I SA/Gd 1319/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku R.Z. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Obejmował on należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od lipca 2020 r. do marca 2021 r., w łącznej kwocie należności głównej 1.251,00 zł. Postanowieniem nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył ww. postępowanie względu na niedopuszczalność egzekucji. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów postępowania na kwotę 40 zł, jednocześnie obciążając nimi wierzyciela - Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Nie zgadzając się z w/w rozstrzygnięciem, pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. wierzyciel wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 64c § 10 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że koszty egzekucyjne co do zasady obciążają zobowiązanego. Jednakże zgodnie z art. 64 c § 3 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne jeżeli nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego. Taka sytuacja miała miejsce w omawianym stanie faktycznym. W uwagi na otwarcie przez R.Z. uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego, organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z 11 czerwca 2021 r. umorzył ww. postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego niedopuszczalność. Zatem prawidłowo organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu z dnia 15 czerwca 2021 r. wskazano na naruszenie art. 64c § 6 u.p.e.a.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił przedstawionego stanowiska. Powołując się na ust. 9 i 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wskazano, że wydatki Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie są pokrywane bezpośrednio z budżetu państwa. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w celu realizacji swoich zadań, prowadzi samodzielną gospodarkę finansową. Jest finansowany z pięciu funduszy. Zatem w sensie formalnoprawnym nie jest jednostką budżetową. Zdaniem organu, należy uznać ją za inną niż jednostka budżetowa, nieposiadającą osobowości prawnej jednostkę organizacyjną. W świetle powyższego uznano rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego za prawidłowe. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie. Zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64c § 6 pkt 1 u.p.e.a. oraz wniósł o jego uchylenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - odnosząc się do zarzutów skargi podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 26 § 3a pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z chwilą doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu. Zatem w dniu wpływu wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie art. 64cb § 1 u.p.e.a. została naliczona opłata manipulacyjna w kwocie 40,00 zł. Należy przypomnieć, że koszty egzekucyjne co do zasady obciążają zobowiązanego. Jednakże zgodnie z art. 64 c § 3 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne jeżeli nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego. Jest bezsporne, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszym stanie faktycznym. Zdaniem strony skarżącej, jako wierzyciel będący jednostką budżetową nie powinien ponosić kosztów egzekucyjnych, gdyż zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a. powinny one zostać pokryte z budżetu państwa. Wskazał, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest podmiotem nieposiadającym osobowości prawnej, prowadzącym nieodpłatną działalność, a jego finansowanie pochodzi w całości z budżetu państwa. Ponadto działa na podstawie statutu nadanego zgodnie z zarządzeniem nr 14 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie nadania statutu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Spełnia więc on kryteria zawarte w definicji jednostki budżetowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił tego stanowiska, a Sąd z tą opinią się zgadza. Jednostki budżetowe gospodarują środkami w ramach budżetu państwa. W tej formie organizacyjnej działają jednostki świadczące usługi publiczne nieodpłatnie. Z definicji jednostki budżetowej opisanej w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 z późn. zm.) jasno wynika, że pokrywają one swoje wydatki bezpośrednio z właściwego budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek dochodów odpowiednio budżetu państwa. W art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wyliczone są enumeratywnie podmioty stanowiące sektor finansów publicznych. Oddzielnie zostały tam wskazane w: ustępie 3 - jednostki budżetowe oraz w ustępie 8 - Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez jego prezesa. Nie ulega więc wątpliwości, że podmioty te są traktowane jak różne od siebie jednostki sektora finansów publicznych. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie posiada osobowości prawnej, realizuje ubezpieczenia społeczne rolników. W celu realizacji swoich zadań, prowadzi samodzielną gospodarkę finansową (zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Dz. U. z 2021 r. poz. 266 z późn. zm.). Należy też pamiętać, że wydatki Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie są w finansowane w całości ze środków budżetu państwa. Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest finansowany z Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników (art. 76 § 1 u.u.s.r.). Fundusz ten zgodnie z 77 ust 2 u.u.s.r. tworzy się ze składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz z innych źródeł określonych w statucie, zapewniając pełne pokrycie wydatków funduszu składkowego oraz odpisów na fundusz administracyjny i fundusz prewencji i rehabilitacji. Ustawa o ubezpieczeniu społecznych rolników nie przewiduje przekazywania funduszowi składkowemu dotacji z budżetu państwa. W razie powstania niedoboru funduszu składkowego ustawa w art. 77 ust. 4 wskazuje na możliwość zaciągnięcia kredytu bankowego w wysokości niezbędnej do pokrycia niedoboru. Finansowanie pochodzi też z funduszu emerytalno-rentowego, administracyjnego oraz prewencji i rehabilitacji (art. 76 § 2 u.u.s.r.). Fundusze te są państwowymi funduszami celowymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych i nie posiadają osobowości prawnej. Są elementem ustawy budżetowej - ich plany finansowe znajdują się w załączniku nr 6 Plany finansowe państwowych funduszy celowych"). Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pełni funkcję zarządu Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników, posiadającego osobowość prawną, oraz dysponuje funduszami: emerytalno-rentowym, administracyjnym oraz prewencji i rehabilitacji. W tej sytuacji należy podzielić pogląd organu, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie ma statusu jednostki budżetowej w rozumieniu przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Kreując powyższy pogląd Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Olsztynie z 14 października 2021r. w sprawie I SA/Ol 605/21. Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Mając to na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga - jako niezasadna - została oddalona.