III FSK 4530/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 237/21 w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 237/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi Z. S.A. z/s w W. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 239b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej: O.p. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 256) - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane oraz, że organ musi wykazać, że pomiędzy sytuacją majątkową zobowiązanego do zapłacenia określonej kwoty, a brakiem możliwości wyegzekwowania należności istnieje związek przyczynowy, który według zasad logicznego rozumowania wskazuje na bezskuteczność egzekucji, gdy będzie ona przeprowadzana w późniejszym terminie oraz, że wymagane jest ustalenie przez organ wykazania obiektywnego stanu wiedzy, w świetle którego istnienie faktu niewykonania przez skarżącą spółkę zobowiązania jest wysoce prawdopodobne. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mające, istotny wpływ na wynik sprawy - art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, oraz brak wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania przez organ po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, przy czym uchyleniu podlegało jedynie postanowienie Kolegium, a zatem sprawa dalej powinna być rozpatrywana przez Kolegium. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2016 r. Istota problemu na tym etapie postępowania dotyczy spełnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze warunków koniecznych do wydania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z treścią art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.). W ocenie Sądu pierwszej instancji organ nie uprawdopodobnił jednak, że zobowiązania wynikające z decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta Z. z 31 sierpnia 2020 r. z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej kwocie 80.749 zł, nie zostaną wykonane. Organ pierwszej instancji stwierdził jedynie, że "spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Obowiązkiem organu podatkowego nie jest dowodowe wykazanie, iż podatnik nie zapłaci podatku wynikającego z nieostatecznej decyzji, ale wskazanie na okoliczności, fakty już istniejące, na podstawie których można obiektywnie i racjonalnie wnioskować, że podatek ten nie zostanie zapłacony. Jednak uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane musi się wiązać z wykazaniem związku przyczynowego między sytuacją majątkową zobowiązanego do zapłacenia określonej kwoty a brakiem możliwości wyegzekwowania należności. Związek przyczynowy, według zasad logicznego rozumowania, wskazuje na bezskuteczność egzekucji w późniejszym terminie. Do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z treści decyzji nie zostanie wykonane, dochodzi przez wskazanie w szczególności okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, a także jego działaniami. Dlatego też uprawdopodobnienie nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że w stosunku do Spółki toczą się inne postępowania egzekucyjne. Słusznie zatem uznał sąd pierwszej instancji, że przesłanki z art. 239b § 2 O.p. nie można odczytywać w oderwaniu od treści normatywnej art. 239b § 1 O.p. Jeśli zatem w sprawie zaistniała przesłanka z art. 239b § 1 pkt 1 O.p., czyli organ posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, to uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, wymagane przez § 2 polega na tym, że organ podatkowy musi wykazać, że istnienie powyższej okoliczności w postaci toczącego się postępowania egzekucyjnego, uniemożliwi wykonanie zobowiązania podatkowego z decyzji nieostatecznej. Stanowisko autora skargi kasacyjnej opiera się natomiast na błędnym założeniu, że bez względu na wysokość kwot podlegających egzekucji, sam fakt prowadzenia wobec Spółki postępowań egzekucyjnych z inicjatywy kilku podmiotów, uprawdopodabnia niewykonanie zobowiązania podatkowego określonego ww. decyzją, gdyż świadczy o tym, iż Spółka nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 239b § 2 o.p., polega bowiem na prezentacji okoliczności wystarczających do powzięcia obawy, przypuszczenia o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania podatkowego określonego decyzją nieostateczną, natomiast nie chodzi tu o udowodnienie niewykonania zobowiązania. W szczególności może to polegać na wskazaniu okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, ewentualnie z dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z w związku z art. 153 p.p.s.a. przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, oraz brak wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania przez organ po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten odnosi się do formalnych wymogów uzasadnienia wyroku, a nie do prawidłowości wyrażonej w nim oceny skutków prawnych stanu faktycznego występującego w sprawie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (zob. np. wyrok NSA z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09). W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie ww. elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia i pozwala na poddanie go kontroli instancyjnej. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał, że organy podatkowe nie uprawdopodobniły jednak - jak nakazuje art. 239b § 2 O.p., że zobowiązania wynikające z decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta Z. z 31 sierpnia 2020 r. z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w łącznej kwocie 80.749 zł, nie zostaną wykonane. Organ pierwszej instancji stwierdził jedynie, że "spółka już w latach wcześniejszych nie regulowała zobowiązań w podatku od nieruchomości oraz jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne". Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zauważono, że "zaprezentowana argumentacja w żadnym stopniu nie prowadzi do możliwości stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zaistniał obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu niewykonania przez skarżącą spółkę zobowiązania jest wysoce prawdopodobne". Dlatego też skarga kasacyjna została oddalona, zaś podstawę rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowił art. 184 p.p.s.a. Bogusław Dauter Dominik Gajewski Bogusław Woźniak