II SA/Wa 2747/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. R. [...] – A.R. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych w dniu 23 kwietnia 2021 r. wpłynęła skarga A. R. , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] - A. R. z siedzibą w [...] (zwanego dalej: Skarżącym), na odmowę udostępnienia dokumentów przez Polską Spółkę Gazownictwa sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zwaną dalej: Spółką). Skarżący w treści skargi wskazał, że cyt.: "(...) zwracałem się do Polskiej Spółki Gazowniczej sp. z o.o. o wypełnienie przez nią ustawowego obowiązku, poprzez przekazanie całości dokumentacji (wykonawczych/powykonawczych), dotyczących likwidacji zawinionej przeze mnie awarii (...) w odpowiedzi na moje pismo, odmówiła (...) wglądu i przekazania żądanych dokumentów". W związku z powyższym Skarżący wniósł skargę na cyt.: "naruszenie przez Polską Spółkę Gazowniczą sp. z o.o. dostępności danych, poprzez brak możliwości wykorzystania danych na żądanie, w założonym czasie, przez osobę do tego uprawnioną." Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 t.j.), zwanej dalej: k.p.a, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stosownie do art. 61 a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Wyjaśnił też, iż od dnia 25 maja 2018 r., bezpośrednie zastosowanie w polskim porządku prawnym mają przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej: rozporządzeniem 2016/679, (art. 99 rozporządzenia 2016/679). Ponadto w dniu 25 maja 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 t.j), zwana dalej: u.o.d.o z 2018. Ustawę tę stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w zakresie określonym w art. 2 i art. 3 rozporządzenia 2016/679 (art. 1 ust. 1 u.o.d.o.’2018). Zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, każde państwo członkowskie zapewnia, by za monitorowanie stosowania RODO odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny w celu ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych w związku z przetwarzaniem oraz ułatwiania swobodnego przepływu danych osobowych w Unii. W związku z powyższym podkreślił, że na podstawie art. 34 ust. 1 u.o.d.o. z 2018 - organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych w Polsce jest obecnie Prezes UODO. Podniósł dalej, że zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 1 rozporządzeniu 2016/679 dane osobowe są to informacje - "wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej (‘osobie, której dane dotyczą’)". Natomiast pod pojęciem "przetwarzania" należy rozumieć "operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie" (art. 4 pkt 2 rozporządzenia 2016/679). Do przysługujących Prezesowi UODO uprawnień naprawczych należy m.in. nakazanie administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu spełnienia żądania osoby, której dane dotyczą, wynikającego z praw przysługujących jej na mocy rozporządzenia 2016/679 (art. 58 ust. 2 lit. c). Prawa osoby, której dane dotyczą, zostały określone przede wszystkim w Rozdziale III ww. aktu prawnego. Wśród nich są m.in. prawo do przejrzystej komunikacji z administratorem danych (art. 12), prawo do informacji o których mowa w art. 13 i 14 rozporządzenia 2016/649, prawo dostępu do danych (art. 15), do ich sprostowania (art. 16), usunięcia (w tym "prawo do bycia zapominanym") (art. 17), do ograniczenia ich przetwarzania (art. 18), prawo przeniesienia danych (art. 20), do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania (art. 21). Zgodnie z art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze rozporządzenia 2016/679 "administrator dostarcza osobie, której dane dotyczą, kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu". Należy podkreślić, że prawodawca unijny nie posługuje się tu pojęciem "kopii dokumentów zawierających dane osobowe", jest w nim natomiast używane pojęcie "kopii danych". Wykonanie obowiązku określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia 2016/679 może być realizowane zarówno poprzez sporządzenie kopii lub odpisu dokumentu (nośnika) zawierającego dane osobowe oraz inne dane, jak i poprzez podanie uprawnionemu treści jego danych osobowych, a z pominięciem informacji znajdujących się na nośniku, które nie są danymi osobowymi w rozumieniu art. 4 pkt 1 rozporządzenia 2016/679. Natomiast Prezes UODO jest upoważniony do wydania decyzji administracyjnej nakazującej m.in. spełnienie żądania osoby, której dane osobowe dotyczą, w zakresie dostarczenia jej kopii tych danych przetwarzanych przez danego administratora - nie zaś kopii dokumentów - i to wyłącznie w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów RODO. Podsumowując, przepisy rozporządzenia 2016/679, jak również u.o.d.o.’2018 nie uprawniają Prezesa UODO do wydawania nakazów udostępnienia dokumentów, czy kopii dokumentów. Wyżej wymienione akty normatywne nie zawierają również przepisów mogących stanowić podstawę do żądania od administratora danych wydania dokumentów zawierających dane osobowe bądź kopii tych dokumentów. Z treści złożonej przez Skarżącego skargi z dnia 23 kwietnia 2021 r. jednoznacznie wynika, że zawarte w skardze żądanie dotyczy w istocie uzyskania kopii dokumentacji technicznej dotyczącej likwidacji szkody w związku z awarią gazociągu, a tym samym skarga nie zawiera żądania mieszczącego się w zakresie kompetencji przyznanych Prezesowi UODO. Od powyższego postanowienia skargę do tut. Sądu wywiódł A. R. , zarzucając organowi naruszenie art. 61a k.p.a. oraz art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej: Rozporządzenie UE) poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania ze skargi A. R. w sytuacji, gdy już z zaskarżonego postanowienia i skargi wynika, że A. R. domaga się udostępnienia mu jego danych osobowych zgromadzonych przez Polską Spółkę Gazownictwa z dokumentów wymienionych we wniosku. Zarzucił też błędne zastosowanie art. 61a k.p.a. w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie bez wątpienia Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. przetwarza dane osobowe Skarżącego i ma obowiązek te dane przekazać Skarżącemu. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania i nakazanie Prezesowi UODO wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że żądane dokumenty dotyczące awarii na ul. [...] w [...] bez wątpienia zawierają dane osobowe Skarżącego, a więc w konsekwencji Skarżący jest uprawniony do żądania udostępnienia przedmiotowych danych zawartych w przedmiotowych dokumentach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa. Rozpoznając niniejszą skargę w pierwszej kolejności wyjaśnić należało, iż prawo oznaczenia zakresu przedmiotowego sprawy, należy zawsze do osoby inicjującej dane postępowanie. Organ, do którego wpłynie wniosek o wszczęcie konkretnego postępowania jest więc związany oznaczonym we wniosku zakresem przedmiotowym i tylko w tym zakresie może się wypowiadać. Przenosząc powyższe na realia faktyczne niniejszej sprawy uznać należało, iż organ poruszał się w granicach przedmiotu sprawy, jakie strona oznaczyła we wniosku zmierzającym do zainicjowania postępowania. We wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. A. R. wprost bowiem wskazał, że domaga się przekazania mu całości dokumentacji (wykonawczych/powykonawczych) dotyczących likwidacji zawinionej przez niego awarii, w tym dokumentów, na podstawie których nastąpiła likwidacja szkody przez firmę ubezpieczeniową. W żadnym zdaniu wniosku (wbrew zarzutom skargi) nie zostało zawarte żądanie doprowadzenia do przekazania, przez wspomnianą spółkę gazowniczą, danych osobowych strony. W świetle powyższego, organ będąc związany zakresem żądania, postępował prawidłowo ograniczając badanie wniosku do badania dopuszczalności zgłoszenia takiego żądania. Zasadnie też organ nie badał problematyki udostępnienia stronie przez spółkę jego danych osobowych, bowiem takie żądanie nie zostało wprost sformułowane we wniosku inicjującym postępowanie. Rolą organu administracji nie jest zaś domyślanie się ukrytych (bo nie wyartykułowanych) intencji strony. W ocenie tut. Sądu, organ poruszając się w zakresie przedmiotowym wniosku prawidłowo wywiódł, że jest upoważniony do wydania decyzji administracyjnej nakazującej m.in. spełnienie żądania osoby, której dane osobowe dotyczą, w zakresie dostarczenia jej kopii wyłącznie danych osobowych przetwarzanych przez danego administratora - nie zaś kopii dokumentów - i to wyłącznie w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów RODO. Przepisy rozporządzenia 2016/679, jak również u.o.d.o. z 2018 nie uprawniają bowiem Prezesa UODO do wydawania nakazów udostępnienia dokumentów, czy kopii dokumentów. Wyżej wymienione akty normatywne nie zawierają również przepisów mogących stanowić podstawę do żądania od administratora danych wydania dokumentów zawierających dane osobowe bądź kopii tych dokumentów. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).