III SA/Wa 1659/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. i A. M. na uchwałę Rady Miasta (...) W. z dnia 12 grudnia 2019 r. nr XXIV/671/2019 w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. stwierdza nieważność § 1 oraz § 5 pkt 1 lit. a i b zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Rady (...) W. na rzecz M. M. i A. M. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 12 grudnia 2019 r. Rada W. podjęła uchwałę nr XXIV/671/2019 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik i worek o określonej pojemności. W § 1 tej uchwały Rada ustaliła stawkę opłaty od gospodarstwa domowego dla nieruchomości, w której zamieszkują mieszkańcy, zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w wysokości 94 zł, zaś od gospodarstwa domowego dla nieruchomości, w której zamieszkują mieszkańcy, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielolokalowym w wysokości 65 zł. W § 4 wspomnianej uchwały Rada określiła wymienione stawki dla gospodarstw domowych, w których odpady są zbierane w sposób nieselektywny odpowiednio w wysokości 188 zł i 130 zł. W tym samym dniu, tj. 12 grudnia 2019 r. Rada W. podjęła również uchwałę nr XXIV/676/2019 w sprawie ustalenia sposobu obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, na której zamieszkują mieszkańcy, a w części nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. W § 1 pkt 1 tej uchwały Rada ustaliła stawkę opłaty od gospodarstwa domowego dla części nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w wysokości 94 zł, zaś od gospodarstwa domowego dla części nieruchomości, w której zamieszkują mieszkańcy, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielolokalowym w wysokości 65 zł. W § 2 wspomnianej uchwały Rada określiła wymienione stawki dla gospodarstw domowych, w których odpady są zbierane w sposób nieselektywny odpowiednio w wysokości 188 zł i 130 zł. Pismem z 1 kwietnia 2020 r. A. i M. M. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na § 1 pkt 1 lit. a uchwały nr XXIV/676/2019. Skarżący zarzucili naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w wyniku nierespektowania prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz dyskryminacji społecznej i gospodarczej obywateli mieszkających w domach jednorodzinnych. Skarżący wnieśli o : 1. równe traktowanie obywateli poprzez zastosowanie takich samych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do każdego z nich; 2. określenie takiej samej stawki za odpady od każdego obywatela gminy - W.; 3. zawieszenie pobierania opłat za odpady komunalne do czasu podjęcia uchwały respektującej konstytucyjne prawa obywatela. W odpowiedzi na skargę Rada, reprezentowana przez ustanowionego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o jej odrzucenie w całości, ewentualnie o oddalenie, z przyczyn określonych w treści pisma stanowiącego odpowiedź na skargę. Pismem z 5 października 2020 r. skarżący wyjaśnili, że korygują skargę i wnoszą ją na uchwałę nr XXIV/671/2019. W powyższym piśmie skarżący zarzucili Radzie: 1. naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w wyniku nierespektowania prawa do równego traktowania przez władze publiczne oraz dyskryminacji społecznej i gospodarczej obywateli mieszkających w domach jednorodzinnych; 2. nierespektowanie art. 6j ust. 1 i naruszenie art. 6j ust. 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2010 ze zm. dalej Uucpg), poprzez nieuwzględnienie liczby mieszkańców zajmujących daną nieruchomość i stosowanie różnych stawek do gospodarstw domowych. Do powyższego pisma odniósł się pełnomocnik Rady, który w piśmie z 12 listopada 2020 r. odpowiadając na dodatkowe zarzuty postawione przez skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do wniosku Rady o odrzucenie skargi, który wobec skorygowania treści skargi należało uznać za bezzasadny. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Rady, że skarżący, zamieszkujący nieruchomości o których mowa w art. 6c ust. 1 Uucpg, nie mieli interesu prawnego by skarżyć uchwałę odnoszącą się do tzw. nieruchomości mieszanych, tj. takich, których część stanowią nieruchomości, w których zamieszkują mieszkańcy, zaś część nieruchomości, w których mieszkańcy nie zamieszkują, lecz powstają odpady komunalne. Wspomniana korekta skargi, a w zasadzie de facto nowa skarga, bowiem pismo z 5 października 2020 r. wskazywało na inny przedmiot zaskarżenia, mogła zostać rozpoznana przez Sąd zgodnie z intencją skarżących. Stosownie bowiem do art. 53 § 2a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa), skargę na uchwałę rady gminy można wnieść w każdym czasie. W przypadku zaś uchwały nr XXIV/671/2019 interes prawny skarżących jest bezsprzeczny. Nie kwestionuje go również pełnomocnik Rady w piśmie procesowym z 12 listopada 2020 r., bowiem do skarżących odnosi się bezpośrednio § 1 tej uchwały. Sąd stwierdza zatem, że skarżący mają prawo do wniesienia skargi na uchwałę XXIV/671/2019 w części w jakiej odnosi się ona do nieruchomości, w których zamieszkują mieszkańcy, zabudowanych budynkami jednorodzinnymi. W tym też zakresie Sąd rozpoznał rzeczoną skargę uznając zarazem, że nie zasługiwała ona na odrzucenie. Treść skargi prowadzi do wniosku, że w ocenie Skarżących, Rada bezprawnie dokonała różnicowania stawek dla dwóch kategorii gospodarstw domowych, tj. znajdujących się w budynkach wielolokalowych oraz znajdujących się w budynkach jednorodzinnych. Zgodnie z art. 6c ust. 1 Uucpg, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Na podstawie art. 6h Uucpg, właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 Uucpg, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Zgodnie z art. 6j ust. 1 Uucpg, w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. Przy czym, na podstawie art. 6j ust. 2 Uucpg, w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego. Stosownie zaś do art. 6j ust. 2a Uucpg, rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Rada gminy może stosować łącznie różne kryteria różnicujące stawki opłaty. Sąd stwierdza, że Rada, stosownie do art. 6j ust. 2 Uucpg, miała prawo ustalić stawkę należną od gospodarstwa domowego z pominięciem metod wskazanych w art. 6j ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy. Spowodowało to oczywiście, że koszt odbioru odpadów "na osobę" zwiększył się w największym stopniu dla osób prowadzących jednoosobowe gospodarstwa domowe. Rada działała jednak w oparciu o delegację ustawową, która dopuszcza zastosowanie takiej metody i tym samym nie czynni jej działania niezgodnym z prawem. Wobec tego Rada obowiązana była do ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego z uwzględnieniem miesięcznego przeciętnego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem przy uwzględnieniu okoliczności, czy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Z dotychczas przytoczonych przepisów wynika zatem, że ustawodawca określił cztery metody ustalania opłat. Trzy metody zostały wskazane w ust. 1 art. 6j Uucpg, jedna metoda w ust. 2 tego artykułu. Rada gminy miała zatem do dyspozycji metodę według liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, według ilości zużytej wody z danej nieruchomości, według powierzchni lokalu mieszkalnego, albo od gospodarstwa domowego. Spośród tych metod Rada mogła dokonać wyboru, przy czym nie jest wykluczone stosowanie na obszarze gminy więcej niż jednej metody ustalania opłat. W art. 6j ust. 2a Uucpg rada gminy uzyskała uprawnienie do różnicowania stawki opłat, ale zostało ono ograniczone do przypadków wymienionych w tym przepisie. Według postanowień tego przepisu stawka może być zróżnicowana w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy. Niektóre z tych kryteriów różnicowania korelują wyłącznie z metodami określonymi w art. 6j ust. 1. Różnicowanie w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego może być przypisane wyłącznie do metody z pkt 3 tego przepisu. Różnicowanie w zależności od liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość może być przypisane wyłącznie do metody z pkt 1 tego przepisu. Natomiast kryteria różnicowania w zależności od tego z jakich terenów odbierane są odpady albo od rodzaju zabudowy przystają do metod określonych zarówno w ust. 1, jak i ust. 2 art. 6j. Pomimo to nie mogą być one stosowane do metody określonej w ust. 2 art. 6j, gdyż treść tego przepisu wyklucza różnicowanie stawek. Ustawodawca zdecydował, że w przypadku metody od gospodarstwa domowego powinna być uchwalona jedna stawka opłaty za gospodarowanie odpadami. Użyte w ust. 2 sformułowanie "jedna stawka" wyklucza możliwość różnicowania stawki, bo to prowadzi do ustalenia dwóch lub więcej stawek, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tego przepisu. Tymczasem Rada w zaskarżonej uchwale ustaliła dwie stawki przyjmując jako dodatkowe kryterium rodzaj zabudowy, w którym znajdują się gospodarstwa domowe. Inna stawka przewidziana została dla gospodarstwa domowego zabudowy jednorodzinnej oraz inna dla wielorodzinnej. Rada uchwaliła zatem dwie stawki opłaty od gospodarstwa domowego, czym naruszyła art. 6j ust. 2 Uucpg. Końcowo Sąd podkreśla, że ustalenie przez Radę dwóch stawek opłaty od gospodarstwa domowego czyniło przedwczesnym analizę, czy wysokość tychże stawek została ustalona w oparciu o rzetelną kalkulację kosztów utrzymania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Zaznaczyć jednak należy, że wspomniana kalkulacja winna obrazować nie tylko ogólny wzrost kosztów utrzymania poszczególnych elementów systemu, ale także pokazywać czynniki, które wpłynęły na taki stan rzeczy. Mieszkańcy, wnosząc opłaty, powinni bowiem działać w przeświadczeniu, że ich wzrost wynikał z przyczyn obiektywnie uzasadnionych. Należałoby zatem również wskazać, dlaczego dotychczasowy system poboru opłat był nie dość efektywny. Rada musi mieć również na uwadze, że zakładane wpływy z opłat mogą służyć wyłącznie utrzymaniu systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa. Na koszty składał się wpis od skargi 300 zł.