IV SA/Po 792/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odrzucić skargę. Skarżący R. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] września 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w kwocie 200 zł., pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z [...] września 2019 r., które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 256/20. Zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2020 r. wezwano skarżącego do wykonania w terminie 7 dni prawomocnego zarządzenia z dnia [...] września 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do wykonania zarządzenia z [...] września 2019r. skarżący pismem z dnia [...] lipca 2020 r. wniósł zażalenie na wezwanie do uiszczenia prawomocnego wpisu wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Sąd odrzucił zażalenie na zarządzenie z dnia [...] czerwca 2020 r. wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (pkt 1) oraz odrzucił skargę (pkt 2). Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został postanowieniem starszego referendarza sądowego z [...] września 2020r., sygn. akt IV SPP/Po [...], umarzającym postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2020r. Na skutek zażalenia skarżącego od postanowienia Sądu z [...] sierpnia 2020r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt III OZ [...] oddalił zażalenie co do punktu pierwszego zaskarżonego postanowienia (pkt 1), uchylił zaskarżone postanowienie co do punktu drugiego postanowienia odnoszącego się do odrzucenia skargi (pkt 2). W uzasadnieniu NSA wskazał, że zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia, na które zażalenie zostało już oddalone prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zarządzeniem w przedmiocie kosztów sądowych, w rozumieniu art. 227 § 1 p.p.s.a. Na zarządzenie wzywające do wykonania wcześniejszego zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu nie przysługuje zażalenie i z uwagi na to rozstrzygniecie Sądu zawarte w pkt 1 sentencji postanowienia było prawidłowe. W dalszej kolejności NSA wskazał, że w orzecznictwie sądowadministracyjnym wskazuje się, że złożenie przez stronę skarżącą ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w terminie zakreślonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy wywołuje bowiem skutki prawne dopiero z chwilą jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała już obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny zauważył także, że w orzecznictwie zwraca się także uwagę, iż ponowny wniosek może być spowodowany zmianą sytuacji finansowej skarżącego w stosunku do sytuacji rozpoznawanej na podstawie wcześniejszego wniosku. NSA podał, że złożenie kolejnego wniosku nie obliguje sądu do ponownej oceny sytuacji materialnej strony skarżącej w pełnym zakresie, gdyż ta została już prawomocnie oceniona, w takim przypadku sąd ma jednak obowiązek zbadać, czy zostały powołane nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę jego dotychczasowego stanowiska w sprawie prawa pomocy. Wynika to, zdaniem NSA z tego, iż w okresie wyznaczonym datą złożenia pierwszego wniosku o udzielenie prawa pomocy (i jego prawomocnym rozstrzygnięciem przez sąd) a datą złożenia kolejnego wniosku o zwolnienie od wpisu mogło dojść do pogorszenia sytuacji majątkowej strony skarżącej, która aktualnie uniemożliwia jej uiszczenie wpisu. Przed rozpoznaniem powtórnego wniosku, o którym mowa w art. 244 § 1 p.p.s.a. w zakresie nowych okoliczności faktycznych nie jest dopuszczalne odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, gdyż w ten sposób strona mogłaby zostać pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu. W wykonaniu wskazań NSA przystąpiono do rozpoznania uprzednio złożonych kolejnych wniosków o prawo pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie IV SPP/Po [...] umorzył postępowanie w zakresie prawa pomocy. W wyniku wniesienia sprzeciwu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z [...] maja 2022 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba rozpoznania w zawężonym zakresie wniosku R. P. o przyznanie mu prawa pomocy i następnie dokonanie oceny, czy w międzyczasie nie doszło u skarżącego do zmiany okoliczności faktycznych, które mogłyby skutkować przyznaniem mu prawa pomocy i zwolnieniem z obowiązku uiszczenia wpisu. NSA wskazał także, że do czasu prawomocnego rozpoznania ponownego wniosku nie jest dopuszczalne odrzucenie skargi z uwagi na brak wpisu od skargi. Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a. i art. 219 § 1 p.p.s.a. strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a takim pismem jest skarga złożona w niniejszej sprawie, pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Natomiast na mocy art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy). W niniejszej sprawie pierwotny wniosek o przyznanie prawa pomocy został negatywnie rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z [...] stycznia 2020r. sygn. akt IV SPP/Po [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] lutego 2020r. Kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy rozpoznane zostały postanowieniem referendarza sądowego z [...] września 2020r., sygn. akt IV SPP/Po [...] umarzającym postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2020r. W wykonaniu wskazań NSA przystąpiono do oceny możliwości poniesienia kosztów sądowych przez skarżącego, celem ustalenia, czy doszło do zmiany okoliczności pozwalających na przyznanie skarżącemu prawa pomocy chociażby w części (sygn. akt IV SPP/Po [...]). Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. w sprawie IV SPP/Po [...] umorzył postępowanie w zakresie prawa pomocy. W wyniku wniesienia sprzeciwu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie z [...] maja 2022 r. Zdaniem Sądu referendarz słusznie uznał, że skoro skarżący nie udzielił wyjaśnień na temat aktualnej sytuacji majątkowej w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] listopada 2021 r., a poprzednio udzielone przez niego wyjaśnienia w tym zakresie ocenione zostały postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2020 r. i [...] września 2020r. i postanowieniem Sądu z dnia [...] lutego 2020r. oraz 08 grudnia 2020r., to nie było możliwości pozytywnego rozpoznania wniosku w tym zakresie. Wobec braku odpowiedzi przez wnioskodawcę na wezwanie z dnia 24 listopada 2021 r. uniemożliwił on ustalenie, czy sytuacja osobista, majątkowa i finansowa skarżącego uległa zmianie, czy uległa pogorszeniu, zatem rozpoznanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 249a p.p.s.a. stało się zbędne. Tym samym, prawomocnym postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r., obejmującym poprzednio złożone wnioski o prawo pomocy, rozpoznano czy doszło do zmiany sytuacji finansowej skarżącego. Po ponownej ocenie sprawy w tym zakresie, Sąd doszedł do wniosku, że taka zmiana okoliczności nie wystąpiła, nie zaistniały podstawy do zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Nadto NSA w treści postanowienia z dnia [...] lipca 2021 r. wskazał, że negatywne rozpoznanie ponownego wniosku oznaczać będzie, iż aktualny pozostał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w terminie wskazanym we wcześniejszym wezwaniu do uiszczenia tej opłaty, tj. wezwaniu z dnia [...] czerwca 2020 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2020 r. (k. 142 akt sąd.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie aktualny pozostał obowiązek uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od wniesionej przez niego skargi. Skarżący zarządzeniem z [...] września 2019 r. został prawidłowo zobowiązany do jego uiszczenia w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Odpis prawomocnego zarządzenia z [...] września 2019 r. został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu [...] czerwca 2020 r. (k. 38 akt sąd.), a zatem 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 7 lipca 2020 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że w zakreślonym terminie wymagany wpis sądowy nie został uiszczony (k. 45 akt sąd.). Nie zaistniały także okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wymaganego prawem wpisu od skargi. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił, jak w postanowieniu.