II SA/Po 304/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zwraca skarżącej M. B. kwotę [...]([...]) zł, tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez M. B. (dalej również jako: "skarżąca") odwołania od orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] stycznia 2021 r. zostało doręczone stronie w dniu [...] lutego 2021 r. Odwołanie zostało wniesione przez stronę do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w dniu [...] lutego 2021 r., czyli po terminie określonym w § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2027, obecny tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 857). W związku z powyższym uchybieniem nie złożono wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie organu odwoławczego analiza odwołania nie daje podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowy wniosek mógł zostać zawarty w jego treści. W pouczeniu zawartym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu z dnia [...] stycznia 2021 r. organ orzekający poinformował stronę, że odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. A wobec uchybienia terminowi do wniesienia odwołania należało wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. B. wskazując na swoją ciężką sytuację zdrowotna oraz wyjaśniając, że uchybienie – o jeden dzień terminowi do wniesienia odwołania – wynikało z osłabienia organizmu. Skarżącą wniosła również o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], mocą którego stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ocena zachowania terminu do wniesienia odwołania należy wyłącznie do organu odwoławczego. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 K.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Równocześnie ocena, czy dochowano terminowi do wniesienia odwołania opiera się na dacie doręczenie kwestionowanego orzeczenia, gdyż datą tą wiążą się doniosłe skutki prawne. Oznacza to, że dokonując pokwitowania odbioru pisma osoba dorosła powinna mieć świadomość, że bieg terminu do złożenia odwołania rozpoczyna się od wskazanej na pokwitowaniu daty, z zastrzeżeniem, że informacja o przysługujących stronie środkach zaskarżenia oraz terminach ich wnoszenia zawarta jest w pouczeniu decyzji. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu [...] lutego 2021 r., gdyż w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru ze wskazaniem sygnatury [...], a zatem odpowiadającej decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie, jak i adnotacją, że przesyłkę doręczono [...] lutego 2021 r., oraz własnoręcznym podpisem skarżącej. Orzeczenie z dnia [...] stycznia 2021 r. zawierało pouczenie o terminie do wniesienia odwołania. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania mijał skarżącej w dniu [...] lutego 2021 r. Skarżąca wniosła odwołanie w dniu [...] lutego 2021 r. (data nadania na placówce pocztowej) na co wskazuje potwierdzona za zgodność z oryginałem koperta, w której nadano odwołanie. Tym samym skarżącą uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Uwadze organu odwoławczego uszło jednak, że ustawą z dnia [...] grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), która weszła w życie dnia [...] grudnia 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn2, do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., obecny tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm. dalej jako "ustawa COVID-19"), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Sąd podkreśla, że powołana regulacja nie oznacza wyłączenia ogólnych reguł postępowania administracyjnego odnośnie do zasad wnoszenia środków odwoławczych, w tym stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub przywracania terminu do wniesienia odwołania lecz nową, dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Wymaga ona od organu administracji podjęcia dodatkowych czynności. Dotychczas - co uczynił organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem z dnia - stwierdzano uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże obecnie odnośnie do terminów, którym uchybiono po [...] grudnia 2020 r., organ zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19), wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2 powołanej powyżej ustawy). Tym samym zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne, gdyż jak wynika z akt sprawy organ, przed podjęciem zaskarżonego postanowienia organ nie wywiązał się z obowiązku nałożonego na niego art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawione zapatrywania w zakresie stosowania i wykładni art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, a więc zawiadomi stronę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz pouczy ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. O zwrocie nadpłaconego wpisu orzeczono na podstawie art. 225 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowej sprawie skarżąca skarżyła postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co oznacza, że zastosowanie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Jak zauważył w Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...] maja 2016 r., sygn. akt I OZ [...], Baza NSA, konstrukcja cytowanego przepisu sprawia, że należy interpretować go szeroko i stosować wskazane zwolnienie we wszystkich sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Taki sposób rozumienia powołanego przepisu jest tym bardziej właściwy, że jak wskazano w piśmiennictwie, zwolnienia określone w art. 239 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczą w większości spraw związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, co przesądza o tym, że skarżący z reguły nie będą mieli dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowe orzeczenie wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 573). Zatem niewątpliwie w sprawie tej strona nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a uiszczony wpis od skargi podlegał zwrotowi.