II SA/Wa 2840/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-26

Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Ewa Marcinkowska, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., powołując się na lukę prawną wynikającą z wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przepisy przejściowe ustawy nowelizującej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo, odmawiając wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. Zastosowanie zaniżonego przelicznika 1/30, wynikającego z przepisu uznanego za niekonstytucyjny, jest niedopuszczalne. Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, które próbują ograniczyć skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego, są przejawem wtórnej niekonstytucyjności i nie mogą stanowić przeszkody do zastosowania prawidłowej wykładni prawa.
Stan faktyczny
P. J., policjant zwolniony ze służby, wystąpił o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. Organy administracji odmówiły wypłaty, powołując się na brak przepisów prawnych umożliwiających prawidłowe naliczenie ekwiwalentu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, który uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie współczynnika 1/30. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 190 ust. 4 Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] P. J. złożył skargę od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za okres przed dniem [...] listopada 2018 r. P. J. w związku ze zwolnieniem z dniem [...] maja 2019 r. ze służby w Policji, został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w kwocie brutto 16 897,14 zł. Pismem z dnia [...].05.2019 r. organ poinformował stronę o braku przepisów prawnych, które umożliwiłyby prawidłowe naliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W piśmie z dnia 26 listopada 2020 r. poinformowano o dokonanej czynności materialno-technicznej, ze wskazaniem szczegółowej kwoty wypłaconych dnia [...] listopada 2021 r. należności i podstawy prawnej jej dokonania W wystąpieniu z dnia [...] stycznia 2021 r. (które wpłynęło do organu w dniu 28 stycznia 2021 r.) P. J. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360, z póżn. zm.). Powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102). W dniu [...] marca 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał decyzję nr [...], którą odmówił stronie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za okres przed dniem [...] listopada 2018 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. (z zachowanie ustawowego terminu) P. J., złożył odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odwołujący się wskazuje także na niewłaściwe zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji, w zakresie związania z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt: K 7/15, pominięcie obowiązku odniesienia się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w aspekcie braku podstawy prawnej określającej zasady obliczania ekwiwalentu, bezpodstawne stanowisko zgodnie z którym na gruncie ustawy o Policji brak było przepisów do wysokości ekwiwalentu pieniężnego oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § l oraz art. 107 § 1 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, w zakresie możliwości ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego w świetle obowiązujących przepisów. Organy wskazały, że prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 6 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 2102) ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że z dniem 6 listopada 2018 r. wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, z żadnego bowiem obowiązującego przepisu prawa nie wynikało, w jaki sposób należy ustalać wysokość omawianego ekwiwalentu. Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610). Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. W konsekwencji, od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby po dniu 6 listopada 2018 r. określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy organy wskazały, że P. J. został zwolniony ze służby z dniem [...] maja 2019 r. W związku z tym zwolnieniem wypłacono mu dnia [...] listopada 2020 r. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze 1/21 oraz 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, w następującej wysokości: - ekwiwalent za niewykorzystany urlop przed dniem 6 listopada 2018 r. wynosi 7977,78 zł brutto (46 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień) - ekwiwalent za niewykorzystany urlop po dniu 6 listopada 2018 r. wynosi 8919,36 zł brutto (36 dni urlopu z zastosowaniem przelicznika 1/21 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień). Odnosząc się do zarzutów P. J. dotyczących naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 § 1 i 107 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego organ II instancji wskazał, iż należy uznać je za nieuzasadnione. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wystarczający do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Natomiast uzasadnienie decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają, zatemjest zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. Organ wskazał, iż za niezasadne należy wskazać zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji, pominięcia obowiązku odniesienia się do orzeczenia TK poprzez uznanie, że w obecnym stanie prawnym brak jest regulacji określającej zasady obliczenia kwot ekwiwalentu oraz bezpodstawnego stanowiska organu, że brak jest podstawy prawnej do z sprawy do ustalenia wysokości ekwiwalentu. Zgodnie z art. 190 ust 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zawarta została argumentacja, iż organ władzy publicznej, o którym mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej może działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, co wynika także z art. 6 k.p.a. Brak jest przesłanek prawnych od odstąpienia stosowania art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw. Jednocześnie ani ustawa zasadnicza, ani jakikolwiek inny akt prawa nie wyposażyły organy Policji w uprawnienia do odstąpienia stosowania powszechnie obowiązujących przepisów prawa, bez względu na okoliczności sprawy. P. J. złożył skargę od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie: 1) art. 6 k.p.a. poprzez nieprawidłowe powołanie się na lukę prawną (brak przepisów prawnych będących podstawą do wydania decyzji administracyjnej) co powoduje, że wydana decyzja jest obarczona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.; 2/ art. 15 K.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia przez organ II instancji w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, co powoduje, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; Ponadto zarzucam naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. 2) art. 8 K.p.a. poprzez wydawanie niekorzystnego rozstrzygnięcia pomimo istniejącego stanu faktycznego i prawnego, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zasady zaufania obywateli do organów państwa; 3) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy organ zobligowany był uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Dodatkowo zarzucam naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 115a ustawy o Policji przez ich błędną wykładnię. Biorąc pod uwagę powyższe skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wskazywał, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcony został dominujący pogląd zgodnie, z którym skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, zaś ustawodawca zaniechał wprowadzenia w to miejsce nowej normy ustawowej, tym niemniej nie sposób zgodzić się z poglądem organu, iż brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego. Analiza uzasadnienia wyroku TK, zawiera bowiem dyrektywy umożliwiające odtworzenie metody obliczania przedmiotowego ekwiwalentu w zgodności z Konstytucją. Trybunał wskazał, że "ekwiwalent pieniężny przyznawany jest w sytuacji zwolnienia funkcjonariusza ze służby, zaś celem tej regulacji, w kwestionowanym zakresie, jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych corocznych płatnych urlopów (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 u.p., który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze" (tak m.in. WSA w Poznaniu we wskazanym powyżej wyroku z 19 lutego 2020 r., II SAB/Po 137/19, podobnie, WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 25 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Go 7/20). Organy nie dokonały przeliczenia świadczenia wydając decyzje odmowne, upatrując przy tym problem w braku ustawowego zastąpienia "niekonstytucyjnego" ułamka 1/30 innym ułamkiem. Należy podkreślić, że istotnie "niekonstytucyjny" ułamek 1/30 nie został zastąpiony ustawowo innym ułamkiem - np. 1/22 (ew. 1/21), zastosowanym w innych ustawach dotyczących funkcjonariuszy innych służb mundurowych: Agencji Wywiadu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego czy wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej. Sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje natomiast wprost uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, przy czym do dnia 1 lipca 2019 r. "okres rozliczeniowy", o którym mowa w art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, w zw. z ust. 2 tego artykułu i w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 to 3- miesięczny okres rozliczeniowy (zmiana tego okresu rozliczeniowego nastąpiła z dniem 1 lipca 2019 r. - Dz. U. z 2019 r. poz. 1635) i taki też należy przyjąć do wymienionych wyliczeń należnej kwoty ekwiwalentu w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 1 lipca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał więc w uzasadnieniu omawianego wyroku: "Ekwiwalent pieniężny przysługuje także za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem w zamian za czas służby przekraczający 40 godzin w tygodniu, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym, policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo przyznaje rekompensatę pieniężną. Nie dotyczy to policjantów uprawnionych do dodatku funkcyjnego. (...) Użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem. Obowiązek wypłaty obciąża Policję (pracodawcę), ponieważ w czasie służby w tej formacji funkcjonariusz nabył powyższe uprawnienia, których z powodu wykonywania obowiązków służbowych nie mógł zrealizować w naturze. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe nie ma charakteru uznaniowego. Prawo do ekwiwalentu wynika z ustawy o Policji i jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznej, tj. poprzez wypłatę ekwiwalentu, natomiast odmowa jego wypłacenia - w drodze decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, Lex nr 1798154). Skarżący odnosząc się do argumentacji organu w zakresie skutków utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego w aspekcie czasowym stwierdził, że stanowisko to nie może być zaakceptowane. W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości, że pozbawienie przez TK danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to w nin. sprawie - datę wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. Nr 100, poz. 1084), wprowadzającej do ustawy o Policji przepis art. 115a. Inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2311/14). W kontrolowanej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, tj. prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które - jak to podkreślał w powołanym wyżej i omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny - mają charakter bezwarunkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] maja 2019 r. W związku ze zwolnieniem, funkcjonariuszowi został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, wyliczony na podstawie art.115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Poza sporem pozostaje, że skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji został wypłacony ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, a ekwiwalent ten został naliczony i wypłacony przy zastosowania współczynnika 1/30 oraz od dnia 6 listopada 2018 r. przy zastosowania współczynnika 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe za okres przed dniem 6 listopada 2018r. Problematyka sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ odmawiając skarżącemu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), zwanej dalej "ustawą nowelizującą", w odniesieniu do treści i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. w sprawie K 7/15. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. W uzasadnieniu TK wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Trybunał wyjaśnił, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, zaś wcześniejsza regulacja przewidywała 30 dni kalendarzowych. Tym samym kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji. Skutkiem ww. wyroku TK była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W momencie opublikowania wyroku Trybunału zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie, a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie (ex tunc). Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, co w niniejszej sprawie skutkuje tym, że współczynnik ułamkowy 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie może mieć zastosowania. Na skutek wyroku TK wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Od dnia 1 października 2020 r., na mocy art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, art. 115a stanowi, że: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w myśl art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. Analizując treść art. 9 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy nowelizującej należy wskazać, iż ustawodawca przewiduje dwie sytuacje stosowania "nowego brzmienia" art. 115a ustawy o Policji, są to sprawy wszczęte i niezakończone do 6 listopada 2018 r. oraz sprawy policjantów, z którymi stosunek służbowy uległ rozwiązaniu z tą datą lub później. W kolejnych zdaniach powołanego przepisu ustawodawca wprowadził mechanizm proporcjonalności, którego osią stałą się data wskazana w tym przepisie. Zatem, art. 9 ust. 1 ustawy, zawiera normę intertemporalną, zgodnie z którą przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r. Jak wynika zatem z omawianego przepisu, w przypadku ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., należy przyjąć zasady wynikające z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a więc te, które zostały zakwestionowane wprost w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., jako niezgodne z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji. Sąd w obecnym składzie wpisuje się w utrwalony już nurt orzecznictwa, w świetle którego przepis art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach stanowi przejaw tzw. wtórnej niekonstytucyjności, która polega na tym, że ustawodawca powiela rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznacza to, że prawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 193/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 449/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 43/21; wyroki WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 141/21 i z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 185/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 252/21, CBOSA). W konkluzji więc należy przyjąć, że zastosowana przez organy norma prawna, wyprowadzona z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach przy ustalaniu należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., która nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30 jest oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W ocenie Sadu błędna jest wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, która zezwala na stosowanie normy prawnej ustalającej wysokość ekwiwalentu pieniężnego, za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia wobec funkcjonariusza, który nabył prawo do tego ekwiwalentu po 6 listopada 2018r., a więc w oparciu o przepis de facto nieobowiązujący w dniu powstania tego prawa. Konkretyzując, należy wskazać, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności określonej normy prawnej, a inna norma prawna ma treść zbieżną lub bardzo do niej zbliżoną, sądy są uprawnione do zastosowania takiej wykładni prawa, która doprowadzi do przywrócenia stanu konstytucyjności w sposób wskazany przez TK (por. Michał Jachowski "Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania", wyd. Sejmowe 2016, rozdział VI). W przedmiotowej sprawie funkcjonariusz nabył prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pod dniu 5 listopada 2018r. Zastosowanie znajduje zatem przepis art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu ustalonym wyrokiem zakresowym TK z 30 października 2018r., więc z pominięciem tej części przepisu prawnego, która ustala wartość ułamkową w wymiarze 1/30, czyli w sposób identyczny jak w przepisie objętym wspomnianym wyrokiem TK. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej poprzez błędną wykładnię i zastosowanie normy zrekonstruowanej w oparciu o te przepisy, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu zarówno zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponownie rozstrzygając sprawę, organ zastosuje się do oceny prawnej wynikającej z rozważań Sądu, zgodnie z którą art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie może stanowić przeszkody do zastosowania w sprawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020r. Konkretyzując, w stanie faktyczny ustania stosunku służbowego po dniu 6 listopada 2018r. świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu, bez względu na okres, w którym urlop wypoczynkowy lub dodatkowy nie został wykorzystany w naturze, jest wynagrodzenie w wysokości 1/21 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło