burmistrza N. na rzecz skarżącego M. N. sumę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych, IV. zasądza od Burmistrza N. na rzecz skarżącego M. N. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., M. N., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, wszczętego w dniu
[...] grudnia 2019 r., w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu położonego pod adresem ul. [...], [...].
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. oraz 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminach wskazanych w ustawie.
Na podstawie art. 149 p.p.s.a. skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia braku wskazań do wymeldowania go z pobytu stałego z lokalu położonego pod ww. adresem,
2. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia niniejszego postępowania,
3. przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł (dwadzieścia tysięcy złotych) w związku ze stwierdzeniem przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie,
4. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. został zawiadomiony o wszczęciu przez Burmistrza N., z urzędu, postępowania administracyjnego o wymeldowanie go z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] [...] w N.. Następnie pismem z dnia 20 stycznia 2020 r. został powiadomiony o przedłużeniu przedmiotowego postępowania z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego
w sprawie. Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ powinien zawiadomić wnioskodawcę,
o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, a ponadto wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co jednak nie zostało uczynione. Złożył zatem ponaglenie, jednakże zostało ono rozpoznane negatywnie. Pismem z dnia 18 lutego 2020 r. (doręczonym mu w dniu 20 lutego 2020 r.) organ przedłużył termin zakończenia postępowania, jednakże nie wskazał terminu końcowego. Brak ten uzupełnił jednak pismem z dnia 21 lutego 2020r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. rozpoznano ponaglenie, stwierdzając, że w sprawie nie doszło do bezczynności. Następnie wyznaczono kolejny termin zakończenia postępowania na dzień
20 kwietnia 2020 r., następnie do 20 maja 2020r. Na dzień 7 maja 2020 r wyznaczono termin przesłuchania świadka A. S., zaś pismem z dnia 20 maja 2020 r. ponownie przedłużono termin zakończenia postępowania, tym razem do dnia 20 czerwca 2020 r. Organ zaplanował przesłuchanie kolejnego świadka, jednakże bez podania daty tego przesłuchania. Jako termin zakończenia postępowania wskazano 20 lipca 2020 r. Skarżący podkreślił, że od dnia rozpoznania pierwszego ponaglenia organ kieruje do niego tylko i wyłącznie korespondencję dotyczącą bądź nowego terminu rozpoznania sprawy, bądź wniosku o wyłączenie prowadzącego postępowanie, nie przeprowadzając w tym czasie czynności, które to miałyby doprowadzić do zakończenia postępowania,
a przynajmniej nie informuje o nich.
Zdaniem strony, niniejsze postępowanie nie jest postępowaniem
o skomplikowanym charakterze. Jego przedmiotem jest jedynie ustalenie czy dana osoba zamieszkuje, czy też nie zamieszkuje w określonym miejscu, a mimo to trwa już ponad pół roku. Przeprowadzenie dowodów na tę okoliczność nie jest ani czasochłonne, ani też skomplikowane. Postępowanie jest bowiem jednowątkowe. Przeprowadzanie kolejnych dowodów w postaci zeznań świadków, na obecnym etapie postępowania, nie zmierza do wyjaśnienia sprawy, a jedynie do poszukiwania do skutku dowodu, który potwierdzi z góry przyjętą przez organ tezę, że nie zamieszkuje w miejscowości L.. W ocenie skarżącego, niniejsze postępowanie ma charakter stricte polityczny i zmierza do wyeliminowania go jako przewodniczącego Rady Miejskiej w [...] z tej właśnie Rady. Na obecnym etapie, zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania końcowej decyzji. Każda kolejna czynność podejmowana przez organ zmierza jedynie do bezzasadnego przedłużania postępowania.
Skarżący podał następnie, że pismem z dnia 22 czerwca 2020 r., wystosował do organu kolejne ponaglenie, które do dnia sporządzenia skargi nie zostało rozpoznane i nie został poinformowany o sposobie załatwienia sprawy.
Według skarżącego, w niniejszym postępowaniu doszło do rażącej przewlekłości, albowiem organ bez uzasadnionych powodów w dalszym ciągu nie zakończył prowadzenia postępowania w sprawie pomimo zgromadzenia dowodów pozwalających wydać decyzję administracyjną. Brak dowodów potwierdzających tezę organu prowadzącego i usilne poszukiwanie dowodów tę tezę ewentualnie potwierdzających nie może stanowić samo przez się uzasadnienia dla przedłużania postępowania. Wbrew stanowisku wyrażonemu w postanowieniu Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. o przedmiocie postępowania nie sposób powiedzieć aby miał charakter skomplikowany. Jedyną bowiem okoliczność, którą organ ma w jego toku ustalić to czy mieszka czy nie w miejscowości L.. Przesłuchanie na tę okoliczność do tej pory kilkudziesięciu świadków, zlecenie wizji lokalnej organom Policji lub straży miejskiej uznać należy za wyczerpujące i wystarczające do wydania decyzji. Poszukiwanie kolejnych dowodów (świadków), które to mogłyby potwierdzić tezę organu o jego niezamieszkiwaniu w miejscowości L., należy - zdaniem skarżącego, uznać za stronnicze oraz przekraczające uprawnienia organu, ale przede wszystkim uzasadniające stwierdzenie rażącej przewlekłości postępowania. Przedłużający się brak załatwienia niniejszej sprawy jest niezmiernie uciążliwy, istotne jest zatem podjęcie stosownych czynności zmierzających do wydania finalnej decyzji administracyjnej.
Uzasadniając wniosek o nałożenie na organ obowiązku zapłaty sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, skarżący wskazał, że ewentualne stwierdzenie przewlekłości postępowania winno rekompensować mu niedogodność związaną
z długotrwałym tokiem postępowania, obejmując nie tylko koszty poniesione
w związku z uczestnictwem w sprawie, ale również samo poczucie krzywdy wynikające z niedogodności jego prowadzenia. Kwota [...]zł, czyli mniejsza niż pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, które wynosiło 4.003,88 zł, jawi się jako adekwatna i w pełni rekompensująca niedogodności związane z przewlekłym prowadzeniem postępowania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] reprezentowany przez adwokata, wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie - w przypadku braku stwierdzenia przez sąd zaistnienia przesłanek do oddalenia skargi - o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wniósł o oddalenie skargi w zakresie żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej w związku ze stwierdzeniem przewlekłości postępowania.
W ocenie organu, postępowanie objęte skargą M. N., która wpłynęła do organu w dniu 7 lipca 2020 r., nie było prowadzone przewlekle, zaś podniesione przez skarżącego zarzuty są bezzasadne.
Organ wyjaśnił, że sprawa administracyjna będąca przedmiotem skargi została zakończona wydaniem w dniu [...] lipca 2020 r. decyzją o umorzeniu postępowania. Tym samym, żądanie sformułowane w pkt 1 petitum skargi uznać należy za bezprzedmiotowe. Ponadto, skarżący, jak i najbliżsi członkowie jego rodziny, utrudniali przeprowadzenie czynności postępowania w postaci oględzin lokalu, w którym zameldowany jest skarżący, znacznie przyczyniając się do wydłużenia postępowania. Niewykonanie obowiązku udostępnienia lokalu było podstawą do nałożenia na skarżącego oraz jego matkę kary grzywny, przy czym postanowienie o ukaraniu grzywną skarżącego zostało uchylone przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze. SKO uznało bowiem, że skarżący, który twierdzi, że w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w N. zamieszkuje, a więc jest uprawniony do korzystania z niego, nie ma obowiązku udostępnienia lokalu, bowiem nie przysługuje mu konkretny tytuł prawny do lokalu. Na czas trwania postępowania miały również wpływ okoliczności podane
w oświadczeniu pisemnym świadka A. S., który już po złożeniu zeznań oświadczył, że skarżący M. N. odwiedził go przed przesłuchaniem i namawiał do "nie zeznawania przeciwko niemu" (pisemne oświadczenie
A.. S. z [...] stycznia 2020 r. - w aktach sprawy). W związku z powyższym, konieczne stało się ponowne przesłuchanie ww. świadka, ale również jego konkubiny, którą świadek wskazał jako osobę, która słyszała jego rozmowę ze skarżącym. W konsekwencji konkubina świadka, potwierdziła w czasie przesłuchania, że A. S. po rozmowie ze skarżącym przekazał jej, iż skarżący prosił go o "nie zeznawanie przeciwko niemu" (protokół przesłuchania
z [...] lutego 2020 r.). Sam A. S., podczas ponownego złożenia zeznań
w dniu [...] maja 2020 r. nie potwierdził jednak wpływu skarżącego na jego zeznania.
Zdaniem organu, dokonanie dodatkowych czynności, związane było
z zachowaniem skarżącego, który z nieustalonego powodu, uznał za stosowne spotkać się ze świadkiem przed jego przesłuchaniem w niniejszej sprawie, rozmawiać na temat tej czynności procesowej.
Burmistrz wskazał dalej, że skarżący jeszcze w lutym 2020 r. składał do Wojewody [...] ponaglenie (w aktach sprawy), zarzucając organowi bezczynność. Wojewoda jednak nie podzielił zarzutów skarżącego i uznał, że nie dopuścił się bezczynności, zaś czas trwania postępowania uzasadniony jest gromadzeniem materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, z czym w pełni należy się zgodzić.
Kolejne ponaglenie na bezczynność skarżący wniósł pismem z 22 czerwca 2020 r. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Wojewoda [...]i uznał, że organ prowadzi postępowanie administracyjne dłużej niż jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, nie stwierdzając jednocześnie, aby przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (w aktach sprawy). W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda [...] trafnie zauważa, że w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.), wstrzymany był bieg terminów procesowych
w postępowaniu administracyjnym z powodu obowiązującego stanu epidemii. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że pomimo wstrzymania terminów, organ
w dalszym ciągu podejmował działania w toku postępowania, w tym zbierał materiał dowodowy (np. przesłuchanie świadka A. S. - wezwanie świadka oraz protokół przesłuchania w aktach sprawy).
Burmistrz [...] zwrócił się o rozważenie dokonania odmiennej oceny jego działań na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji,
w odniesieniu do ustaleń Wojewody zawartych w dalszej części uzasadnienia postanowienia z [...] lipca 2020 r., zgodnie z którymi miał dopuścić się prowadzenia postępowania w sposób przewlekły. Rzeczywiście bowiem, pismem z 11 maja 2020 r., powiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym
w aktach materiałem przed wydaniem decyzji. Niemniej, w okresie pomiędzy zawiadomieniem skarżącego o zgromadzeniu materiału a wydaniem decyzji administracyjnej, uzyskał telefonicznie dodatkowe informacje, które wskazywały na możliwość istnienia dodatkowego materiału dowodowego istotnego z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (notatka służbowa z [...] maja 2020 r. - w aktach sprawy). W tych okolicznościach, kierując się dyrektywą dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego wyrażoną w art. 7 k.p.a., uznał za zasadne uzupełnienie materiału dowodowego, co też uczynił. Organ podkreślił, że w okresie od otrzymania anonimowej informacji w dniu [...] maja 2020 r., aż do wydania decyzji w dniu [...] lipca 2020 r., działał niezwłocznie, podejmując niezbędne działanie celem przesłuchania świadka w drodze pomocy prawnej przez Burmistrza [...]
Protokół przesłuchania świadka został przesłany przez Burmistrza [...] pośrednictwem platformy ePUAP w dniu [...] lipca 2020 r., zaś decyzja o umorzeniu postępowania wydana została już następnego dnia.
Zdaniem organu, dokonana przez Wojewodę konstatacja, zwarta
w uzasadnieniu postanowienia z [...] lipca 2020 r., że zaplanowane przez organ gminy czynności dowodowe w sprawie nie będą miały znaczącego wpływu na ocenę materiału dowodowego i ustalenie czy doszło do opuszczenia lokalu przez skarżącego, nie powinna być oceniona przez sąd jako trafna. Wskazać bowiem należy, że przed dokonaniem przesłuchania świadka, nie ma możliwości stwierdzenia czy jego zeznania będą miały znaczenie dla sprawy, czy też będą tego znaczenia pozbawione. Nie sposób jest również antycypować, czy zeznania świadka wskażą na istnienie jeszcze innych dowodów, aniżeli zgromadzone w aktach, które mogą mieć istotne znaczenie dla treści decyzji kończącej postępowanie.
Nadto mając na uwadze podejmowane przez skarżącego działania obstrukcyjne (nieudostępnianie lokalu mieszkalnego w celu oględzin) oraz nietypowe zachowania związane ze spotykaniem się ze świadkiem przed przesłuchaniem - nie sposób jest uznać dociekliwości organu za nieuzasadnioną.
Z opisanych wyżej względów Burmistrz wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej, o stwierdzenie, iż przewlekłość prowadzenia postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w przypadku stwierdzenia przez sąd braku przesłanek do oddalenia skargi w całości oraz
o oddalenie skargi w zakresie żądania sumy pieniężnej. Organ podkreślił, że nawet
w przypadku gdyby sąd podzielił ustalenia poczynione przez Wojewodę
w postanowieniu z dnia [...] lipca 2020 r., to wówczas okres przewlekłego prowadzenia postępowania wynosić będzie 36 dni. Jednocześnie okres ten nie był okresem bezczynności , lecz czasem, w którym organ w sposób sprawny i efektywny dążył do uzupełnienia materiału dowodowego i zakończenia postępowania. Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że działał w dobrej wierze, realizując obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.).
Za całkowicie bezzasadny Burmistrz uznał natomiast wniosek skarżącego
o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, w związku
z wystąpieniem przewlekłości postępowania. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił, że przewlekłe prowadzenie sprawy spowodowało jakikolwiek uszczerbek, stratę lub krzywdę po jego stronie, a tym bardziej nie uzasadnił wysokości sumy pieniężnej, której przyznania się domaga. Samo subiektywne poczucie pokrzywdzenia po stronie skarżącego, nie może natomiast uzasadniać przyznania sumy pieniężnej, tym bardziej, że - jak wskazano powyżej - ewentualny okres przewlekłości wynosił w niniejszej sprawie nieco ponad miesiąc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie rozważań należy poczynić kilka uwag na temat postępowania administracyjnego i zasad jego prowadzenia wynikających z ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – j.t.), dalej jako "k.p.a."
Jakkolwiek żaden z przepisów k.p.a. nie definiuje wprost pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", to jednak definicję taką można wyprowadzić z zarówno z przepisów dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego jak i przepisów bezpośrednio określających termin załatwienia sprawy.
Formułując zasadę szybkości postępowania, w art. 12 § 1 k.p.a. wskazano, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Z kolei w § 2 tego przepisu przewidziano, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Konkretyzując terminy do załatwienia sprawy administracyjnej w art. 35 § 1 k.p.a. powtórzono, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Z przywołanych wyżej przepisów wyprowadzić można wniosek, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do szybkiego
i sprawnego załatwienia sprawy, przy czym w przypadku, gdy sprawa ma nieskomplikowany charakter, a do wniosku załączone zostały wszystkie niezbędne dokumenty, rozstrzygnięcie kończące postępowanie powinno zostać podjęte niezwłocznie. W pozostałych przypadkach, w szczególności, gdy organ przed wydaniem rozstrzygnięcia musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, sprawa powinna zostać zakończona w rozsądnym terminie, a postępowanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby ten rozsądny termin zachować. W szczególności dotyczy to sprawnego i szybkiego podejmowania kolejnych działań zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
W tym kontekście przewlekłość postępowania może zatem polegać zarówno na tym, że organ nie podejmuje w sprawie zainicjowanej wnioskiem żadnych czynności, bądź podejmuje je z niczym nieuzasadnionym opóźnieniem, jak również na tym, że czynności w sprawie są co prawda podejmowane, jednak odstęp czasowy pomiędzy nimi jest na tyle duży, że prowadzi do nadmiernego i nieuzasadnionego wydłużenia czasu trwania postępowania, inaczej mówiąc gdy w sprawie brak jest należytej koncentracji czynności procesowych, czy też na tym, że organ co prawda podejmuje czynności, jednak ich wartość dowodowa jest znikoma, a postępowanie, pomimo zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego dla podjęcia rozstrzygnięcia, jest kontynuowane.
Podkreślić również należy, że ocena przewlekłości nie jest uzależniona od tego, czy w sprawie została wydana decyzja administracyjna, bądź inne rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Osąd w tej kwestii dotyczy bowiem wyłącznie sposobu procedowania organu, w szczególności tego, czy czynności podejmowane były przez organ sprawnie i rzeczywiście zmierzały do wyjaśnienia sprawy i szybkiego zakończenia postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania okazał się uzasadniony. Postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca zamieszkania zostało podjęte przez organ z urzędu, w związku z otrzymaną od Wojewody [...] informacją, powziętą z pisma anonimowego autora, który domagał się wydania zarządzenia zastępczego o wygaśnięciu sprawowanego przez skarżącego mandatu radnego gminy [...] Z pisma tego, znajdującego się w aktach postępowania wynikało, że w ocenie autora skarżący nie zamieszkuje na terenie gminy [...] i nie zamieszkiwał pod adresem stałego zameldowania w dniu wyborów.
Rzeczą organu, jeżeli zdecydował się na wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania skarżącego z dotychczasowego adresu stałego zameldowania, było przeprowadzenie postępowania zmierzającego do ustalenia, czy skarżący pod adresem tym faktycznie zamieszkuje i czy koncentrują się tam jego życiowe interesy (przechowuje tam swoje rzeczy osobiste, nocuje, przebywa).
Z przedłożonych sądowi akt postępowania wynika, że w okresie od 18 grudnia 2019 r. (formalnego wszczęcia postępowania), do dnia 31 stycznia 2020 r. organ prowadził postępowanie dowodowe, zwracając się do różnych instytucji o udzielenie informacji mogących się przyczynić do wyjaśnienia okoliczności związanych
z przedmiotem sprawy, w tym również wezwał i przesłuchał świadków, którzy
w większości potwierdzili, że widują skarżącego pod adresem stałego zameldowania często, o różnych porach i nie posiadają wiedzy na temat jego wyprowadzki – na przykład zeznania świadków M. L., E. W., M. W., B. L., S. P., M. S., D. D. czy G. F., przy czym S. P. i M. W. jednoznacznie potwierdziły fakt zamieszkiwania skarżącego pod adresem stałego zameldowania. Taka też informacja, potwierdzająca, że skarżący zamieszkuje w N. pod wskazanym adresem znalazła się w odpowiedzi udzielonej organowi przez Komisariat Policji w N., pismem z dnia [...] grudnia 2019 r.
Należałoby zatem przyjąć, że po przesłuchaniu świadków organ dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do tego, aby zakończyć postępowanie
i wydać merytoryczne rozstrzygnięcie. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż z pisma z Komendy Powiatowej Policji w G. wynika, że skarżący prawdopodobnie mieszka w L. bowiem widuje go tam anonimowy informator, który nie chciał ujawnić swoich danych, gdy rano wyjeżdża do pracy. Tego rodzaju wiadomość nie może stanowić wiarygodnej informacji, która mogłaby być podstawą do zakwestionowania zeznań świadków pouczonych o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
Zdaniem sądu również okoliczność, iż jeden ze świadków – A. S. złożył w dniu [...] stycznia 2020 r. oświadczenie, z którego wynikało, że skarżący kontaktował się z nim przed przesłuchaniem w charakterze świadka, nie może mieć wpływu na ocenę przewlekłości postępowania. Zauważyć bowiem należy,
że wezwanie do stawiennictwa dla tego świadka, celem ponownego przesłuchania zostało wystawione dopiero w dniu [...] kwietnia 2020 r., a więc po upływie blisko trzech miesięcy od powzięcia informacji o zasadności przeprowadzenia tej czynności.
Kolejne czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego zostały podjęte przez organ w dniu [...] lutego 2020 r. wystosowano wówczas pismo do Kościoła Rzymskokatolickiego w [...] z pytaniem, czy skarżący należy do wiernych parafii. Abstrahując od zasadności dokonania tej czynności z punktu widzenia celu postępowania należy zwrócić uwagę na dopuszczalność przetwarzania tego rodzaju informacji z punktu widzenia art. 9 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w prawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (Ogólne rozporządzenie o ochronie (Dz.Urz.UE.L 2016, Nr 119). Czynność ta, w świetle przytoczonej regulacji, podobnie jak przesłuchanie proboszcza parafii na okoliczności związane z uczestnictwem skarżącego w obrzędach liturgicznych jawi się zdaniem sądu nie tylko jako bezcelowa, ale również niedopuszczalna. Przetwarzanie danych dotyczących przekonań religijnych jest co do zasady zabronione. Rozporządzenie dopuszcza możliwość przetwarzania tych danych wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, wymienionych w art. 9 ust. 2, które nie obejmują możliwości pozyskiwania tego rodzaju danych do celów tożsamych z celem niniejszego postępowania.
Nie mogą również stanowić usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania w miesiącu lutym i następnych kolejne próby pozyskiwania informacji z Komisariatu Policji w N. i Komendy Powiatowej Policji w G., czy też od dostawców wody i podmiotów gospodarujących odpadami, skoro organ już na wstępnym etapie postępowania o informacje takie się zwracał i je otrzymał. Podobnie niezrozumiałe jest zwrócenie się w dniu [...] maja 2020 r. do Zespołu Zarządców Nieruchomości Urzędu Miejskiego w N. o informację dotyczącą opłat za gospodarowanie odpadami od 2013 r., skoro postępowanie dotyczy wymeldowania z pobytu stałego w 2020 r., a jego celem winno być ustalenie, czy skarżący mieszka, czy nie mieszka pod określonym adresem, a nie czy mieszkał tam siedem lat przed wszczęciem postępowania.
W ocenie sądu, analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że
w miesiącach lutym i następnych do dnia wniesienia skargi postępowanie prowadzone było przewlekle. Organ nie wykonywał bowiem czynności, które mogłyby się przełożyć na wynik postępowania, a te czynności, w oparciu o które organ ostatecznie wydał rozstrzygnięcie zostały przeprowadzone w miesiącu styczniu 2020 r. W tych okolicznościach wskazywane przez organ wprowadzenie stanu epidemii i zawieszenie terminów procesowych nie mogło mieć wpływu na ocenę przewlekłości postępowania, skoro postępowanie to mogło zakończyć się zdecydowanie wcześniej. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że terminy procesowe, zawieszone zgodnie z art. 15 ust. 1 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach, związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 – j.t.), ponownie rozpoczęły swój bieg w dniu 25 maja 2020 r., a decyzja w sprawie została wydana dopiero w dniu 10 lipca 2020 r.
Podkreślenia również wymaga, iż sąd nie jest związany stanowiskiem Wojewody [...] w kolejno wydawanych w niniejszej sprawie postanowieniach, dotyczących wniesionych przez skarżącego ponagleń.
Zdaniem sądu przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało charakter rażący głównie ze względu na czas jego trwania i jego prowadzenie pomimo zgromadzenia dowodów pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia
w rozsądnym terminie. Prowadzenie postępowania w oparciu o anonimowe
i niepotwierdzone informacje, podobnie jak próby przetwarzania danych dotyczących intymnej i prywatnej sfery jaką są przekonania religijne urąga standardom demokratycznego państwa prawa. Nie ulega również wątpliwości, że w sytuacji, gdy rzecz dotyczy radnego, a wynik postępowania może mieć wpływ na wygaśnięcie mandatu radnego, powinno być ono przeprowadzone szybko i sprawnie. Przedłużające się bez uzasadnionej przyczyny postępowanie w stosunkowo prostej sprawie może mieć wpływ na ocenę pracy organu z jednej strony, ale również powodować negatywne konsekwencje w postaci podważenia zaufania do osoby sprawującej funkcje publiczne, której postępowanie dotyczy - z drugiej.
Należy się zgodzić z organem, że nieudostępnienie lokalu, w którym skarżący jest zameldowany na pobyt stały w celu przeprowadzenia tzw. kontroli meldunkowej niewątpliwie stanowiło utrudnienie w prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie, a skoro skarżącemu zależało na szybkim jej zakończeniu, to winien – zgodnie z art. 7 k.p.a. doprowadzić do umożliwienia przeprowadzenia organowi tej czynności. Co do zasady bowiem obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia dowodów i prawidłowej oraz wyczerpującej ich oceny spoczywa na organie, jednak podkreślić należy, że strona posiada inicjatywę dowodową i powinna czynnie uczestniczyć w postępowaniu oraz naprowadzać dowody, których przeprowadzenie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i szybkiego jej zakończenia. Ostatecznie jednak rozstrzygnięcie zostało wydane bez przeprowadzenia tej czynności, co z kolei może prowadzić do wniosku, że organ uznał, że w realiach sprawy dokonanie kontroli meldunkowej nie jest niezbędne.
Okoliczność ta została wzięta pod uwagę przy ustaleniu wysokości sumy pieniężnej zasądzonej na rzecz skarżącego. W ocenie sądu jakkolwiek postępowanie prowadzone było opieszale i mogło prowadzić do podważenia jego uczciwości
i kompetencji niezbędnych do sprawowania mandatu radnego, to jednak skarżący nie wykazał, aby z powodu przedłużającego się postępowania doznał poważniejszego uszczerbku. Stąd też sąd uznał, że kwota [...] zł będzie stanowiła wystarczające zadośćuczynienie za przewlekłe prowadzenie postępowania i oczekiwanie na wydanie decyzji (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 przywołanej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło