II SA/Wa 2094/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-04
Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Danuta Kania, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, któremu nie przedstawiono propozycji dalszego zatrudnienia lub służby w ustawowym terminie, może zostać wydana z datą późniejszą niż pierwotnie przewidziane terminy ustawowe, a jeśli tak, to jakie są tego konsekwencje prawne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo procesowe, nie wyjaśniając w sposób wystarczający przyczyn niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia lub służby w ustawowym terminie. Jednakże, ze względu na złożenie funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia po terminie i jego brak reakcji, a także ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść strony (art. 134 § 2 p.p.s.a.), Sąd oddalił skargę, nie eliminując z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego z datą późniejszą niż pierwotne terminy ustawowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej, któremu nie przedstawiono propozycji dalszego zatrudnienia lub służby w ustawowym terminie. Po serii postępowań i wyroków sądów administracyjnych, organ I instancji ostatecznie wydał decyzję stwierdzającą wygaśnięcie stosunku służbowego z datą późniejszą niż pierwotne terminy ustawowe, co zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. Skarżący kwestionował te decyzje, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant ref. staż. Katarzyna Jaszczołt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS" "organ II instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "Dyrektor IAS w [...]", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego P. P. (dalej: "skarżący") z dniem [...] stycznia 2020 r., na skutek odmowy przyjęcia propozycji pracy.
Z akt sprawy wynika, że od dnia [...] marca 2017 r. P. P. był funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej w [...] wykonującym obowiązki służbowe na stanowisku [...] służby celnej w stopniu [...]. Dyrektor IAS w [...] nie przedstawił skarżącemu pisemnej propozycji dalszego pełnienia służby albo propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia, ani nie wydał decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby.
Na skutek złożenia przez P. P. skargi na bezczynność Dyrektora IAS w [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 122/17 zobowiązał Dyrektora IAS w [...] do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego P. P. w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 sentencji wyroku).
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał m.in., że brak propozycji kontynuowania stosunku zatrudnienia przy jednoczesnym ukryciu motywów nieprzedstawienia propozycji, jest zaprzeczeniem zasady trwałości stosunku służbowego. Skarżący nie znając motywów nieprzedstawienia mu propozycji kontynuacji zatrudnienia snują domysły co do przyczyn zaniechania przełożonego i odbierają jako przejaw dyskryminacji.
Sąd I instancji stwierdził nadto, że organ nie wydając decyzji regulującej stosunek służbowy skarżącego, któremu przełożony w terminie ustawowym nie przedstawił propozycji kontynuowania stosunku zatrudnienia, dopuścił się bezczynności. W sytuacji gdy dojdzie do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego, otworzy się skarżącemu prawo do poddania kontroli sądu przyczyn nieprzedstawienia propozycji. W sytuacji natomiast gdy organ (przełożony), po analizie przebiegu służby skarżącego w kontekście przesłanek zwolnienia ze służby, zrewiduje dotychczasowe stanowisko i dojdzie do wydania decyzji niestwierdzającej wygaśnięcia stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 2017 r., skarżący będzie mógł powrócić do służby. Przepisy pragmatyki pozwolą przełożonemu przedstawić funkcjonariuszowi propozycję "ucywilnienia" w sytuacji, gdy dostrzeże taką potrzebę.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OSK 940/18 oddalił skargi kasacyjne Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] oraz P. P. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
NSA instancji podzielił pogląd Sądu I instancji, że stosunek służbowy funkcjonariusza ma charakter administracyjnoprawny i jest objęty dalej idącymi gwarancjami trwałości niż stosunek pracy. Sąd II instancji odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19 i wskazał, że nieprzedstawienie funkcjonariuszowi propozycji kontynuowania zatrudnienia w określonym przez prawo terminie (art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1948 ze zm.), dalej: "p.w.u.k.a.s.") powoduje wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby, a podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 p.w.u.k.a.s. w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 505 ze zm.), dalej: "u.k.a.s.".
NSA wskazał nadto, że wprawdzie wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza, któremu nie przedstawiono w terminie do dnia 31 maja 2017 r. propozycji nowych warunków służby lub nowych warunków pracy, następuje w dniu 31 sierpnia 2017 r., ale powyższe terminy materialne wyznaczają jedynie okres skorzystania przez organ ze swych kompetencji. W rozpoznanej sprawie organ zaniechał swojego działania, gdyż nie przedstawił funkcjonariuszowi żadnej propozycji nowych warunków służby (pracy), ani też nie wydał decyzji stwierdzającej zwolnienie go ze służby. Zatem termin materialny, odnoszący się do daty 31 sierpnia 2017 r., o którym mowa w art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w.u.k.a.s., wywołuje właściwy skutek tylko w sytuacji, gdy organ prawidłowo skorzystał ze swojej kompetencji do dnia 31 maja 2017 r. Skoro organ nie skorzystał ze swojej kompetencji, termin materialny nie biegnie.
NSA podkreślił, że ustawodawca pozostawił organom autonomiczne prawo do decydowania o tym, czy w ogóle danej osobie złożona zostanie propozycja dalszego zatrudnienia lub służby, jak i wyboru rodzaju dalszego zatrudnienia. W konsekwencji nie jest możliwe (dopuszczalne) zobowiązanie organu do złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi celnemu propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby.
W następstwie powyższego Dyrektor IAS w [...] w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r., doręczonym P. P. w dniu 13 stycznia 2020 r., złożył skarżącemu, na podstawie art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s., propozycję pracy w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] (Referacie [...] w [...] Urzędzie Skarbowym w [...]) na stanowisku służbowym [...] oraz poinformował, że nowe warunki zatrudnienia, po ich przyjęciu, będą obowiązywać od dnia [...] lutego 2020 r. W pouczeniu wskazał, że w terminie 14 dni od dnia otrzymania propozycji należy złożyć oświadczenie o jej przyjęciu albo odmowie przyjęcia. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji pracy.
W zakreślonym terminie P. P. nie złożył oświadczenia o przyjęciu lub odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia.
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Dyrektor IAS w [...], powołując w podstawie prawnej art. 170 ust. 1 - 3 p.w.u.k.a.s. w związku z art. 276 ust. 2 u.k.a.s., stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego P. P. wskazując w uzasadnieniu, że skarżący nie złożył oświadczenia o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji pracy.
Na skutek odwołania P. P. Szef KAS, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując m.in. na konieczność określenia przez Dyrektora IAS w [...] daty wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego oraz wyjaśnienia przesłanek, z powodu których zaniechano złożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego pełnienia służby i skorzystano z możliwości złożenia mu propozycji zatrudnienia.
Dyrektor IAS w [...], ponownie orzekając w tej sprawie, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego P. P. z dniem [...] stycznia 2020 r. na skutek odmowy przyjęcia złożonej mu propozycji pracy. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że złożenie skarżącemu propozycji pracy w [...] Urzędzie Skarbowym w [...] było podyktowane sytuacją kadrową w tej jednostce (niedobór ponad 24 etatów). Odnosząc się do daty wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego, podniósł, że w świetle wyroku NSA z dnia 17 października 2019 r. należy przyjąć, iż P. P. pozostawał w stosunku służbowym do dnia [...] stycznia 2020 r., kiedy upłynął 14-dniowy termin na złożenie oświadczenia w przedmiocie przyjęcia złożonej mu w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. propozycji pracy.
Na skutek odwołania P. P. Szef KAS decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora IAS w [...] i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując w uzasadnieniu, iż organ I instancji nie odniósł się w żaden sposób do przesłanek wynikających z art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s., nie wyjaśnił dostatecznie przyczyn niezłożenia skarżącemu propozycji służby i złożenia propozycji pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że funkcjonariusz, który w istocie traci swój dotychczasowy status, ma pełne prawo do poznania przyczyn wygaśnięcia stosunku służbowego (w świetle posiadanych przez niego kwalifikacji i przebiegu służby). Tylko wyjaśnienie rzeczywistych przyczyn wyboru wobec konkretnego funkcjonariusza danego rozwiązania ustawowego pozwala na dokonanie oceny, czy organ działał w sposób zgodny z ustawowymi przesłankami, a nie w sposób dowolny. Szef KAS wskazał również, że organ I instancji nie wyjaśnił dostatecznie dlaczego stwierdził, że stosunek służbowy P. P. wygasł z dniem [...] stycznia 2020 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Dyrektor IAS w [...], powołując w podstawie prawnej art. 170 ust. 3 w związku z art. 170 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 p.w.u.k.a.s. w związku z art. 276 ust. 2 u.k.a.s., stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego P. P. z dniem [...] stycznia 2020 r. na skutek odmowy przyjęcia złożonej mu propozycji pracy.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z wiążących w niniejszej sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt SAB/Bk 122/17 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OSK 940/18 wynika, że Dyrektor IAS w [...], w toku ponownego rozpoznania sprawy miał dwie możliwości działania: podtrzymać swoje stanowisko o nieprzedstawieniu P. P. żadnej propozycji pracy lub służby, bądź też zdecydować o dalszym jego pozostawaniu w służbie lub przedstawić propozycję zatrudnienia. W przypadku podtrzymania decyzji o braku przedstawienia propozycji kontynuacji zatrudnienia (czy w ramach służby czy w ramach stosunków pracy) organ ma obowiązek wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego, ze wskazaniem przyczyn leżących u podstaw nieprzedstawienia propozycji, które winny pokrywać się z ustawowymi przesłankami zwolnienia funkcjonariusza ze służby. W sytuacji natomiast, gdy po analizie przebiegu służby P. P., w kontekście przesłanek zwolnienia ze służby, organ zweryfikuje swoje dotychczasowe stanowisko, może zadecydować o dalszym jego pozostawaniu w służbie lub też może przedstawić mu propozycję "ucywilnienia" w sytuacji, gdy dostrzeże taką potrzebę.
Organ I instancji wskazał, że po dokonaniu analizy przebiegu służby P. P. i sytuacji kadrowej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] oraz mając na uwadze art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s. przedłożył mu propozycję pracy w ramach korpusu służby cywilnej. Stwierdził nadto, że powołany przepis zawiera ogólne kryteria podjęcia decyzji o złożeniu propozycji zatrudnienia, nie wskazuje żadnych konkretnych kwalifikacji i kompetencji wskazujących na predyspozycję do pełnienia służby i nie wynika z niego jakie posiadane kwalifikacje, przebieg dotychczasowej służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania bardziej predysponują funkcjonariusza do otrzymania propozycji służby, a jakie bardziej do otrzymania propozycji pracy. W świetle tego przepisu nie istnieją żadne przeszkody do złożenia propozycji zatrudnienia funkcjonariuszowi nawet z bardzo wysokimi kwalifikacjami. Nabyte w trakcie służby kwalifikacje i kompetencje mogą być z powodzeniem wykorzystywane przy realizacji obowiązków wykonywanych w ramach stosunku pracy.
Dyrektor IAS wskazał, iż podejmując decyzję o przedstawieniu P. P. propozycji pracy kierował się potrzebą właściwego doboru kadr w celu zapewnienia sprawnej, efektywnej i skutecznej organizacji jednostki.
Zaznaczył nadto, że w momencie realizacji ww. wyroków sądów administracyjnych potrzeby Izby Administracji Skarbowej w [...] w zakresie obsady kadrowej funkcjonariuszy były zaspokojone, natomiast w związku ze zbliżającym się okresem rozliczeń podatkowych zachodziła pilna potrzeba kadrowego wzmocnienia urzędów skarbowych w województwie [...], a zwłaszcza - jak wynika z badania obciążenia pracą urzędów skarbowych województwa [...], przeprowadzonego według stanu zatrudnienia na dzień [...] grudnia 2019 r. - [...] Urzędu Skarbowego w [...] (badanie wykazało niedobór 24 etatów). Organ I instancji zauważył, że P. P. wykonywał dotychczas zadania w zakresie obsługi klienta zewnętrznego i związku z tym przedłożono mu propozycję zatrudnienia w Referacie [...] w tym Urzędzie, a więc z uwzględnieniem jego kwalifikacji, zdobytych umiejętności i doświadczenia.
Organ podkreślił, że w momencie realizacji ww. wyroków sądów administracyjnych (w 2020 r.) nie był prowadzony nabór do służby w Służbie Celno-Skarbowej w IAS w [...]. Nabór do służby wszczęty w dniu [...] czerwca 2019 r. był już wówczas zakończony (wytypowano 22 kandydatów do służby). Z kolei kolejne postępowanie kwalifikacyjne do służby celno-skarbowej zostało zainicjowane wnioskiem Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] ze stycznia 2020 r., czyli już po złożeniu skarżącemu propozycji pracy (co miało miejsce w grudniu 2019 r.).
Dalej organ I instancji wskazał, że przyjęcie propozycji zatrudnienia w korpusie służby cywilnej nie wyklucza zmiany statusu zatrudnienia w ramach Izby Administracji Skarbowej w [...]. Na podstawie art. 150 u.k.a.s. członek korpusu służby cywilnej może otrzymać propozycję przeniesienia do pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej. Złożenie P. P. propozycji zatrudnienia, podyktowane aktualną potrzebą urzędu nie wykluczało, w razie przyjęcia złożonej propozycji, możliwości późniejszego przekształcenia stosunku pracy w stosunek służbowy.
Dyrektor IAS w [...] wskazał dodatkowo, że jako kierownik urzędu odpowiada za prawidłową realizację nałożonych zadań celno-skarbowych i podejmując decyzje kadrowe dokonuje oceny posiadanej kadry pod kątem zapewnienia gwarancji należytego wykonywania nałożonych zadań. Optymalne wykorzystanie dostępnej kadry oraz zasobów organizacyjnych i finansowych stanowi o prawidłowej realizacji wskazanych zadań. Organ podkreślił, że w sferze jego władztwa służbowego mieści się złożenie pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, jak również uprawnienie do niezłożenia propozycji.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji podniósł, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OSK 940/18, wskazujący na nierozpoczęcie biegu terminu dotyczącego wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego oraz wskazania w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 122/17 co do możliwości przedstawienia skarżącemu propozycji "ucywilnienia" oraz odmowa jej przyjęcia skutkowały koniecznością odpowiedniego zastosowania przepisów art. 170 ust. 1 - 3 p.w.u.k.a.s. i wydaniem decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia jego stosunku służbowego.
Odnosząc się do daty, w której to stwierdzenie wygaśnięcia stosunku powinno nastąpić, organ I instancji odwołał się do art. 170 ust. 1 i ust. 2 p.w.u.k.a.s. i podał, że uwzględniając datę realizacji powołanych wyroków oraz upływ wskazanego w art. 170 ust. 1 pkt 2 terminu 31 sierpnia 2017 r. uznać należy, że skutek w postaci wygaśnięcia stosunku służbowego P. P. nastąpił z upływem 14 dni od dnia odmowy przyjęcia otrzymanej propozycji zatrudnienia, tj. z dniem [...] stycznia 2020 r. Zdaniem organu, wynikające z art. 170 ust. 1 pkt 2 p.w.u.k.a.s. wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza w związku z odmową przyjęcia złożonej propozycji po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji - jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. - następowało na etapie wdrażania reformy w 2017 r. Pozostawanie w stosunku służbowym jeszcze przez trzy miesiące od odmowy przyjęcia złożonej propozycji (jednakże nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2017 r.) spełniało funkcje gwarancyjne w związku definitywnym zakończeniem zatrudnienia w ramach stosunku służbowego. Brak jest obecnie podstawy do uznania, że stosunek służbowy skarżącego trwał jeszcze przez 3 miesiące od odmowy przyjęcia złożonej mu propozycji zatrudnienia.
W konkluzji Dyrektor IAS w [...] stwierdził, że zrealizował wyroki sądów administracyjnych poprzez złożenie P. P. propozycji zatrudnienia, a odmowa jej przyjęcia przez skarżącego skutkowała wydaniem deklaratoryjnej decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia stosunku służbowego. Zdaniem organu I instancji, na obecnym etapie postępowania nie istnieje możliwość ponownego złożenia skarżącemu propozycji, tym razem propozycji służby, bowiem termin składania propozycji (zatrudnienia, jak służby) już upłynął. Wskazywane przez NSA wstrzymanie biegu terminu materialnego dotyczącego wygaśnięcia stosunku służbowego nastąpiło jedynie na czas realizacji ww. wyroków, z mocy których organ mógł wykonać ponownie swoją kompetencję do przedłożenia funkcjonariuszowi wskazanej propozycji. Kompetencja ta została zrealizowana poprzez złożenie propozycji zatrudnienia i brak jest podstawy prawnej do uznania, iż nadal biegnie termin do kolejnego składania propozycji.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Szef KAS utrzymał w mocy decyzję Dyrektora IAS w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy art.165 ust. 3 i ust. 7, art. 170 ust. 1 i ust. 2 p.w.u.k.a.s. oraz art. 153 p.p.s.a. i stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji, wydana została zgodnie z wytycznymi WSA i NSA wyrażonymi w ww. wyrokach. W oparciu o te wyroki, w piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r., organ I instancji przedstawił P. P. propozycję pracy w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] (w [...] Urzędzie Skarbowym w [...]), a niezłożenie przez niego oświadczenia o przyjęciu propozycji, ani o odmowie jej przyjęcia, spowodowało wygaśnięcie stosunku służby.
Zdaniem Szefa KAS, organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił powody, dla których przedstawił skarżącemu propozycję pracy w [...] Urzędzie Skarbowym w [...]. Organ I instancji przeanalizował sytuację kadrową i potrzeby [...] administracji celno-skarbowej pod kątem zapewnienia prawidłowej realizacji zadań i ustalił, że zachodzi potrzeba wzmocnienia kadrowego [...] Urzędu Skarbowego w [...] (niedobór zatrudnienia na poziomie 24 etatów). Organ wziął pod uwagę kwalifikacje, umiejętności i doświadczenie w obsłudze klienta zewnętrznego skarżącego nabyte podczas służby przez P. P.. Szef KAS dodał, że w czasie realizacji wyroków Sądów administracyjnych (w 2020 r.) nie był prowadzony nabór do służby w Służbie Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej w [...] i stwierdził, że organ I instancji dokonał zgodnego z prawem rozstrzygnięcia oraz uzasadnił powody, dla których przedstawił skarżącemu propozycję pracy, a nie służby w IAS w [...].
Szef KAS wskazał nadto, że z art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s. nie wynika, aby po stronie organu leżał obowiązek złożenia propozycji służby każdemu z dotychczasowych funkcjonariuszy oraz że w procesie składania propozycji dalszego zatrudnienia nie można pomijać, że celem utworzenia Krajowej Administracji Skarbowej było skonsolidowanie rozproszonej dotąd struktury terenowej administracji podatkowej i celnej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w zaskarżonej decyzji nie porównano jego kwalifikacji ani dotychczasowego doświadczenia z innymi pracownikami, Szef KAS wskazał, że decyzja wydana została w indywidualnej sprawie i nie zachodzi w związku z tym potrzeba porównywania sytuacji różnych osób.
Zdaniem Szefa KAS, organ I instancji nie naruszył art. 6, art. 7, art. 8 § 1 w związku z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., bowiem dostatecznie zgromadził i właściwie rozpatrzył materiał dowodowy wskazujący na przyczyny złożenia skarżącemu propozycji pracy w KAS. Stwierdził nadto, że NSA w wyroku z dnia 5 listopada 2018 r. sygn. akt OSK 1044/18 wskazał, iż "(...) przekształcanie lub wygaszanie przez ustawodawcę stosunków zatrudnienia z mocy samego prawa jest szczególnym przypadkiem, w którym konstytucyjna ochrona trwałości stosunków zatrudnienia w służbie publicznej stanowi wartość narażoną na daleko idące ograniczenia. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie przekształcania lub wygaszania z mocy samego prawa stosunków zatrudnienia w służbie publicznej wskazuje, że szczególny charakter służby publicznej nie przekłada się na niezmienność zasad jej funkcjonowania, w tym także na bezwzględną ochronę trwałości stosunku zatrudnienia (wyrok z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt Kp 1/11). Zatrudnieni w służbie publicznej powinni liczyć się z tym, że ochrona trwałości ich stosunków zatrudnienia będzie dostosowana do zmieniających się warunków społecznych. Co do zasady, zamieszczenie w ustawie gwarancji stabilności zatrudnienia daje podstawę do oczekiwania, że ustawodawca nie zmieni w sposób arbitralny zasad ochrony trwałości tych stosunków (wyrok TK z dnia 16 czerwca 2003r., sygn. akt K 52/02). Ingerowanie z mocy prawa w indywidualne stosunki zatrudnienia w służbie publicznej może być uzasadnione zasadniczymi reformami aparatu administracji. Z punktu widzenia postanowień art. 24 Konstytucji w związku z charakterem służby publicznej wynikającym z art. 60 oraz art. 153 ust. 1 Konstytucji, ustanie lub modyfikacja stosunków zatrudnienia z mocy prawa jest możliwa w sytuacjach wyjątkowych, związanych z koniecznością realizowania innych ważnych wartości konstytucyjnych.
Szef KAS wskazał również, że nie podziela stanowiska organu I instancji odnośnie daty wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego, który poza strukturami Krajowej Administracji Skarbowej pozostaje de facto od dnia 1 września 2017 r. Orzeczenia NSA i WSA w Białymstoku, wydane w niniejszej sprawie, pozwalały wprawdzie na zrewidowanie stanowiska przez Dyrektora IAS w [...] i przedstawienie skarżącemu propozycji pracy lub służby z terminem jego odnowienia na przyszłość. Niemniej jednak w przypadku odmowy przyjęcia przedłożonej propozycji, należało uznać, że stosunek służbowy skarżącego wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r. W ocenie Szefa KAS brak przyjęcia przez skarżącego propozycji pracy skutkować powinien powrotem do obowiązku wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 2017 r. zgodnie z literalnym brzmieniem art. 170 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2 p.w.u.k.a.s. Biorąc jednak pod uwagę treść art. 139 k.p.a., a także fakt, że "rozstrzygnięcie organu I instancji nie jest pozbawione uzasadnienia w świetle wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OSK 940/18 (...)", Szef KAS uznał, że uchylenie decyzji organu I instancji w tym zakresie i stwierdzenie wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego z dniem 31 sierpnia 2017 r. stanowiłoby działanie na niekorzyść strony.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2021 r. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Szefa KAS z dnia [...] marca 2021 r. zarzucając naruszenie:
1) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zostały wyrażone w orzeczeniu WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 122/17 utrzymanego w mocy wyrokiem NSA z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt l OSK 940/18 i wiążą w sprawie organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zaś WSA w Białymstoku wskazywał na wydanie w sprawie orzeczenia - decyzji o wygaśnięciu stosunku służby w związku z nieprzedłożeniem propozycji pracy ani służby w terminie do dnia 31 maja 2017 r. ze wskazaniem w uzasadnieniu kwalifikacji oraz przebiegu służby skarżącego i innych funkcjonariuszy, które to cechy organ brał pod uwagę wydając świadectwo służby z dniem zakończenia służby, tj. 31 sierpnia 2017 r.,
2) art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i pominięcie, że Szef KAS w dniu [...] listopada 2020 r. wydał decyzję przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia w uzasadnieniu wskazując wytyczne, w których wskazał, że niewyjaśniona została przez organ I instancji data wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego - [...] stycznia 2020 r. w sytuacji, gdy brzmienie art. 170 ust 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 p.w.u.k.a.s. wskazywały na materialnoprawny termin - 31 sierpnia 2017 r., a tym samym, że Szef KAS ponownie oceniając decyzję pominął, iż w poprzedniej decyzji odmiennie ocenił stan prawny, w sytuacji gdy wskazania organu II instancji wiążą ten organ co do obowiązku wypowiedzenia się w tym zakresie,
3) art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie i pominięcie, że Szef KAS w dniu [...] listopada 2020 r. wydał decyzję przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia w uzasadnieniu wskazując wytyczne, w których nakazał przedstawianie kwalifikacji skarżącego i jego dotychczasowego doświadczenia, przebiegu służby w kontekście porównania z innymi funkcjonariuszami i wskazania przyczyn nieprzedstawienia propozycji służby do dnia 31 maja 2017 r., w sytuacji gdy wskazania organu II instancji wiążą ten organ co do obowiązku wypowiedzenia się w tym zakresie,
4) art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów państwa i podważający świadomość prawną obywateli,
5) art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegającej na:
- nieprawidłowym cytowaniu fragmentów orzeczenia Sądu, które nie stanowią treści uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że organ pomimo wydania świadectwa służby z datą jej zakończenia - 31 sierpnia 2017r. może "po analizie przebiegu służby skarżącego w kontekście zwolnienia ze służby, zrewidować dotychczasowe stanowisko i dojdzie do wydania decyzji niestwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 2017 r. i skarżący będzie mógł powrócić do służby", wyciągając z niego wniosek, że Dyrektorowi IAS przysługuje ponownie uprawnienie do przedstawienia propozycji pracy ze wszystkimi tego konsekwencjami,
- wydaniu decyzji bez wyjaśnienia czy pomiędzy 31 sierpnia 2017 r. a [...] stycznia 2020 r. skarżący pozostawał w służbie i dlaczego wbrew treści uzasadnienia nie wydano decyzji "niestwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem [...] sierpnia 2017 r." (cytat z za organem s. 6),
- wydaniu decyzji z pominięciem wniosków płynących z akt osobowych skarżącego w zakresie doświadczenia przy pracy w referacie [...] w urzędzie skarbowym, w sytuacji gdy dotąd pełnił służbę jako celnik,
- poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy wynikających z przekazanych akt osobowych pomimo, że nie ziściły się przesłanki do wytypowania funkcjonariusza do nieprzedstawienia propozycji służby i tym samym zwolnienia funkcjonariusza ze służby,
- przedstawieniu propozycji pracy po terminie zakreślonym ustawą i niespełniającej warunków określonych w art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s.,
6) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie właściwego uzasadnienia decyzji przy jednoczesnym ukryciu motywów nieprzedstawienia propozycji pracy do dnia 31 maja 2017 r. oraz braku jednoznacznego wskazania, czy wobec "ponownego rozważenia stanowiska przed Dyrektora lAS" skarżący był od dnia 31 sierpnia 2017 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. w służbie pomimo wydania świadectwa służby, co stanowi w odniesieniu do funkcjonariuszy, zaprzeczenie jednomyślnego w doktrynie i orzecznictwie poglądu o szczególnej trwałości stosunku służbowego, którego wyrazem jest dopuszczalność zwolnienia ze służby wyłącznie po zaistnieniu konkretnych ustawowych przesłanek i wykazaniu zaistnienia tych przesłanek w procedurze zapewniającej obronę i prawo do odwołania oraz skarżenia do sądu administracyjnego ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby,
7) art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 60, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie zasady zaufania obywateli do państwa i fakt nierównego traktowania osoby skarżącego wyrażające się w tym, że organ nie wydaje decyzji o zwolnieniu ze służby z dniem 31 sierpnia 2017 r., która podległaby badaniu zgodnie z orzeczeniem Sądu, a stosuje wybieg polegający na zmianie podstawy do usunięcia go ze służby z inną datą - bez wyjaśnienia konsekwencji dla pozostawania w służbie w okresie od dnia 31 sierpnia 2017 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. i tym samym pozbawia skarżącego prawa do jakiejkolwiek kontroli prawnej tej decyzji oraz stosuje niejasne i nieobiektywne zasady zwolnień z administracji publicznej, a te okoliczności z kolei pokazują na dyskryminację osoby skarżącego,
8) art. 170 ust 1 pkt 3 p.w.u.k.a.s. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie pomimo sprzeczności z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 w zw. z art. 60 oraz z art. 7, art. 32 i art. 60 Konstytucji RP, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że stosunek służby skarżącego wygasł po odmowie przyjęcia propozycji pracy w dniu [...] stycznia 2020 r. w sytuacji, gdy powyższy przepis wskazywał na termin materialnoprawny do przedłożenia propozycji pracy do dnia 31 maja 2017 r.,
9) art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 178 ust 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wykładni p.w.u.k.a.s. z zastosowaniem odpowiednich reguł interpretacyjnych i kolizyjnych, a w szczególności przez zastosowanie wykładni zgodnej z Konstytucją, a w konsekwencji niewyeliminowanie art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w.u.k.a.s. jako sprzecznego z Konstytucją RP,
10) art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s. poprzez niewłaściwą wykładnię zmierzającą do przyjęcia, że po 31 sierpnia 2017 r. istnieje na nowo możliwość złożenia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej z pominięciem skutków kontroli sądowej działania organu administracji celno-skarbowej w zakresie stosunku służbowego funkcjonariusza jak również z automatycznym skutkiem zwolnienia funkcjonariusza, co narusza zasadę państwa prawnego wynikającą z art. 2 Konstytucji, a także art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji - czyniąc kontrolę sądową czysto pozorną,
- art. 169 ust. 4 p.w.u.k.a.s. poprzez brak odniesienia się w decyzji do weryfikacji do dnia 31 maja 2017 r. przyczyn nieprzedstawienia funkcjonariuszowi pisemnej propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby uwzględniającej wymienione w tym przepisie kryteria we wskazanym terminie.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając obszerną argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i postępowania, w ramach którego została ona wydana, Sąd stwierdził, że skarga nie podlega uwzględnieniu. Jakkolwiek bowiem zaskarżona przez P. P. decyzja Szefa KAS z dnia [...] marca 2021 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora IAS w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 165 § 7 p.w.u.k.a.s., to jednak brak było podstaw do wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Doszedł jednak do przekonania, że wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2020 r., która stwierdza wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącego dopiero z dniem [...] stycznia 2020 r., byłoby orzeczeniem na niekorzyść skarżącego.
Zaskarżona decyzja Szefa KAS z dnia [...] marca 2021 r. wydana została w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2017r., sygn. akt II SAB/Bk 122/17 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OSK 940/18 oddalającego skargi kasacyjne P. P. oraz Dyrektora IAS w [...] od wyroku Sądu I instancji.
Organ I instancji zobligowany został do wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego P. P., któremu do dnia 31 maja 2017 r. nie przedstawiono propozycji nowych warunków służby, ani propozycji zatrudnienia. Decyzja taka została wydana przez organ I instancji. Stanowisko organu I instancji zaakceptował organ II instancji utrzymując tę decyzję w mocy. Nie podzielił jednak argumentacji organu I instancji odnośnie daty wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego. Powołał się przy tym na zakaz reformationis in peius wynikający z art. 139 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. skarżącemu przedstawiona została propozycja zatrudnienia w Referacie [...] w [...] Urzędzie Skarbowym w [...], co do której skarżący - w terminie wyznaczonych przez organ 14 dni - nie złożył oświadczenia ani o jej przyjęciu, ani odmowie przyjęcia. Uwzględniając powyższe Sąd podziela stanowisko organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było przeszkód faktycznych i prawnych do złożenia skarżącemu, po wyroku Sądu I i II instancji, propozycji zatrudnienia (ucywilnienia) oraz, że z treści art. 165 ust. 7 u.p.w.u.k.a.s. nie wynika, aby właściwy organ był zobowiązany do złożenia funkcjonariuszowi celnemu propozycji służby, a nie propozycji zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Nie znajduje w związku z tym uzasadnienia zarzut naruszenia art. 169 ust. 4 u.p.w.u.k.a.s.
Jak wskazał NSA w ww. wyroku z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OSK 940/18 "z powyższej normy (art. 165 ust. 7 u.p.w.u.k.a.s. - uwaga Sądu) wynika uprawnienie właściwego organu do złożenia w zakreślonym w niej terminie propozycji zatrudnienia lub służby na nowych warunkach. Jednocześnie ustawodawca pozostawił uznaniu organu rozstrzygnięcie o tym, jaka to będzie propozycja (zatrudnienia czy służby) i czy do niej w ogóle dojdzie. Innymi słowy ustawodawca w celu przeprowadzenia reformy nie wykluczył prawnej możliwości złożenia funkcjonariuszowi celnemu propozycji zatrudnienia w ramach stosunku pracy, a nie służby albo niezłożenia takiej propozycji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę użyty w cytowanym przepisie wyraz "odpowiednio" dotyczy właściwości organu w wyborze rodzaju proponowanej podstawy zatrudnienia. Nie oznacza więc, że w przypadku funkcjonariuszy przedkładana propozycja może dotyczyć wyłącznie nowych warunków służby. Przebudowa administracji celnej i skarbowej możliwa jest bowiem wyłącznie w sytuacji umocowania właściwych organów do decydowania o tym, kogo i na jakich warunkach pozostawić w KAS".
Podkreślić w związku z tym należy, że ocenie Sądu nie podlegają powody, czy przyczyny, ze względu na które przedstawiono skarżącemu propozycję zatrudnienia. Organ I instancji uwzględnił bowiem wynikającą z wyroku WSA w Białymstoku możliwość zrewidowania swojego dotychczasowego stanowiska i przedłożenia propozycji zatrudnienia (ucywilnienia), w sytuacji, gdy dostrzeże taką potrzebę. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. organ obszernie wyjaśnił, że na przedłożenie skarżącemu propozycji zatrudnienia w korpusie służby cywilnej wpływ miała aktualna w tym okresie sytuacja kadrowa i potrzeby jednostek organizacyjnych podlaskiej KAS. Organ wskazał przy tym - choć dość ogólnie - na kwalifikacje skarżącego i jego dotychczasowe doświadczenie nabyte podczas służby (obsługa klienta zewnętrznego) oraz na konieczność wzmocnienia kadrowego urzędów skarbowych w związku ze zbliżającym się okresem rozliczeń podatkowych. Nie można zatem uznać, że w tym zakresie doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 u.p.w.u.k.a.s., stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach KAS, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 6 ustawy, o której mowa w art. 1, wygasają: 1) z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby; 2) po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż z dniem 31 sierpnia 2017 r. W myśl art. 170 ust. 2 ww. ustawy pracownik albo funkcjonariusz, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby, składa w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania oświadczenie o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby. Stosownie do art. 170 ust. 3 tej ustawy, w przypadku o którym mowa w ust. 1, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jak zwolnienie ze służby. Zgodnie natomiast z art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s., dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania.
Sąd nie kwestionuje zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia organu, że zamierzeniem przyświecającym utworzeniu Krajowej Administracji Skarbowej było skonsolidowanie rozproszonej dotąd struktury terenowej administracji podatkowej i celnej oraz że ustawodawca pozostawił dyrektorom izb administracji skarbowej dobór kadr Krajowej Administracji Skarbowej. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że w tym procesie doboru kadr organ obowiązany jest kierować się przesłankami wskazanymi w ustawie, takimi jak posiadane kwalifikacje, przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania (art. 165 ust. 7 p.w.u.k.a.s.). W konsekwencji uzasadnienie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie stosunku służbowego winno zawierać wskazanie rzeczywistych powodów niezłożenia w terminie do dnia 31 maja 2017 r. propozycji nowych warunków zatrudnienia albo pełnienia służby.
W zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie poświęcono tej kwestii należytej uwagi. Nie wyjaśniono z jakich powodów w ww. terminie nie złożono skarżącemu propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, z uwzględnieniem powołanych wyżej kryteriów, akcentując dopuszczalność - w świetle wyroków WSA w Białymstoku i NSA - zrewidowanie stanowiska w kwestii możliwości zatrudnienia skarżącego w korpusie służby cywilnej.
W ocenie Sądu, zaniechanie organów obu instancji w tym względzie stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., niemniej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, w związku ze złożeniem skarżącemu w grudniu 2019 r. propozycji zatrudnienia, naruszenie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nie mogło doprowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Z niekwestionowanych przez strony postępowania okoliczności sprawy wynika bowiem, że skarżący nie wykazał zainteresowania otrzymaną propozycją zatrudnienia i to ten fakt doprowadził do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie jego stosunku służbowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 1/19 stwierdził m.in., że w przypadku niezaakceptowania przez funkcjonariusza propozycji zatrudnienia dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego, które traktuje się jak zwolnienie ze służby.
W sprawie tej nie zostały naruszone powołane w skardze przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym względzie należy odwołać się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, gdzie przyjmuje się, że zasada równego traktowania polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, powinny być traktowane równo, tj. bez zróżnicowań zarówno faworyzujących, jak i dyskryminujących (m.in. wyrok TK z dnia 23 października 2001r., sygn. akt K 22/1; publ. OTK z 2001 r., Nr 7, poz. 215). Uwzględniając konieczność brania pod uwagę przez organ kwalifikacji i przebiegu służby funkcjonariuszy i pracowników, nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia powołanej zasady. Z art. 60 Konstytucji RP nie można wyprowadzić prawa do pozostania w służbie. NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 2700/18 (publ. CBOSA), wydanym w sprawie dotyczącej ustalenia warunków pełnienia służby, podniósł, że dopuszczalne przepisem art. 165 ust. 7 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o KAS zróżnicowanie funkcjonariuszy oznacza, że nie wszyscy z nich otrzymali propozycje dalszej służby, a ci którym ją przedstawiono mogli ją uzyskać zarówno na korzystniejszych, jak i mniej korzystnych od dotychczasowych warunkach. Zatem samo istnienie pewnej grupy funkcjonariuszy, którym w ramach przeprowadzanej reformy administracji celnej i skarbowej organ nie obniżył ani stanowiska, ani uposażenia, nie dowodzi jeszcze naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), czy równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP).
W sprawie niniejszej nie doszło również do naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Jak bowiem trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, żaden z przepisów p.u.w.u.k.a.s. nie został dotychczas zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny, co pozwala przyjąć, że ustawa ta obowiązuje w całości i ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W ocenie Sądu brak było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego z dniem [...] stycznia 2020 r., tj. z upływem 14 dni na ustosunkowanie się do złożonej propozycji zatrudnienia. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko i argumentację organu II instancji.
Jednocześnie Sąd miał na względzie treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OSK 940/18, w którym wskazano, że "(...) wprawdzie wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza, któremu nie przedstawiono w terminie do dnia 31 maja 2017 r. propozycji nowych warunków służby lub nowych warunków pracy, następuje w dniu 31 sierpnia 2017 r., ale powyższe terminy materialne wyznaczają jedynie okres skorzystania przez organ ze swych kompetencji. W rozpoznawanej sprawie organ zaniechał swojego działania, gdyż nie przedstawił funkcjonariuszowi żadnej propozycji nowych warunków służby (pracy), ani też nie wydał decyzji stwierdzającej zwolnienie go ze służby. Zatem termin materialny, odnoszący się do daty 31 sierpnia 2017 r., o którym mowa w art. 170 ust. 1 pkt 1 p.w.u.k.a.s. wywołuje właściwy skutek, tylko w sytuacji, gdy organ prawidłowo skorzystał ze swojej kompetencji do dnia 31 maja 2017 r. Skoro organ nie skorzystał ze swojej kompetencji, ww. termin materialny nie biegnie (...)".
Wobec stwierdzenia przez organ wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącego z dniem [...] stycznia 2020 r. brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Sąd, jak już wskazano powyżej, obowiązany był uwzględnić treść art. 134 § 2 p.p.s.a.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło