II SA/Go 702/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej w skrócie: "ZUS" lub "organ") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm. - dalej w skrócie: " ustawa COVID-19") - po rozpoznaniu wniosku J.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy COVID-19, przepisów ustawy nie stosuje się do przedsiębiorców, których trudna sytuacja nie jest następstwem okoliczności związanych z koronawirusem. Ponadto zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej pomoc publiczna może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z dnia 26.06.2014 ) w dniu 31 grudnia 2019 r. ZUS wyjaśnił, że J.S. spełnia kryteria do objęcia postępowaniem upadłościowym, ponieważ na 31 grudnia 2019 r. zalegał z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy – zaległość wynosiła 47.253,01 zł. Jej wartość przekracza sumę przypisów za 2019 r. – przypis wynosił 5 861,34 zł. Jak wskazał organ, J.S. znajdował się w trudnej sytuacji finansowej już w 2019 r., dlatego problemy finansowe nie są następstwem okoliczności związanej z koronawirusem. Pismem z dnia [...] września 2021 r., J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., skargę na decyzję ZUS, określoną jako "odwołanie na decyzję z [...] czerwca 2020 r. znak [...]". Skarżący wskazał, że w jego ocenie przysługuje mu prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek albowiem Państwo w czasie epidemii powinno pomagać każdemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że skarżący otrzymując decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r., miał prawo złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skorzystał z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w związku z powyższym skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, zauważyć trzeba, że decyzję wydaną przez ZUS w drugiej instancji, doręczono skarżącemu w dniu 21 sierpnia 2020 r. Skargę na decyzję ZUS skarżący złożył w dniu 18 września 2020 r. zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 25 czerwca 2020 r. Zatem pomimo błędnego oznaczenia w skardze numeru decyzji której skarga dotyczy, uznać należało, że data złożenia skargi, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że jej przedmiotem jest decyzja ZUS z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. Zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy, przez trudną sytuację finansową należy rozumieć sytuację, w której nastąpił spadek obrotów gospodarczych przedsiębiorcy w następstwie COVID-19. Przepis art. 15zzzh ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 stanowi, że wsparcie, o którym mowa w art. 31zo (a więc zwolnienie płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres ) – zgodnie z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz.Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1 – dalej w skrócie: "Komunikat Komisji"), stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Wskazany wyżej przepis zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Organ rozpoznając sprawę w pierwszej instancji - stwierdzając, że skarżący znajdował się w trudnej sytuacji finansowej już w 2019 r. - oparł swoje rozstrzygnięcie na pierwotnym brzmieniu Komunikatu Komisji (z dnia 20 marca 2020 r.). Komunikat ten w pkt 3.1.22.c. wskazywał, iż pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019 r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Należy wskazać, że z dniem 29 czerwca 2020 r. (ZUS w drugiej instancji orzekał w dniu [...] sierpnia 2020 r.), Komunikat Komisji w brzmieniu z 20 marca 2020 r. został zmieniony Komunikatem Komisji "Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19" (2020/C 218/03) (Dz.U.UE.C.2020.218.3) i zgodnie z pkt 15 dodano m.in. pkt 22 ca, w myśl którego w drodze odstępstwa od powyższych przepisów pomoc można przyznać mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom (w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych), które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji, pod warunkiem że nie są one objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację. Zatem, organ ponownie rozpatrując sprawę w dniu [...] sierpnia 2020 r., powinien uwzględnić w wydanej decyzji powyższą zmianę, która jak wskazano wyżej weszła w życie 29 czerwca 2020 r., a wnioski o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, stosownie do art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r. W ocenie Sądu, uwzględnienie nowego stanu prawnego - wynikającego ze zmiany Komunikatu Komisji, było obowiązkiem ZUS, skoro zmiana ta weszła w życie przed 30 czerwca 2020 r., zatem przed upływem ostatniego dnia do złożenia wniosku i zgodnie z wprowadzoną zmianą rozszerzono ramy tymczasowe środków pomocy państwa także na mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, które w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdowały się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację, czego organ nie ustalił i nie uwzględnił w rozstrzygnięciu, wskazując jedynie, że skarżący "spełnia kryteria do objęcia postępowaniem upadłościowym...". W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień 30 czerwca 2020 r. (jako ostatniego dnia na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie) brzmienia Komunikatu Komisji (UE) – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19 oraz przepisów postepowania. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, bowiem przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. było stwierdzenie, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na zadłużenie w kwocie przewyższającej przypis za 2019 r. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ względni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku i wyda decyzję uwzględniając trzecią zmianę Komunikatu Komisji obowiązującej od 29 czerwca 2020 r. w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19. Sąd nie orzekał o kosztach, albowiem skarga jest wolna od wpisu sądowego, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.