I OSK 1005/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-05-05
Skład orzekający: sędzia NSA Piotr Przybysz, sędzia NSA Zygmunt Zgierski, sędzia del. WSA Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas określony, którego ważność upłynęła w okresie obowiązywania stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego, zachowuje ważność na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19, umożliwiając tym samym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane na czas określony, którego ważność upłynęła w okresie od wejścia w życie ustawy o COVID-19 do dnia odwołania stanu epidemii, zachowuje ważność z mocy prawa do 60 dni po odwołaniu stanu epidemii, zgodnie z art. 15h ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten nie wymagał złożenia wniosku o nowe orzeczenie jako warunku przedłużenia ważności dotychczasowego. W związku z tym, wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony w okresie obowiązywania przedłużonego orzeczenia powinien być rozpatrzony merytorycznie.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony do 31 sierpnia 2020 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że orzeczenie straciło ważność, a skarżący nie złożył wniosku o świadczenie w okresie jego ważności ani nie wystąpił o nowe orzeczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, podnosząc, że orzeczenie jego żony zachowało ważność na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach oraz zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. G. kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1277/21 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2021 r. znak [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz A. G. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z 25 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. G. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (Kolegium) z [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :
Prezydent Miasta S. (Prezydent) decyzją z [...] czerwca 2021 r. działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 – dalej "u.s.r.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej "K.p.a.") orzekł o odmowie przyznania Skarżącemu świadczenia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną – E. G.
W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] maja 2021 r. Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynikało, że jego żona została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od dnia 17 lipca 2019 r., czyli od 60 roku życia.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazało, że Skarżący nie pobiera świadczeń emerytalno -rentowych, nie jest osobą niepełnosprawną i opiekuje się żoną. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 u.s.r. a następnie wskazało, że żona Skarżącego na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. [...] sierpnia 2019 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 31 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. Nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 września 2019 r. zaś wniosek o wydanie orzeczenia został złożony 17 września 2019 r. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że jego żona nie posiada innych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, nie stawiała się na Komisji od dnia końca ważności orzeczenia czyli od 31 sierpnia 2021 r. ani w międzyczasie. Dalej Kolegium stwierdziło, że osoby pozostające w związku małżeńskim powinny być traktowane jednakowo, jak osoby w związku małżeńskim nie pozostające. Zatem nie można poprzestać na literalnej wykładni art. 17 ust. 1 u.s.r. Odnosząc się do brzmienia art. 17 ust. 1b u.s.r. wskazało na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13. SKO stwierdziło że organy mają obowiązek badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia.
Zdaniem Kolegium Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespól ds. orzekania o niepełnosprawności i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnia niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium okoliczności podniesione w odwołaniu nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Przepisy związane z COVID-19 i kwestią uprawnień związanych z orzeczeniem o niepełnosprawności nie mają zastosowania, albowiem do dnia 31 sierpnia 2020 r. żona strony legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a następnie nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie, a ponadto w okresie obowiązywania orzeczenia Skarżący nie był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego (które było by przedłużane do dnia 60 dnia od dania ustania stanu epidemii ale nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia na podstawie dotychczasowego orzeczenia). Kolegium nie może przyznać świadczenia za okres od miesiąca złożenia wniosku z uwagi na brak wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności po dacie obowiązywania jedynego orzeczenia jakim żona skarżącego się legitymuje tj. po dniu 31 sierpnia 2020 r. oraz brak decyzji organu I instancji w tym zakresie (normy związane z Covid-19 pozwalały przyznawać takie uprawnienia osobom, w niektórych okolicznościach). Ustawodawca założył w ustawie o świadczeniach rodzinnych, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznaje się na okres uzależniony orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności a nabycie uprawnienia (okres) uwarunkowane jest także wnioskiem złożonym w terminie do 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia. Decyzja w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że przyznanie świadczenia uzależnione jest ściśle od spełnienia wymogów przewidzianych przepisami prawa. Zdaniem Kolegium zarzuty zawarte w odwołaniu jak i ocena Skarżącego dotycząca trudnej i złożonej sytuacji życiowej związanej z opieką nad żoną i stanem jej zdrowia, nie mają wpływu na wydane rozstrzygnięcie (są bezsporne i organ odwoławczy ich nie kwestionuje) a zarzuty nie zasługują na ich uwzględnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych( Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm- dalej "ustawa COVID"), poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym poprzez przyjęcie, że żona Skarżącego w momencie złożenia wniosku nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności; art. 24 ust. 2 i 2a u.s.r. poprzez ich błędną wykładnie i przyjęcie, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od złożenia wniosku w terminie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu przywołał treść art.15h ust. 1 pkt 2 ustawy COVID wskazując, że z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a zatem wbrew stanowisku Kolegium jego żona w dniu złożenia wniosku legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zdaniem Skarżącego skoro w organie I instancji został złożony kompletny wniosek to świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od daty jego złożenia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną
Oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że wskazaną przez Kolegium przyczyną odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było to, że przepisy ustawy COVID- 19 nie mają zastosowania w sprawie, albowiem do 31 sierpnia 2020 r. żona skarżącego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie, a ponadto w okresie obowiązywania orzeczenia nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium stanęło na stanowisku, że nie może przyznać świadczenia za okres od miesiąca złożenia wniosku z uwagi na brak wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności po dacie obowiązywania jedynego orzeczenia jakim żona Skarżącego się legitymuje oraz brak decyzji organu I instancji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Skarżącego skoro orzeczenie było wydane do dnia 31 sierpnia 2020 r. to okres jego obowiązywania został przedłużony, a świadczenie pielęgnacyjne winno być przyznane skarżącemu od dnia złożenia wniosku.
Sąd wskazał, że do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności E.G. z [...] sierpnia 2019 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., z którego jednoznacznie wynika, że zostało ono wydane do dnia [...] sierpnia 2020 r.(k. 1 akt adm.). Skarżący w okresie od dnia 7 sierpnia 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r. nie występował z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ani też nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast z oświadczenia Skarżącego z [...] maja 2021 r. wynika, że orzeczenie o niepełnosprawności jego żony z 7 sierpnia 2021 r. jest jedynym orzeczeniem. Żona Skarżącego nie stawała też na komisji od dnia końca ważności orzeczenia czyli od dnia 31 sierpnia 2020 r., ani w międzyczasie (k.10-11 akt adm.).
Skarżący słusznie zauważył, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednakże, jak wyjaśnił Sąd, umknęło Skarżącemu, że w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności prawo to ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, wtedy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Zatem przy uwzględnieniu treści art. 24 ust. 3 u.s.r. prawo do świadczeń rodzinnych, a wiec także świadczenia pielęgnacyjnego, ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, jednak tylko wówczas, kiedy do upływu terminu dojdzie jeszcze w okresie zasiłkowym. Wobec powyższego stanowisko Kolegium Sąd uznał za prawidłowe.
Sąd zauważył, że orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz.U. z 2021 r. poz . 573 r. – dalej "ustawa o rehabilitacji") jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w przepisach, ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. Tym samym organ orzekający w sprawie przyznania skarżącemu prawa do świadczenie pielęgnacyjnego związany był orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 7 sierpnia 2019 r.
Zdaniem Sądu okoliczności podniesione w skardze nie mają wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Niewątpliwie też Skarżący nie zadbał należycie o swoje interesy, nie wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne w okresie obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności żony. Niezależnie od powyższego w sytuacji, gdy upływał termin ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności to żona Skarżącego powinna zwrócić się o wydanie nowego orzeczenia.
Skarżący zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie, a tym samym poprzez przyjęcie, że żona Skarżącego w momencie złożenia wniosku nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności.
W związku z powyższym działając na podstawie art. 188, art. 185 § 1 i 2 oraz art. 203 p.p.s.a. Skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji;
2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a gdyby sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu sądowi;
3) zasądzenie na rzec Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Podstawowe elementy stanu faktycznego sprawy nie były przedmiotem sporu:
Żona Skarżącego uzyskała 7 sierpnia orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres od 31 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.).
Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 19 maja 2021 r., a więc po upływie okresu wskazanego w orzeczeniu.
Istota sporu sprowadza się do możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (na dzień wydania zaskarżonej decyzji brzmienie wynikające z tekstu opublikowanego w Dz. U. 1842 z późn. zm., dalej "ustawa o covid") wydane w stosunku do jego żony orzeczenie o niepełnosprawności zachowało ważność.
Skarżący w skardze do Sądu pierwszej instancji jak i w skardze kasacyjnej wskazywał, że z mocy art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid ważność tego orzeczenia uległa przedłużeniu do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Pomimo powołania się przez Skarżącego na art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku wprost do tego przepisu, wyjaśnił jedynie, że Skarżący nie zadbał należycie o swoje interesy gdyż nie wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne w okresie obowiązywania orzeczenia, zaś jego żona winna była wystąpić o nowe orzeczenie po upływie dacie ważności dotychczasowego.
Tak sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji nie pozwala na ustalenie, czy w jego ocenie przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid należy rozumieć w tej sposób, że dla możliwości jego zastosowania konieczne jest wystąpienie w okresie obowiązywania orzeczenia o jego przedłużenie czy też, że w jego ocenie, z przyczyn które nie zostały wyartykułowane w uzasadnieniu, przepis ten nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym sprawy. Tym niemniej, z uwagi na brak podniesienia przez Skarżącego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd kasacyjny nie może szerzej odnieść się do tej wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zarzut naruszenia art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o Covid poprzez jego niezastosowanie jest uzasadniony. Zgodnie z powołanym przepisem "z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności."
Artykuł 15h dodany został do ustawy o Covid przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. (Dz.U.2020.568, dalej "ustawa nowelizująca") zmieniającej nin. ustawę z dniem 31 marca 2020 r. Zgodnie jednak z art. 101 pkt 2 lit. d) ustawy nowelizującej art. 15 ust. 1 pkt 2 wchodził w życie z dniem 8 marca 2020 r.
Stan zagrożenia epidemicznego wprowadzony został na terenie Polski rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 340) od dnia 20 marca 2020 r. Odwołany został z dniem 16 maja 2022 r. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 1027).
Ważność orzeczenia o niepełnosprawności żony Skarżącego upływała 31 sierpnia 2020 r. a zatem w okresie od wejścia w życie ustawy o Covid (to jest od 8 marca 2020 r.) do dnia odwołania w Polsce stanu epidemii (16 maja 2022 r.). Z mocy art. 15h ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID ważność tego orzeczenia ulegała przedłużeniu z mocy prawa do dnia do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu epidemii.
W decyzji organu drugiej instancji wyrażony został pogląd, zgodnie z którym nie jest możliwe zastosowanie przepisów ustawy o COVID gdyż do 31 sierpnia 2020 r. żona Skarżącego nie złożyła wniosku o nowe orzeczenie a ponadto w okresie obowiązywania orzeczenia nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, które byłoby przedłużane do 60 dnia od dnia ustania epidemii nie dłużej jednak niż do dnia wydania nowego orzeczenia na podstawie dotychczasowego orzeczenia.
Odnosząc się do tego pogląd wyjaśnić należy, że obowiązek złożenia kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, jako warunek przedłużenia ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności przewidziany był w art. 15h ust. 1 pkt 1 ustawy o COVID. Dotyczył on osób, legitymujących się orzeczeniami o niepełnosprawności albo orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności, których ważność upłynęła w terminie do 90 dni przed dniem wejścia w życie ustawy o COVID. Tymczasem w niniejszej sprawie, ważność orzeczenia upływała po dacie wejścia w życie przepisów ustawy o COVID a więc zastosowanie do niej znajdował art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy, który nie nakładał obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego orzeczenia jako warunku przedłużenia ważności dotychczasowego orzeczenia.
Przypomnieć należy również, że świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest nie osobie legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności a jej opiekunowi, o ile spełnione są przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. i nie zachodzą przesłanki negatywne o których mowa w art. 17 ust. 5 tejże ustawy.
Końcowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15h ust. 1 ustawy o COVID przedłużeniu ulega ważność orzeczeń o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności, nie zaś decyzji przyznających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Przywołany w uzasadnieniu decyzji Kolegium argument o konieczności złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w terminie w terminie do 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności jest również niezasadny. Argument ten stanowi przywołanie brzmienia art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przepis ten nie warunkuje jednak przyznania samego świadczenia, wskazuje jedynie w jakich sytuacjach możliwe jest przyznanie świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku.
Podsumowując wskazać należy, że wobec treści z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID uznać należy, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną w okresie obowiązywania wydanego jego żonie orzeczenia o orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organy rozpatrzą wniosek Skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną uwzględniając przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię dotyczącą przedłużenia okresu obowiązywania ważności orzeczenia o niepełnosprawności przy jednoczesnym zbadaniu czy w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne dla przyznania tego świadczenia i czy nie zachodzą przesłanki negatywne.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a i w związku z art. 193 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Skarżącego kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło