VI SA/Wa 66/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) – także jako ustawa lub prd. oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2013 r., nakładającą na W. R. (dalej jako strona lub przewoźnik) karę pieniężną w wysokości 5000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV. Decyzję wydano w następujących ustaleniach; [...] lipca 2013 r., na drodze krajowej o dopuszczalnych naciskach osi do 10t, zatrzymano do kontroli zespół pojazdów, kierowany przez A. B., składający się z ciągnika siodłowego nr rej. [...] i naczepy nr rej. [...], będący w posiadaniu W. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą R. Pojazdem przewożony był ładunek podzielny – m. in. woda mineralna oraz inne napoje. Pojazd poddano ważeniu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów wagami elektronicznymi nieautomatycznymi do pomiarów statycznych typ. SAW 10C/II o dokładności IIII, których numery podano w protokole kontroli, posiadającymi ważne świadectwa legalizacji ponownej. W wyniku ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę o 1,1t (nacisk osi wynosił 11,1), co kwalifikowało kontrolowany przewóz do zezwolenia kat IV, którego kierowca nie posiadał. Kierowcę poinformowano o zasadach przeprowadzenia kontroli. Kierowca zapoznał się z wynikami ważenia pojazdu oraz z dokumentami legalizacji wag i stanowiska do ważenia pojazdów, podpisując protokół, nie zgłosił do niego uwag. Po zawiadomieniu przewoźnika o wszczęciu postępowania administracyjnego i o prawach przysługujących stronie, W. R. przedłożył wyjaśnienia, w których podał, że odpowiedzialność za powstałe naruszenie ponosił kierowca, który miał możliwość swobodnego i prawidłowego rozmieszczenia przedmiotowego ładunku. Ponadto podniósł, iż załadowca towaru wraz z kierowcą winni odpowiadać za złe rozmieszczenie ładunku, co było bezpośrednią konsekwencją przekroczenia. Do wyjaśnień strona załączyła kopię zaświadczenia o ukończeniu przez A. B. kursu m.in. z zabezpieczania i prawidłowego przewozu ładunków i kopię kary upomnienia dla kontrolowanego kierowcy. W tych ustaleniach [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nakładającą na W. R., karę pieniężną w kwocie 5000 zł. Odnosząc się do wyjaśnień strony, organ podkreślił, iż przedsiębiorca, jako podmiot profesjonalny winien uregulować relacje z kontrahentami w taki sposób, aby normą stało się wykonywanie przewozów z przestrzeganiem przepisów prawa. Ponadto organ dodał, iż na przedsiębiorcy ciąży bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowcy, jednakże brak praktycznej możliwości czuwania nad prawidłowością czynności dokonywanych przez kierowcę nie może stanowić przesłanki wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika. Organ wskazał, iż na pracodawcy ciąży obowiązek zorganizowania wszelkich czynności pracownika, tak aby do naruszeń nie dochodziło. W ocenie organu I instancji, nie było podstaw do uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140aa ust. 4 ustawy, gdyż przewoźnik nie zachował należytej staranności, by nie dopuścić do powstania stwierdzonego naruszenia. Przewoźnik bowiem powinien czuwać na takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował niedopuszczalnych nacisków osi na drogę, a tego nie uczynił. Od decyzji W. R. złożył odwołanie, w którym przywołał argumentację prezentowaną na etapie postępowania wyjaśniającego. Powołując się na treść przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r., o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw wskazał, że ustawodawca przewiduje możliwość uwolnienia przewoźnika od ponoszenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, gdy ten wykaże, iż dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia. Strona podniosła, iż taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu, bowiem kierowca mimo przeszkolenia, nie dokonał prawidłowego rozmieszczenia ładunku. Decyzją wymienioną na wstępie, Główny Inspektor Transportu Drogowego, opisując przebieg postępowania, zasady określania kategorii zezwoleń i zastosowane przepisy w sprawie, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego ustalenia kontroli były dokonane prawidłowo i nie budzą wątpliwości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie stwierdzono jedynie przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej, procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż przedstawione przez stronę wyjaśnienia oraz kopie dokumentów nie stanowiły dowodów świadczących, że dochowano należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, wraz z brakiem wpływu na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny na całej trasie przejazdu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami, leżało w jego interesie. W gestii podmiotu wykonującego przejazd było takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków, nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją naruszenia przepisów obowiązujących w transporcie. Organ zaznaczył, iż to podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych założeniach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, jak i innych uczestników ruchu. Organ podkreślił, iż przesłuchany podczas kontroli w charakterze świadka kierowca zeznał, że był obecny podczas czynności załadunku towaru, towar nie był ważony przed wyjazdem, co w ocenie organu potwierdzało, iż strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem, a zatem miała wpływ na powstanie naruszenia. Kierowca będąc obecny podczas czynności załadunkowych powinien był czynnie w nich uczestniczyć, aby prawidłowo rozmieścić ładunek, zachowując normatywność pojazdu na całej trasie przejazdu, czego jednak zaniechał. W świetle tych ustaleń, zdaniem organu, brak było podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 prd., gdyż przewożony ładunek nie był ładunkiem sypkim ani drewnem. Odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego organ stwierdził, iż przewoźnik nie dochował należytej staranności, a mając wpływ na stwierdzone naruszenie także godził się z jego zaistnieniem. Zdaniem organu odwoławczego przepisy ustawy nie narzucają przewoźnikowi w jaki sposób powinien zachować się, by nie dopuścić do naruszenia jej przepisów, co jednak nakłada na przewoźnika obowiązek takiego skonfigurowania ładunku, aby ten nie czynił pojazdu nienormatywnym. Tym samym brak okoliczności wyłączających winę przewoźnika, nie pozwalał na przeniesienie odpowiedzialności na załadowcę czy też kierowcę. Postanowieniem z [...] marca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (zawierającej w istocie powtórzenie argumentacji zawartej w odwołaniu) W. R. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi, zasadniczo podtrzymał stanowisko prezentowane na etapie postępowania administracyjnego dodając, iż obie decyzje administracyjne są nieważne, bowiem naruszają przepisy k.p.a. Podniósł, iż organy nie dokonały analizy jego argumentacji przedstawianej na etapie postępowania wyjaśniającego, ani też nie uwzględniły dowodów przedłożonych na ich poparcie. Uznał tym samych, iż naruszono prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz zasadę prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne – art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z art. 1 § 1 wymienionej ustawy, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest sprawowana przez sąd według kryteriów słuszności, lecz dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia. W ocenie składu Sądu orzekającego w sprawie organ administracji prawidłowo zastosował przepis art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy. Jak wynika z ustaleń kontroli, przejazd wykonywany był po drodze krajowej o dopuszczalnych naciskach pojedynczej osi napędowej do 10t z przekroczeniem tych nacisków o 1,1t. W tych ustaleniach doszło do wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym, w warunkach podanych przez przepis art. 140aa ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (...). Jednakże zezwolenie może być wydane, m.in. pod warunkiem że ładunek jest niepodzielny (art. 64d ust. 2 pkt 1 ustawy), którym w rozumieniu art. 2 pkt 35b ustawy jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Jednakże nie taki ładunek był transportowany przez kontrolowany pojazd (woda mineralna i napoje na paletach). Zatem na przewóz tego ładunku nie mogło zostać wydane zezwolenie (art. 64 ust. 2 ustawy). Stosownie do art. 64a ust. 1 ustawy zezwolenie na przewóz tego ładunku nie mogło być wydane wg kategorii I, gdyż pojazd nie poruszał się po drodze gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej, lecz po drodze krajowej. Nie mogło również zostać wydane zezwolenie kat. II, gdyż zgodnie z art. 64b ust. 1 ustawy kontrolowany pojazd nie był ciągnikiem rolniczym, pojazdem samobieżnym ani zestawem tych pojazdów lub zestawem ciągnika rolniczego z przyczepą specjalną. Ustawa – Prawo o ruchu drogowym wprowadziła kategorie zezwoleń m.in. na potrzeby orzekania kar pieniężnych za brak właściwego zezwolenia, bez względu na to, czy zezwolenie takie na przejazd pojazdu nienormatywnego mogło być udzielone. Innymi słowy kary pieniężne zostały niejako połączone z brakiem właściwego zezwolenia, przy jednoczesnym wskazaniu, że zezwolenie można wydać jedynie na przewóz ładunku niepodzielnego (art. 64d ust. 2 pkt 1). Kary pieniężne zostały zatem określone według kategorii zezwoleń, które stosownie do art. 64 ust. 3 ustawy uwzględniają wymiary, masę i naciski osi pojazdu nienormatywnego oraz drogę, po której kontrolowany pojazd się porusza. Kategorie zezwoleń zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy. Zgodnie z art. 64c ust. 5 ustawy zezwolenie kategorii IV uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami, określonymi dla zezwolenia kategorii III. Kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej, a więc po drodze wymienionej dla zezwolenia kat. IV, jednakże swoimi naciskami pojedynczej osi napędowej przekraczał naciski dozwolone dla tej drogi o 1,1t. Zatem, w myśl wymienionego przepisu oraz w związku z lp. 3 załącznika nr 1 do ustawy, stwierdzone naciski tej osi były większe od dopuszczalnych, co kwalifikowało przejazd do braku zezwolenia kat. IV (lp. 4 załącznika nr 1 do ustawy), nie zaliczając się do kat. V ze względu na rodzaj drogi, ani do kat. VI i VII ze względu na dopuszczalność nacisków osi na drogę do 10t, a nie na drogę do 11,5t. W związku z tym nie można było zastosować dla ustalenia wysokości kary pieniężnej (500zł) odnoszącej się do braku zezwolenia kat. VII - art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy. Zauważenia wymaga, że w wyniku kontroli stwierdzono jedynie nienormatywny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę nieprzekraczający 1,1t. W czasie kontroli można było wagami użytymi do ważenia pojazdu określić jego dopuszczalne naciski osi na drogę zgodnie z ich instrukcją obsługi i świadectwem zgodności, gdyż były przeznaczone do wyznaczania tego parametru. Należy się zgodzić co do ustaleń organu, o braku podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 ustawy. Przewożony ładunek nie był drewnem ani nie był ładunkiem sypkim (przewożono wodę mineralną i drobnicę). Natomiast z okoliczności sprawy i zgromadzonych w niej dowodów wynika, że kierowca nie nadzorował aktywnie załadunku, co doprowadziło do nierównomiernego rozmieszczenia towaru. Przedsiębiorca natomiast powinien wymagać od kierowcy, by ten zwracał szczególną uwagę na załadowywanie pojazdu, do czego zobowiązuje go wymaganie należytej staranności, przy braku zachowania której nie może twierdzić, że nie miał wpływu na stwierdzone naruszenie. W związku z tym organ administracji, w ocenie składu Sądu orzekającego w sprawie, prawidłowo zaliczył kontrolowany przewóz do kat. IV zezwolenia. Stosownie zatem do przepisu art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy za brak zezwolenia kategorii III-VI wymierzana jest taka sama kara pieniężna – 5000 zł, która została orzeczona w obu decyzjach. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.