IV SA/Wr 53/20

WyrokWSA we Wrocławiu2020-09-16

Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Bogumiła Kalinowska, Marta Pająkiewicz-Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą zasiłek okresowy w minimalnej ustawowej wysokości, pomimo trudnej sytuacji życiowej skarżącego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Przyznanie zasiłku okresowego w minimalnej ustawowej wysokości było zgodne z przepisami, które przyznają organom dyskrecjonalność w ustalaniu jego wysokości w ramach ustawowych limitów, uwzględniając przy tym ograniczone środki finansowe ośrodków pomocy społecznej. Sąd nie stwierdził naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów ani braku uzasadnienia decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący M. C. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą mu zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby w kwocie 350,50 zł miesięcznie. Skarżący zarzucił, że przyznana kwota nie zaspokaja jego podstawowych potrzeb życiowych i jest poniżej poziomu ubóstwa. Podniósł również zarzuty dotyczące niewłaściwego gospodarowania środkami publicznymi przez Burmistrza Miasta L. i MOPS w L. oraz braku odniesienia się organu odwoławczego do tych kwestii.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Mariusz Sitny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. w Wydziale IV sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata W. J. K. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych, w tym podatek VAT, tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Przedmiotem skargi M. C. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...], wydana po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...], nr [...], wydanej w przedmiocie przyznania stronie pomocy w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby na okres od 1 września 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 350,50 zł. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną m.in. na podstawie art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8, art. 38, art. 106 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507; dalej: u.p.s.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) organ pierwszej instancji przyznał stronie zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby od 1 września 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 350,50 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ powołał się na oświadczenie strony złożone w toku wywiadu środowiskowego w dniu 16 września 2019 r., w toku którego strona sprecyzowała swoje żądanie w zakresie zasiłku okresowego (wcześniej, m.in. tego rodzaju żądanie strona sformułowała we wniosku z dnia 6 września 2019 r.). Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 38 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wskazał również, że zasiłek okresowy w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Podkreślił także, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 art. 38 u.p.s. nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s.), a także, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.). W nawiązaniu do ustaleń faktycznych poczynionych w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 września 2019 r. organ pierwszej instancji stwierdził, że strona jest osobą samotnie gospodarującą oraz że w sierpniu 2019 r. nie osiągnęła żadnego dochodu. Oceniając, że strona spełnia warunki do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej organ pierwszej instancji obliczył, że różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem wnioskodawcy wynosi 701 zł. Na podstawie art. 38 ust. 2 u.p.s. organ pierwszej instancji przyznał stronie zasiłek okresowy w kwocie 350,50 zł ustawy, co odpowiada minimum kwotowemu tego rodzaju świadczenia określonego w ustawie o pomocy społecznej. Uzasadniając wysokość przyznanego stronie świadczenia pomocowego organ odwołał się do treści art. 3 ust. 3 i art. 3 ust. 4 u.p.s. oraz wyjaśnił, że przy wydawaniu decyzji wzięto pod uwagę zarówno sytuację życiową wnioskodawcy, jak i możliwości pomocy społecznej. W rozwinięciu tej argumentacji organ pierwszej instancji wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. w 2019 r. na realizację zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celów, pomocy w naturze i zasiłków okresowych w ramach środków własnych dysponował kwotą 69.500 zł. W pierwszej kolejności Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. środki te musi przeznaczyć na niezbędne potrzeby życiowe beneficjentów pomocy społecznej, w tym zakup leków. W związku z powyższym, posiadane środki finansowe gospodarowane są racjonalnie, co skutkuje przyznawaniem świadczeń w ograniczonej wysokości. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że przyznany mu zasiłek okresowy nie zaspokaja wszystkich jego podstawowych potrzeb życiowych. Zarzucił, że przyznane mu sumarycznie środki finansowe są poniżej poziomu ubóstwa. Po rozpoznaniu zarzutów odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.) oraz art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 5 i art. 106 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 38 ustawy formułującego przesłanki przyznania zasiłku okresowego a nadto wskazał, że zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy, okres na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Dalej organ odwoławczy wskazał, że po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy uznał on, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zaś odwołanie strony w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. W rozwinięciu tej argumentacji organ odwoławczy podniósł, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy Kolegium ponownie zweryfikowało kwotę zasiłku okresowego, uwzględniając dochód strony oraz obowiązujące przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym, kryterium dochodowe, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 701 zł. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął na zasadzie art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., że zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. W ocenie Kolegium, przyznana w decyzji organu pierwszej instancji kwota zasiłku okresowego stanowi wynik prawidłowych obliczeń organu pierwszej instancji i mieści się w granicach zasiłku określonych przez ustawodawcę. W tym kontekście organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s., kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Wysokość zasiłku okresowego, wyliczona zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s., wynosi w sprawie 350, 50 zł (701,00 zł x 50%= 350,50 zł). Końcowo organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje względna uznaniowość, ograniczona ustawową wysokością najwyższego i najniższego zasiłku. Orzekając w granicach ustawowych, organ administracji publicznej, na zasadzie uznania administracyjnego, decyduje o wysokości przyznawanego zasiłku, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego, postawę świadczeniobiorcy, jego obiektywne możliwości wyjścia z kryzysu oraz elementy subiektywne, tj. chęć i aktywność w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił organowi drugiej instancji "bezrefleksyjny automatyzm" w rozpoznaniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a także, zaniechanie zbadania, czy Burmistrz Miasta L. zapewnia dostateczne środki finansowe na realizację ustawy o pomocy społecznej "przez podległy mu MOPS w L.", w tym, rozdział środków finansowych w sposób odpowiedni do potrzeb podopiecznych MOPS w L. (w sposób umożliwiający im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka). Zdaniem skarżącego, Burmistrz Miasta L. "w sposób skandaliczny i z naruszeniem prawa" nie zadbał o środki finansowe dla MOPS w L., biorąc udział w finansowaniu różnych imprez i cyklicznych wydarzeń w mieście (jak przykładowo: Dni L. w 2019 r., cykliczne zapraszanie przez Bibliotekę Miejską w L. różnych celebrytów). Skarżący podniósł również, że wielokrotnie, na piśmie, zarzucał MOPS w L. niewłaściwe gospodarowanie pieniędzmi. Do tych wszystkich kwestii organ drugiej instancji nie odniósł się w swojej decyzji. Reasumując, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie mu środków finansowych powyżej minimum ubóstwa, czyli powyżej kwoty 600 zł. W treści skargi skarżący zawarł również wniosek o przyznanie mu adwokata z urzędu. Argumentację skargi skarżący rozwinął w pismach z dnia – 27 grudnia 2019 r. i 9 marca 2020 r. W tym ostatnim piśmie skarżący domagał się ustalenia tego, w jakiej wysokości powinien Burmistrz Miasta L. zapewnić budżet dla Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. tak, aby ośrodek ten mógł zapewnić podopiecznym minimum egzystencji w warunkach odpowiadających godności człowieka. W piśmie z dnia 7 września 2020 r. pełnomocnik strony wyznaczony z urzędu dodatkowo zarzucił: 1) naruszenie art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji opartej na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności, poprzez pominięcie przy ustalaniu zasiłku okresowego bardzo trudnej sytuacji życiowej skarżącego i uznanie, że zasiłek okresowy w wysokości 350,50 zł miesięcznie pozwoli na zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego; 2) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego organ przyznał skarżącemu świadczenie w kwocie minimalnej, a nie innej lub maksymalnej, podczas gdy instytucja uznania administracyjnego w ramach ustalenia wysokości zasiłku okresowego nie ma charakteru dowolnego, ale powinna uwzględniać sytuację faktyczną, tj. ustaloną w toku postępowania trudną sytuację życiową uprawnionego; 3) naruszenie art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. i art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i dowolne ustalenie wysokości przyznanego zasiłku okresowego w zakresie uznania administracyjnego w sytuacji, kiedy zgodnie z prawidłową wykładnią w/w przepisów organy administracji publicznej przy ustaleniu wysokości przyznanego świadczenia powinny wziąć pod uwagę całokształt ustalonych okoliczności, w tym, szczególnie trudną sytuację uprawnionego. W rozwinięciu tej argumentacji pełnomocnik skarżącego podniósł, że w sprawie poza sporem pozostaje fakt, że po stronie skarżącego, samotnie gospodarującego, zaistniały szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego, tj. skarżący jest osobą bez pracy, schorowaną, pozostającą w permanentnym ubóstwie, ma stwierdzony lekki stopień niepełnosprawności, posiada trudne warunki mieszkaniowe (skarżący pozbawiony jest dostępu do mediów) oraz nie posiada dochodu. Istota sporu w sprawie dotyczy natomiast wysokości przyznanego stronie zasiłku okresowego, tj. w wysokości minimalnej, przy dodatkowym zarzucie braku uzasadnienia dla przyznanej kwoty na tle trudnej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i mieszkaniowej strony. Zdaniem pełnomocnika strony, wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego stanowi konsekwencję dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Kwota przyznanego stronie zasiłku okresowego, przy uwzględnieniu jego bardzo trudnej sytuacji życiowej, nie pozwoli skarżącemu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W rozwinięciu tej argumentacji pełnomocnik zwrócił uwagę, że przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził, że skarżący ma problemy zdrowotne, z powodu niepełnosprawności nie może podjąć pracy i w konsekwencji nie dysponuje żadnymi dochodami. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zgłosił również wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego świadczonego na rzecz strony z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały w całości, ani w części uiszczone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o oddalenie skargi. Podniosło, że w toku postępowania instancyjnego organ odwoławczy dokonał odrębnego zweryfikowania kwoty zasiłku okresowego, uwzględniając dochód strony ora zobowiązujące przepisy ustawy i kryterium dochodowe, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi kwotę 701 zł. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, na zasadzie art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., że zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły, wymienione w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), przesłanki uwzględnienia skargi. Przedmiot sądowej kontroli w sprawie dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającej stronie zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby w kwocie 350, 50 zł. Zasadnicze zarzuty skarżącego odnoszą się do wysokości przyznanego zasiłku okresowego, który w ocenie strony nie pozwala na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych. W punkcie wyjścia do dalszych rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawę decyzji wydanych przez - orzekające w sprawie - organy obu instancji stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej, która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W dalszej kolejności należy podnieść, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek okresowy, który zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s. jest przyznawany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Ponadto, w myśl art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s. kwota zasiłku okresowego, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 u.p.s.). Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy, na podstawie art. 38 ust. 5 u.p.s. Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że o ile samo przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter związany ("zasiłek okresowy przysługuje"), jeżeli tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s., to już samo rozstrzygnięcie o wysokości zasiłku okresowego (w ustawowo określonych granicach) oraz o okresie, na jaki ten zasiłek jest przyznawany cechuje dyskrecjonalność organu. W konsekwencji o tym, czy zasiłek okresowy (art. 38 ust. 1 u.p.s.) będzie przyznany w rozmiarze wyższym czy niższym decyduje organ, kierując się ogólnymi zasadami przyznawania pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, a także możliwościami finansowymi jakimi dysponuje organ. Jeżeli osoba objęta w tym okresie jest także innymi formami pomocy społecznej, to ma to wpływ na wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Orzekając w tak zakreślonych ramach prawnych należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zostały wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz przy zastosowaniu właściwych przepisów prawa. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy poza sporem pozostaje ocena, że skarżący spełnia kryteria podmiotowe i dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia. Stanowiska stron różnią się natomiast co do wysokości zasiłku okresowego jaki powinien zostać przyznany skarżącemu w świetle całokształtu jego sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, życiowej). W ocenie Sądu, ustalenie skarżącemu świadczenia na minimalnym poziomie ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz w całokształcie okoliczności sprawy. Jak stanowi art. 38 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Z kolei, z treści art. 38 ust. 3 u.p.s. wynika, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Ustaliwszy, że skarżący w sierpniu 2019 r. nie osiągnął żadnego dochodu oraz że kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł, zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji prawidłowo wyliczyły, że wysokość zasiłku okresowego ustalona na podstawie art. 38 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. na tle ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wyniosła kwotę 350,50 zł. Wysokość wyliczonego zasiłku jakkolwiek został on wyliczony na poziomie minimalnym, to jednak mieści się on w dopuszczalnej, dolnej granicy ustawowej tego rodzaju świadczenia. O sprzeczności z prawem zaskarżonej decyzji nie może stanowić fakt, że organ drugiej instancji nie skorygował tej kwoty poprzez podwyższenie wysokości zasiłku okresowego, który w myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. mógł nawet wynieść 418 zł, ani też, z tego powodu nie uchylił decyzji organu pierwszej instancji i nie przekazał sprawy do ponownego rozpoznania. Jak trafnie podnosi organ drugiej instancji w zaskrzonej decyzji, wysokość zasiłku okresowego cechuje uznaniowość, ograniczona jedynie wysokością najwyższego i najniższego zasiłku. Uznaniowy charakter wysokości zasiłku okresowego oznacza, że to od decyzji organu administracji publicznej zależy kwota przyznanego świadczenia. Uznaniowy charakter decyzji w tym zakresie nie oznacza oczywiście dowolności organu. Poza sygnalizowanym ograniczeniem w zakresie ustawowego limitu kwoty najniższego i najwyższego zasiłku okresowego, rzeczą organów administracji publicznej jest także uzasadnienie swojej decyzji. W sprawie, organy obu instancji wprawdzie lakonicznie, to jednak przedstawiły przesłanki, którymi kierowały się orzekając o wysokości świadczenia. Organ drugiej instancji w sposób ogólny wskazał, że o wysokości zasiłku "decyduje organ, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego, postawę świadczeniobiorcy, jego obiektywne możliwości wyjścia z kryzysu oraz elementy subiektywne - chęć i aktywność w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej." Z kolei organ pierwszej instancji powołał się na ograniczenia w środkach finansowych jakimi w roku 2019 r. dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. W decyzji organu pierwszej instancji podniesiono, że ośrodek ten, w 2019 r., na realizację zasiłków celowych, specjalnych zasiłków celów, pomocy w naturze i zasiłków okresowych w ramach środków własnych dysponował kwotą 69.500 zł. W pierwszej kolejności Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. środki te musiał przeznaczyć na niezbędne potrzeby życiowe beneficjentów pomocy społecznej, w tym zakup leków, co skutkuje przyznawaniem świadczeń w ograniczonej wysokości. Organy administracji publicznej, choć w sposób lakoniczny, to jednak przedstawiły zatem argumentację, która w ich ocenie przemawiała za przyznaniem stronie zasiłku okresowego na poziomie kwoty minimalnej. Z tych powodów, Sąd nie uznał zasadności zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do przyczyn przyznania skarżącemu świadczenia. Kierowany pod adresem władz miasta (Burmistrza) zarzut niegospodarności środkami publicznymi skarżący może natomiast podnosić w ramach skargi powszechnej z art. 227 k.p.a., o której zasadności Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w żadnej sposób w tym miejscu nie przesądza. Sąd nie ma również kompetencji do zobowiązywania Burmistrza Miasta L. do wskazania w jakiej wysokości powinien on zapewnić budżet dla miejskiego ośrodka pomocy społecznej o co wnosił skarżący w piśmie z dnia 9 marca 2020 r. Wbrew zarzutom podniesionym przez pełnomocnika strony w piśmie z dnia 7 września 2020 r., w sprawie Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 2 u.p.s. Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w sprawie uwzględniono wyniki wywiadu środowiskowego jaki został sporządzony z udziałem strony w dniu 16 września 2019 r., w tym, stan niepełnosprawności strony. Z wywiadu tego wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, mieszka w zdewastowanym domu będącym jego własnością, oraz że już wcześniej został objęty opieką ze strony pomocy społecznej. W ocenie Sądu, o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów w sprawie nie może świadczyć okoliczność, że skarżącemu została przyznana pomoc pieniężna w wysokości niższej aniżeli on oczekiwał. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusz muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organy nie mogą zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również, udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W sprawie, organ pierwszej instancji wskazał na to jaką kwotą środków pieniężnych dysponował w 2019 r. i wyjaśnił, że z uwagi na limit kwotowy i potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej posiadane środki finansowe przyznawane są w ograniczonej wysokości. W tych okolicznościach Sąd nie znajduje podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji tylko dlatego, że zdaniem skarżącego powinien on otrzymać kwotę na poziomie 600 zł. Niewątpliwie, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi orany pomocowe mogą udzielać świadczeń tylko w granicach posiadanych funduszy. Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie mógł zasługiwać także zarzut naruszenia art. 38 ust. 5 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, okres, na jaki jest przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżący jest pod stałą opieką pomocy społecznej od 2017 r. W tym, m.in. od stycznia 2019 r. otrzymywał zasiłek okresowy w kwocie 350,50 zł na zakup żywności. Jak wynika również z akt administracyjnych, termin rozpatrzenia odwołania strony od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. w dniu 25 czerwca 2019 r. został wyznaczony na początek września 2019 r. (pismo Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D.). Organy administracji publicznej miały zatem faktyczną podstawą do przyznania stronie świadczenia na okres do końca października 2019 r. albowiem wówczas powinny były wyjaśnić kwestię nabycia przez stronę uprawnień do świadczenia powiązanego ze stopniem niepełnosprawności. Uzupełniająco należy dodać, że oczywiście Sąd podziela wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd co do tego, że w przypadku zakończenia okresu pobierania przyznanego świadczenia stronie przysługuje prawo do złożenia kolejnego wniosku o jego przyznanie. Z tych wszystkich przyczyn, za nieuzasadnione Sąd ocenił zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 u.p.s. Kierując się przedstawioną argumentacją, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd wywiedzioną w sprawie skargę w całości oddalił, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w punkcie II sentencji wyroku, znajduje swoje uzasadnienie w art. 205 § 2 w związku z art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło