I OSK 866/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-14
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Iwona Bogucka, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ może odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca zadeklarował rezygnację z zasiłku dla opiekuna z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ nie może stawiać przeszkód w realizacji wyboru świadczenia przez stronę, gdy występuje zbieg uprawnień. Jeśli wnioskodawca złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i zadeklarował rezygnację z zasiłku dla opiekuna z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ powinien podjąć działania proceduralne gwarantujące realizację tego wyboru, w tym przyznać świadczenie pielęgnacyjne od daty złożenia wniosku, a nie od późniejszej daty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. T. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca miał już przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy i we wniosku o świadczenie pielęgnacyjne domagał się uchylenia decyzji przyznającej zasiłek. Organy odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności ojca oraz na zbieg uprawnień. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej daty przyznania świadczenia, uznając, że powinno ono być przyznane od daty złożenia wniosku. NSA oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wr 242/20 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - I. uchylił w części zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Burmistrz Gminy M. decyzją z [...] grudnia 2018 r. przyznał M. T. specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 620 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2018 r. do dnia 31 października 2019 r. w związku z opieką sprawowaną nad ojcem K. T.
Skarżący, wnioskiem z dnia 20 lutego 2019 r., zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r. Jednocześnie skarżący wskazał, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, wnosi o uchylenie z dniem wydania tej decyzji rozstrzygnięcia ustalającego mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Burmistrz Gminy M. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie to zostało jednak uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2019 r., zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W jej toku przeprowadzono aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że opieka sprawowana przez skarżącego wyklucza możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. Ponadto na tym etapie postępowania skarżący ponownie oświadczył, że domaga się uchylenia decyzji wydanej w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego i wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Burmistrz Gminy M. decyzją z [...] listopada 2019 r., działając m.in. na podstawie art. 3, art. 17, art. 20, art. 23 – 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz art. 104, art. 107 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej K.p.a.), po raz kolejny odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że przesłanką do przyznania zawnioskowanego świadczenia jest m.in. stwierdzenie, że niepełnosprawność osoby podlegającej opiece powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. względnie 25. roku życia. Tymczasem daty powstania niepełnosprawność ojca strony nie można określić, co oznacza że skarżący nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] lutego 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. w wysokości 1583,00 zł miesięcznie. W ocenie organu odwoławczego, niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności przez osobę podlegająca opiece nie mogła stanowić negatywnej przesłanki mającej wpływ na prawo skarżącego do otrzymania zawnioskowanego świadczenia. Nie jest bowiem dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych przyczyn Kolegium uznało, że skarżący spełniał warunek w postaci legitymowania się wymaganym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności przez osobę podlegającą opiece. Ponadto skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu ani też nie wykonuje innej pracy zarobkowej, a zakres świadczonej przez niego opieki oraz wymagania i potrzeby ojca sprawiają, że nie ma on możliwości podjęcia aktywności zawodowej. Kolegium dodało przy tym, że taki stan istniał do dnia śmierci ojca skarżącego, która nastąpiła [...] stycznia 2020 r. Z tych przyczyn organ drugiej instancji uwzględnił wniesione odwołanie i – uchylając zaskarżoną decyzję w całości – ustalił skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. Kolegium podkreśliło przy tym, że wskazane świadczenie nie mogło zostać przyznane stronie począwszy od miesiąca, w który wystąpiła ona o jego ustalenie, albowiem w tym czasie przysługiwało jej prawo do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, które wygasało z dnia 31 października 2019 r. Obowiązujące przepisy wskazują zaś, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. wówczas, gdy osoba sprawująca opiekę ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając zatem na uwadze wskazane okoliczności organ odwoławczy przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., tj. do końca okresu obowiązywania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. T. zakwestionował wydaną decyzję w części, zarzucając jej naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2019 r., a nie od dnia 1 lutego 2019 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę uchylając zaskarżoną decyzję w zakresie określenia początkowej daty przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu I instancji, przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko, aczkolwiek trafnie stwierdzało istnienie po stronie skarżącego uprawnienia do otrzymania zawnioskowanego świadczenia, nie uwzględniało jednak w sposób prawidłowy okoliczności, że we wniosku o jego przyznanie, a także na dalszym etapie postępowania, skarżący, mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie zwrócił się o uchylenie decyzji wydanej w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powołał się on przy tym na art. 27 ust. 5 u.ś.r., który przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby stronie skarżącej realizację jej żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z daty złożenia wniosku. Orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek alternatywny, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej decyzji. Oczywiście w realiach niniejszej sprawy zastosowanie takiej konstrukcji procesowej przez organ odwoławczy byłoby niewątpliwie działaniem złożonym, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę dokonaną próbę wydania orzeczenia reformatoryjnego. Niemniej jednak, zdaniem Sądu I instancji, istniała w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której jednocześnie organ odwoławczy nie wykorzystał. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, lecz organ mógłby tego dokonać poprzez wzajemną ich kompensatę i wypłacenie skarżącemu różnicy pomiędzy wysokością przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą należnego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W efekcie, wobec podjętego przez organ rozstrzygnięcia, strona skarżąca została pozbawiona przysługującego jej świadczenia za dziewięciomiesięczny okres, czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Reasumując Sąd I instancji przyjął, że pominięcie okoliczności dokonania przez skarżącego wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia wniosku, z jednoznacznym zrzeczeniem się przez niego prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiło o naruszeniu przez Kolegium przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także norm prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 u.ś.r., w stopniu mający istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Kolegium w sposób nieuprawniony przyznało stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez nią wniosku, tj. począwszy od listopada 2019 r., zamiast od lutego 2019 r. Doprowadziło to tym samym do istotnego naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił :
I. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i zastosowanie, polegające na:
a) uznaniu, że przepis ten może być rozpatrywany bez badania przesłanek uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym bez uwzględnienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy oraz w konsekwencji na:
b) uznaniu, że stosując przepis art. 27 ust. 5 ustawy, należy przyjąć, iż gwarantuje on stronie wybór pomiędzy pozostającymi w zbiegu świadczeniami, bez konieczności uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane,
2) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez błędną interpretację tych przepisów prowadzącą do pominięcia jednoznacznej normy wynikającej z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy stanowiącej, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku dla opiekuna;
3) art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i zastosowanie, polegające na:
a) uznaniu, że przepis ten może być rozpatrywany bez badania przesłanek uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym bez uwzględnienia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy oraz w konsekwencji na:
b) uznaniu, że stosując przepis art. 24 ust. 2 ustawy, należy przyjąć, iż gwarantuje on zawsze prawo do m.in. świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku, bez względu na to, czy w dacie złożenia wniosku spełniono warunki materialnoprawne przysługiwania prawa do tego świadczenia, w tym czy nie występują przesłanki negatywne;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 155 K.p.a. przez błędną interpretację, że uchylenie decyzji ostatecznej o przyznaniu zasiłku dla opiekuna może nastąpić także w przypadku braku bezwarunkowej zgody strony, na rzecz której świadczenie to zostało przyznane,
- art. 151 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu, kiedy to skarga - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Poza sporem pozostaje, że M. T. spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Różnica stanowisk prezentowanych przez skarżące kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Sąd I instancji dotyczy natomiast ustalenia daty, od której świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane, z uwagi na zbieg tego świadczenia ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który był przyznany stronie w momencie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jak natomiast wynika z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: (...) 2) świadczenia pielęgnacyjnego lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwu świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. W analizowanym przypadku, skarżący, który miał ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem takiego wyboru dokonał, albowiem w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył pisemne oświadczenie, że z chwilą przyznania tego świadczenia wnosi o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek opiekuńczy. Oświadczenie to w sposób niewątpliwy wykazało wolę strony, co do rezygnacji z przysługującego jej zasiłku dla opiekuna. Wskazany przez stronę termin rezygnacji ma w tym przypadku charakter drugorzędny. Niezależnie od warunkowego charakteru oświadczenia o rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna, wybór co do rodzaju świadczenia jest bowiem oczywisty. W tym przypadku decydującego znaczenia nie może mieć więc okoliczność, że skarżący wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy uzależnił od przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści pism i oświadczeń strony jednoznacznie wynika, że chce uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, nie chce jednak utracić ciągłości otrzymywania świadczenia. Trzeba tu zaznaczyć, że przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi tylko o dokonaniu wyboru świadczenia przez osobę uprawnioną (nie ma w nim mowy o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji przez uprawnionego z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna w świetle oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego, nie mógł stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od daty złożenia wniosku. Prawo do tego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.).
Mając na uwadze, że skarżący deklarował rezygnację z prawa do zasiłku dla opiekuna z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co uzewnętrznił warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszącej się do pierwszego z wymienionych świadczeń, Sąd I instancji słusznie wskazał, że w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że to ostatnie rozwiązanie zasadza się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1676/18). Nie można również pominąć możliwości stwierdzenia we właściwym trybie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Innymi słowy, po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń.
Z powyższych względów zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. i art. 24 ust. 2 należało uznać za nieuzasadnione.
Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 155 K.p.a., gdyż w niniejszej sprawie przepis ten nie znajdował zastosowania. W odniesieniu do powyższego przede wszystkim wskazać należy, że stosownie do art. 32 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń ( ust.1). Stosownie zaś do treści art. 32 ust. 1a zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jest prawnie oczywiste, że art. 32 u.ś.r. jest przepisem szczególnym i stąd też ma pierwszeństwo przed innymi trybami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Dopiero w sytuacji, gdy brak jest spełnienia przesłanek umożliwiających zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 32 u.ś.r., organ może zastosować tryb przewidziany w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zasiłek dla opiekuna przyznawany jest na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1297), ale na mocy odesłania ustawowego znajdują zastosowanie w sprawach nieuregulowanych przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W konsekwencji należy stwierdzić, że Sąd I Instancji nie naruszył art. 151 P.p.s.a. oddalając skargę.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. w zw. z art.182 § 2 i § 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło