I SA/Wa 2217/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu 27 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość należąca do J. i M. Z., stanowiąca [...]., o pow. [...] .ha, objęta dawną księgą wieczystą "[...]" oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha, objęta dawną księgą wieczystą "[...]" nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 3 poz. 13). Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej też jako organ II instancji/minister) utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia minister podniósł, że postępowanie zostało zawieszone z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa) – do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów następstwa prawnego po zmarłych współwłaścicielach nieruchomości. Organ II instancji wskazał, że dawni właściciele nieruchomości oraz ich następcy prawni są stronami niniejszego postępowania, przez co organy są zobowiązane zapewnić im czynny udział w każdym stadium postępowania, a jednocześnie nie są władne ustalić spadkobierców w ramach własnych kompetencji. Skargę na powyższe postanowienie złożył M. Z. (dalej jako skarżący). Skarżący zarzucił ministrowi, że wydane postanowienie jest niezgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, że doszło do naruszenia jego własności i prawa dziedziczenia, zaś sprawa toczy się od wielu lat. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę minister podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Stosownie zaś do art. 97 § 2 kpa gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, o których mowa w § 1 pkt 1-4, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Jak prawidłowo wskazały organy obu instancji, wszyscy dawni współwłaściciele nieruchomości i ich następcy prawni są stronami postępowania w przedmiocie stwierdzenia czy nieruchomości te przeszły na cele reformy rolnej. Niewątpliwym jest, że zgodnie z art. 10 kpa w toczącym się postępowaniu administracyjnym muszą brać udział wszystkie strony tego postępowania, które muszą mieć zapewniony udział w postępowaniu i możliwość przedstawienia swego stanowiska w sprawie. Pominięcie strony, zgodnie z art. 145 §1 pkt 4 kpa, jest przesłanką do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Trafnie również wskazano, że organy administracji publicznej nie mają możliwości samodzielnego ustalenia spadkobierców osób zmarłych, bo dowodem następstwa prawnego może być jedynie postanowienie sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie aktu dziedziczenia. Zgodnie bowiem z art. 1025 § 2 kc domniemanie, że dana osoba jest spadkobiercą wynika jedynie albo z treści postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku albo z notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Tylko na podstawie takich dokumentów może zatem zostać wykazane następstwo prawne po spadkodawcy. Jednocześnie organ administracji publicznej nie jest uprawniony do tego, aby samodzielnie zainicjować przed sądem powszechnym postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku bądź wystąpić w imieniu strony o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Mając powyższe na uwadze nie ulega wątpliwości, że obowiązek dostarczenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości obciąża strony postępowania. Jak wynika z akt sprawy, pomimo wezwania przez organ, nadal nie zostały dostarczone dowody spadkobrania po wszystkich zmarłych spadkobiercach dawnych właścicieli. W takiej sytuacji nie można przyjąć, aby przyczyna zawieszenia postępowania ustąpiła. Zarzuty skargi są chybione. Postanowienia wydane w niniejszej sprawie mają wyłącznie charakter procesowy, nie rozstrzygają merytorycznie o żądaniu skarżącego, a jedynie o tym czy ustąpiły przesłanki zawieszenia postępowania. Zarzuty odnoszące się do kwestii przejęcia przedmiotowych nieruchomości na cele reformy rolnej nie dotyczą zatem przedmiotu niniejszej sprawy. Nie jest również prawidłowe stanowisko skarżącego, jakoby w sprawie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy a postępowanie mogło się toczyć dalej wyłącznie z udziałem dotychczas ustalonych spadkobierców. Jak wskazano wyżej, stronami postępowania są wszyscy spadkobiercy dawnych właścicieli, zaś w świetle art. 10 kpa postępowanie musi toczyć się z udziałem ich wszystkich, a to wymaga ustalenia danych personalnych wszystkich następców prawnych właścicieli z daty wejścia w życie reformy rolnej. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa w zw. z art. 120 ppsa.