II SAB/Wa 476/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi R. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje R. Z. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w wysokości 500 (słownie: pięćset złotych) R. Z. (dalej: "Skarżący") pismem z 31 maja 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "PUODO") zainicjowanego jego wnioskiem z [...] sierpnia 2020 r. W sprawie ustalony został następujący stan faktyczny. W dniu [...] sierpnia 2020 r. (data wpływu do organu – 10 sierpnia 2020 r.) Skarżący zwrócił się do PUODO z wnioskiem o wszczęcie postępowania dotyczącego nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] polegającym na udostępnieniu jego danych osobowych na rzecz Biura Informacji Kredytowej S.A. (dalej "BIK S.A.") oraz [...] Sp. z o.o. bez podstawy prawnej oraz niespełnieniu obowiązku w trybie art. 15 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca .2021, str. 35, dalej: "RODO"). Postępowanie zostało zarejestrowane pod sygnaturą [...]. Pismem z [...] sierpnia 2020 r. PUODO zwrócił się do uczestników postępowania o zajęcie stanowiska wobec wniesionej skargi, a także poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania Wyjaśnienia [...] Sp. z o.o. wpłynęły do organu w dniu 31 sierpnia 2020 r., zaś wyjaśnienia BIK S.A. w dniu 9 września 2020 r. Następnie PUODO w piśmie z [...] września 2020 r. poinformował Skarżącego o stanie sprawy i podjętych czynnościach. W dniu [...] października 2020 r. BIK S.A. poinformował organ, że nie przetwarza danych osobowych Skarżącego. W dniu [...] listopada 2020 r. Skarżący skierował w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."),. ponaglenie, na które nie otrzymał odpowiedzi w trybie art. 37 § 6 k.p.a. Organ poinformował go natomiast, że podjął działania zmierzające do wyegzekwowania wyjaśnień od Spółki. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżący wniósł kolejne ponaglenie oraz wezwał PUODO do usunięcia naruszeń prawa w tym postępowaniu. Wskazał ponadto, że jego ponaglenie nie zostało rozpatrzone przez organ. W dniu [...] maja 2021 r. Organ poinformował Skarżącego o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie. Następnie pismem z [...] maja 2021 r. Skarżący złożył opisaną na wstępie skargę, w której wniósł o: 1) stwierdzenie, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania; 2) stwierdzenie, że przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3) przyznanie sumy pieniężnej ma podstawie art. 149 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. "p.p.s.a.") w wysokości 1.000 zł. lub innej wskazanej w przepisach odpowiedniej do naruszeń; 4) udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że całe postępowanie prowadzone jest z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących szybkości postępowania (art. 12 k.p.a. i art. 35 k.p.a.), z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej i praworządności (art. 7 i 6 k.p.a.), zasady informacyjnej (art. 36 k.p.a.) oraz odpowiedzialności wynikającej z art. 37 § 5 i 6 k.p.a. Wskazał, że w sytuacji gdy do organu wpływa ponaglenie, zobowiązany jest on rozpatrzyć ten środek zaskarżenia. W dniu [...] czerwca 2021 r. PUODO wydał decyzję w której udzielił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], upomnienia za niespełnienie wobec Skarżącego obowiązku informacyjnego określonego w art. 15 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 oraz w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku. W odpowiedzi na skargę – pismo z 1 lipca 2021 r. – organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w aktualnym stanie prawnym i faktycznym skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania skargi w niniejszej sprawie jest bezzasadna. Podniósł, że zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi. Regulacja ta stanowi przepis szczególny względem uregulowań k.p.a. Organ uznał zatem, że w przedmiotowej sprawie podjął czynności niezwłocznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie opieszałości w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi nie ma istotnego znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność została dokonana przez organ opieszale. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl bowiem tego przepisu, a także art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga na przewlekłość może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarga spełnia wymogi formalne, wniesiona została bowiem po wyczerpaniu przysługującego środka zaskarżenia – ponaglenia – pisma z [...] listopada 2020 r. oraz [...] maja 2021 r. – a także nie została obwarowana ograniczeniem w zakresie terminu jej wniesienia. Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił pismem z [...] sierpnia 2020 r. o wszczęcie postępowania dotyczącego nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych. Sąd w pełni podziela zapatrywanie organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej Prezes UODO nie usprawiedliwił żadnymi okolicznościami przerwy jaka nastąpiła pomiędzy wniesieniem pierwszego ponaglenia w dniu [...] listopada 2020 r., a wniesieniem drugiego w dniu[...] maja 2021 r. miały one miejsce już bowiem po zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie. Organ podejmował w sprawie czynności opieszale i nieefektywnie, bowiem wyraźnie zauważalne są przestoje w działaniach organu, choćby po wpłynięciu wyjaśnień od podmiotów, do których zwracał się z żądaniem zajęcia stanowiska w sprawie. Nie sposób zatem mówić w tym przypadku o efektywnym prowadzeniu przez PUODO postępowania. Skarżącego nie zawiadomiono też o przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, nie wyznaczono też nowego terminu jej załatwienia, nawet po złożeniu przez Skarżącego obu ponagleń. Na organach administracji spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy, aby możliwe było załatwianie spraw w rozsądnym terminie (bez zbędnej zwłoki), bez naruszenia prawa strony do sprawnego i szybkiego jej rozpoznania (art. 12 § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Powyższe przepisy znajdują zastosowanie nawet w przypadku, gdy uwzględni się specyfikę postępowania przed Prezesem UODO. Z resztą w świetle powyżej przedstawionego stanu faktycznego, nie sposób przyjąć, iż organ dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, gdyby miał on zastosowanie w sprawie. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, iż w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzorczy przepis ten nie znajduje zastosowania. Nie stanowi on przepisu wyznaczającego w takiej sprawie innego, niż określony w k.p.a., termin na rozpatrzenie sprawy strony skarżącej i wydanie decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 723/20, publ. CBOSA). Sąd rozpoznający niniejszą skargę pogląd ten podziela i przyjmuje za swój. Biorąc powyższe pod uwagę, a także fakt, że skarga skierowana do PUODO wpłynęła w dniu 10 sierpnia 2020 r., świadczy o tym data stempla organu, znajdująca się na oryginale "skargi" znajdującym się w aktach administracyjnych postępowania, to postępowanie w sprawie powinno zakończyć się do 10 października 2020 r. Jeżeli nawet organ uznałby, że sprawa wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winien każdorazowo zawiadomić o tym stronę, podając przyczynę zwłoki oraz wskazać jej termin załatwienia sprawy wynikający z przepisów k.p.a. Tymczasem dopiero po wniesieniu ponaglenia, pismem z [...] listopada 2020 r. Organ poinformował Skarżącego, że podjął działania zmierzające do wyegzekwowania wyjaśnień od jednej ze spółek. Należy też zauważyć, że takie procedowanie organu może rodzić po stronie wnioskodawcy uzasadnione wątpliwości, czy jego sprawa w ogóle zmierza ku zakończeniu, co jest szczególnie niepożądane w sprawach tak delikatnych jak ochrona danych osobowych. Tak długie milczenie organu jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Organ miał obowiązek komunikowania się ze stroną i wyjaśnienia jej przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Tymczasem tego typu prowadzenie postępowania, a w zasadzie jego brak, co słusznie zauważył Skarżący, nie licuje z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów i wniosków, należy wskazać, że Sądu uznał, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13 publ. CBOSA). Ponadto środek ten winien być interpretowany ściśle i stosowany w sposób ostrożny. I choć opieszałe postępowanie organu w niniejszej sprawie w oczywisty sposób jest naganne, to nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności, choć nie usprawiedliwiają pozostawienia wniosku skarżącej przez tak długi okres bez rozstrzygnięcia, to wskazują na szereg zdarzeń, których kumulacja spowodowała opisany w odpowiedzi na skargę, powolny, ale jednak przebieg zdarzeń. W związku z powyższą sytuacją zasadnym było zasądzenie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 500 zł. Zasądzona kwota ma charakter prewencyjny, penalizacyjny i jednocześnie stanowi symboliczne zadośćuczynienie za ewentualne szkody materialne, jakie mogła ponieść strona. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1-3 sentencji wyroku. Skarżący został zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie zachodziła podstawa do orzekania o kosztach postępowania.