II SA/Go 614/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Związku Celowego Gmin z dnia [...]r., znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T.J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] Zarząd Związku [...], działając na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2a i art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.Dz.U. z 2019 r. poz.2010, dalej u.c.p.g.) nałożył na T.J. obowiązek podłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wyjaśniło, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania nakazu na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g., bowiem dowiedziono, że nieruchomość położona przy ul. [...] nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, posiada możliwość przyłączenia się do niej i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Odwołanie od decyzji wniósł T.J. wskazując między innymi, że budowa 150 – metrowego przyłącza wykracza poza zakres jego możliwości finansowych. Ponadto strona podniosła, że w trakcie postępowania bezspornie ustalono, iż ścieki gromadzi w szczelnym szambie, które są odbierane przez profesjonalną firmę asenizacyjną. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w przedmiocie przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nie ma charakteru uznaniowego, a organ ma ustawowy obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku stwierdzenia istnienia okoliczności braku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i braku przeciwskazań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy u.c.p.g. Organ I instancji prawidłowo ustalił, powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 u.c.p.g., bezwzględny obowiązek przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji ustalił wszystkie istotne okoliczności, które pozwalały na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie i nakazanie stronie przyłączenie nieruchomości położonej przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Wnosząc skargę T.J. zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez wadliwe założenie, iż sam fakt istnienia sieci kanalizacyjnej w otoczeniu nieruchomości oraz wskazanie przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, iż istnieje techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wyczerpuje przesłanki ww. przepisu i jest wystarczające do nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci II. pominięcie stanu faktycznego, który ma decydujący wpływ na wynik sprawy w postaci pominięcia kluczowych elementów warunków technicznych przyłącza przekazanych przez Przedsiębiorstwo Wodno-Kanalizacyjne, tj. konieczności zbudowania co najmniej 3 studzienek, konieczność ominięcia korzeni kilkusetletnich drzew oraz wykonanie przewiertu pod ulicą [...] celem podłączenia się do studzienki kanalizacyjnej znajdującej się po drugiej stronie ulicy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując w całości motywy rozstrzygnięcia wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. 2019 poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019 poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2020, poz.1439 t.j., dalej także jako ustawa o utrzymaniu czystości). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 7 ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku niepodłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. W rozpoznawanej sprawie poza sporem było, że należąca do skarżących nieruchomość położona przy ul. [...] nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, a w związku z tym skarżący w myśl powołanego art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości powinni podłączyć swoją nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacji. Skarżący tego stanowiska w toku postępowania nie kwestionowali, jednak twierdzili, że w przypadku ich nieruchomości, podłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe ze względu na brak rzeczywistych, technicznych możliwości podłączenia się do sieci kanalizacyjnej. W związku z powyższym podkreślić należy, że dla egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości ustawy w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 7, kwestią kluczową jest techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci powstaje bowiem dopiero wówczas, gdy stworzone zostały do tego warunki. Tylko w takiej sytuacji, w razie stwierdzenia niewykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 307/17, z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/18, z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3352/17). W ocenie Sądu, ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości położonej przy ul. [...] bez konieczności rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zaskarżoną decyzją nakazano skarżącemu przyłączenie nieruchomości stanowiącej jego własność do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W celu wykonania takiego rozstrzygnięcia strona jest zobowiązana do budowy przyłącza kanalizacyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r. poz. 2028) przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że na terenie działki skarżącego, na której posadowiona jest nieruchomość budynkowa mająca być podłączona do sieci kanalizacyjnej nie ma studzienki kanalizacyjnej, co więcej brak jest sięgacza i studzienki rewizyjnej w granicy nieruchomości, a możliwość podłączenia daje dopiero nadbudowana studnia kanalizacyjna oddalona od granicy działki skarżącego o 10 m (vide: warunki techniczne opracowane przez PWIK). Wobec powyższego na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż przyłączem kanalizacyjnym będzie odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną do granicy nieruchomości gruntowej. Sytuacja, w której przyłączem byłby odcinek przewodu położony poza obszarem przyłączanej nieruchomości, a do tego dąży organ w niniejszej sprawie powoduje, iż na stronie skarżącej ciążyłby obowiązek rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej. Koszty robocizny i materiałów niezbędnych do włączenia przyłącza do sieci należą do kosztów działalności wodno - kanalizacyjnej i powinny zostać ujęte w taryfie, a obciążanie nimi odbiorców sieci jest bezpodstawne. Ponadto analizując techniczne możliwości włączenia spornej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej określone przez PWiK sp. z o.o. (pismo z dnia [...] lipca 2020 r. wraz z załącznikami) podkreślić należy, iż przedsiębiorstwo stwierdziło możliwość bezpośredniego grawitacyjnego podłączenia nieruchomości do sieci powołując się na pomiary geodezyjne rzędnych posadowienia infrastruktury sanitarnej, nie wykazując przy tym, iż osoba, która tych pomiarów dokonywała posiada stosowne uprawnienia do wykonywania pomiarów geodezyjnych. Obowiązek organu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, wynika z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Istotą postępowania administracyjnego jest ustalenie wszelkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, po to, by następnie dokonać ich oceny pod kątem obowiązujących przepisów materialnoprawnych. W toku tego postępowania na organach ciąży obowiązek wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) a także jego oceny zgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu w kontrolowanym postępowaniu wszczętym w celu nałożenia na skarżącego obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, wadliwie nie zweryfikowano rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] do sieci kanalizacyjnej, pomimo podnoszonych w tym zakresie przez właściciela nieruchomości wątpliwości, które to wątpliwości znalazły następnie potwierdzenie w dołączonych do skargi aktach administracyjnych sprawy. Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią wadliwą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, które w związku z tym wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Jednocześnie opisane istotne uchybienia procesowe miały wpływ na materialne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż skutkiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przedwcześnie zastosowano wobec skarżącego obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przedstawionych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony zwrot kosztów postępowania w kwocie 200 zł, na co składa wpis od skargi. Ponownie rozpoznając sprawę organy zweryfikują okoliczność technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej i stosownie do wyniku tych ustaleń podejmą rozstrzygnięcie w przedmiocie egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości ustawy w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 7 tej ustawy.