I GSK 1127/21

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-19

Skład orzekający: Ludmiła Jajkiewicz, Piotr Pietrasz, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej wydając decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o przepisy ustawy COVID-19, powinien zastosować przepisy prawa unijnego (Komunikat Komisji Europejskiej) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, czy też w brzmieniu obowiązującym na ostatni dzień terminu do złożenia wniosku o zwolnienie?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej wydając decyzję w oparciu o przepisy ustawy COVID-19, powinien stosować przepisy prawa unijnego (Komunikat Komisji Europejskiej) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Odesłanie do Komunikatu ma charakter dynamiczny, co oznacza, że należy stosować jego aktualne brzmienie w momencie podejmowania rozstrzygnięcia przez organ. Termin na złożenie wniosku o zwolnienie nie wpływa na treść prawa materialnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił spółce prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od marca do maja 2020 r., uznając, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2019 r., co wykluczało przyznanie pomocy zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, uznając, że organ powinien zastosować późniejszą zmianę Komunikatu Komisji, która rozszerzyła dopuszczalność pomocy na przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji, obowiązującą od 29 czerwca 2020 r., czyli przed upływem terminu do złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i oddalił skargę spółki.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 609/20 w sprawie ze skargi (...) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...)r. nr (...) w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) oddala skargę. Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 27 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 609/20 (a nie jak omyłkowo wskazano w skardze kasacyjnej: III SA/Po 608/20). Zaskarżonym wyrokiem została uchylona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy spółce (...) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku. Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok w następującym stanie sprawy: (...) w Poznaniu (dalej: Strona lub Skarżąca) wniosła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu (dalej: Organ lub ZUS) o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (dalej: składki) za okres od marca do maja 2020 r. W treści wniosku w pkt. 4.2 (Informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna wg stanu na 31.12.2019 r.), zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej 2020/C 91 I/01 z 20.03.2020 r.) wskazano: - w pozycji A ("Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego ?") została zaznaczona odpowiedź TAK - w pozycji C "Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym" została zaznaczona odpowiedź NIE. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) ZUS na podstawie 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm., dalej ustawa z 2 marca 2020 r. lub ustawa COVID-19), w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 266 ze zm.) odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu Organ podał, że zgodnie z art. 15 zzzh ustawy COVID-19 zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, w której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 zgodnie z Komunikatem Komisji UE (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020 r.) stanowią, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r.) w dniu 31 grudnia 2019 r. ZUS stwierdził, że we wniosku Strona odpowiedziała twierdząco na pytanie - "Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego ?". Według ZUS warunek jest spełniony, jeżeli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym ( takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny ) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego – akcyjnego lub zakładowego. ZUS odmówił przyznania zwolnienia z opłacania należności, gdyż Skarżąca znajdowała się w dniu 31 grudnia 2019 r. w trudnej sytuacji, nie pozwalającej na udzielenie pomocy zgodnie z Komunikatem Komisji UE. W terminowo wniesionej skardze Skarżąca wniosła o zmianę decyzji, albowiem w przeciwnym razie będzie musiała rozważyć złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Stwierdziła, że na skutek problemów finansowych nie była w stanie płacić wynagrodzeń pracowników, ani składek od wynagrodzeń. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako ppsa). Sąd I instancji stwierdził, że do zwolnienia przedsiębiorstwa z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres marzec – maj 2020 r. miały zastosowanie przepisy ustawy COVID-19, w szczególności art. 31zo ust. 1 i art. 31zp ust. 1 tej ustawy. Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia. WSA uznał, że zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tyt. składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm, dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Znajduje to potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), w szczególności w pkt 2.18 i pkt 2.19. Sąd I instancji zauważył, że art. 15zzzh ustawy COVID-19 zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1). Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniem (z 20.03.2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu - Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi m.in. sytuacja, że w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne. Taka sytuacja bezspornie zachodziła w odniesieniu do Skarżącej. Jednak WSA uznał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma okoliczność dotyczącą tego, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do dnia 30 czerwca 2020 r., to należy odnieść się do stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przed tą datą, w istotnym z punktu widzenia okoliczności niniejszej sprawy, zakresie uległ zmianie Komunikat Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy (...), do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany...]. W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie należało ostatecznie uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: rtp), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji zgodnie (zgodnie z § 160 rtp), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że ZUS naruszył przepisy prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19. Wprawdzie zaskarżona decyzja została wydana w dniu 23 czerwca 2020 r., ale w sprawie należało uwzględnić aktualne na dzień 30 czerwca 2020 r. (jako ostatni dzień na złożenie wniosku o przedmiotowe zwolnienie) brzmienie Komunikatu Komisji (UE) – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. WSA nakazał Organowi uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, w szczególności okoliczność obowiązującej od 29 czerwca 2020 r. trzeciej zmiany Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 dotyczącej rozszerzenia dopuszczalnej pomocy publicznej na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył mówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zarzucił temu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 15 zzzh ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 31 zo ust. 1 w zw. z art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID-10 poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w dniu wydawania zaskarżonej decyzji administracyjnej organ winien zastosować trzecią zmianę z Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVI-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu podniesiono argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Skarżąca Spółka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie. Nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 ppsa rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Skarżący kasacyjnie Organ zrzekł się rozprawy, a Skarżąca spółka w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 ppsa i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 ppsa. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 ppsa. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczy w istocie jednej tylko kwestii: czy Sąd i instancji zasadnie uznał, że wniosek o udzielenie pomocy de minimis na podstawie art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 powinien być rozpatrzony w oparciu o Komunikat Komisji (UE) – Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.U.UE C z 2 lipca 2020 2020/C 218/C – dalej" Trzecia zmiana Komunikatu), jak uznał Sąd I instancji, czy też w oparciu o przyjęty 19 marca Komunikat środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (DZ.Urz.UE C 911 z 20 marca 2020 r. – dalej: Komunikat UE) z uwzględnieniem zmiany tego komunikatu przyjętej 3 kwietnia 2020 r. Jest przy tym poza sporem, że Skarżąca będąca spółką z , ograniczoną odpowiedzialnością ze względu na jej sytuację finansową nie spełniała warunku przyznania pomocy na podstawie Komunikatu z uwzględnieniem jego zamiany przyjętej 19 marca 2020 r. Nie budzi też wątpliwości, że poddana kontroli sądowoadministracyjnej decyzja była wydana 23 czerwca 2020 r., zaś Trzecia zmiana Komunikatu została opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE z 2 lipca 2020 r. z mocą obowiązującą od 29 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zmianami, dalej: pusa) sądy administracyjne dokonują sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, orzekając między innymi – jak w tej sprawie – zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa o zgodności z prawem decyzji administracyjnych. Z kolei organy administracji zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zmianami, dalej: kpa) zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że mają działać w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania rozstrzygnięcia. Dopiero naruszenie przez organy przepisów prawa obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia stanowić może podstawę do zastosowania w ramach kontroli, o której mowa w art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ppsa, środka prawnego w postaci uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a ppsa, to jest z powodu naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. I właśnie na podstawie tego przepisu Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Organ powinien zastosować prawo materialne o treści ustalonej zgodnie z Trzecią zmianą Komunikatu Komisji UE. Stanowisko takie nie jest prawidłowe. Organ wydając poddaną kontroli decyzję w dniu 23 czerwca 2020 r. nie miał prawa zastosować przepisu art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 o treści nadanej Trzecią zmianą Komunikatu. Treść Komunikatu kształtowała treść normatywną art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 w sposób bezpośredni w takim brzmieniu, jakie wynikało z aktualnego w dacie wydania decyzji brzmienia tego Komunikatu, zgodnie z istniejąca na dzień wydania decyzji publikacją w Dzienniku Urzędowym UE. Krajowy ustawodawca określając w ustawie COVIC-19 warunki przyznania pomocy de minimis wyraźnie uzależnił przyznanie tej pomocy od spełnienia warunków przyznania pomocy publicznej zgodnie z prawem unijnym, to jest w tym przypadku zgodnie z obowiązującymi w dacie przyznania pomocy (wydania decyzji) warunkami wynikającymi z Komunikatu, to jest zgodnie z jego treścią wynikającą z pierwotnej publikacji w Dzienniku Urzędowym UE C z 20 marca 2020 r. przy uwzględnieniu zmiany Komunikatu z 3 kwietnia 2020 r. Z kolei Komunikat określając warunki przyznania pomocy odwoływał się do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji) zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., co tym samym czyniło tę definicją składnikiem treści normatywnej art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Nie było uzasadnione odwoływanie się przez Sąd I instancji przy wykładni art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 do treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Przede wszystkim przepisy tego rozporządzenia realizują wyznaczoną w art. 14 ust. 4 pkt 1 kompetencję Prezesa Rady ministrów do ustalania zasad techniki prawodawczej, nie stanowią jednak dyrektyw wykładni ustaw, ani tym bardziej nie mogą wpływać na zmianę treści ustawowych norm. Należy przy tym zauważyć, że z § 158 stanowiącego, że odesłania, o których mowa w § 156-158, są odesłaniami do obowiązujących przepisów prawnych w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego (odesłanie dynamiczne) wynika właśnie to, że odesłanie w art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 do Komunikatu Komisji (UE) oznacza, że chodzi o tę wersję Komunikatu, jaka obowiązuje w dacie stosowania przepisu, to jest w niniejszej sprawie – w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Również przepis art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID-19 określający 30 czerwca 2020 r. jako termin ostateczny składania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. nie wpływa na treść art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 obowiązującą w dacie wydania decyzji o zwolnieniu. Oczywiście, gdyby Organ wydawał decyzję w stanie prawnym uwzględniającym Trzecią zmianę Komunikatu, a więc poczynając od 29 czerwca 2020 r., sytuacja prawna byłaby inna, ale w realiach tej sprawy jest to tylko sytuacja hipotetyczna, nie mająca w rzeczywistości miejsca. Zatem stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawarte w skardze kasacyjnej co do tego, że Sąd I instancji bezpodstawnie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenia treść art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 31 zp ust. 1 ustawy COVID-19, było prawidłowe. Tym samym również zaskarżona decyzja nie naruszała prawa materialnego, nie można jej też zasadnie zrzucić wydania z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc to wszystko pod uwagę należało na podstawie art. 188 ppsa uwzględnić skargę kasacyjną i rozpoznać skargę uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, to jest oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło