III FSK 1269/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 377/21 w sprawie ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 stycznia 2022 r., I SA/Ke 377/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 19 kwietnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Skarżący w skardze kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, tj.: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), w związku z art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 i art. 70a o.p., a także w związku z art. 20 § 1 i § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r., nr 169, poz. 1387), a nadto art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., nr 143, poz. 1199), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uznanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach, iż przedmiotowe zobowiązanie skarżącego ulega przedawnieniu w dniu 14 czerwca 2022 r. i jest nadal wymagalne, a więc tym samym uznanie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, było zgodne z prawem. 2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo naruszenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie powołanym w punkcie 1, zwłaszcza jeśli chodzi o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.; - art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i nie uwzględnienie skargi skarżącego, mimo iż istniały do tego stosowne przesłanki. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach. Zarządzeniem z 27 października 2022 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna, niezasadny jest bowiem zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 i 70a o.p. Zgodnie z tym pierwszym przepisem, w stanie prawnym obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie niniejszej nie zaistniała przyczyna do umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu (zob. wyrok WSA w Kielcach z 25 maja 2016 r., I SA/Ke 816/15). Faktem jest natomiast, że na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ pierwszej instancji postanowieniem z 19 czerwca 2015 r. umorzył prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...] postępowanie egzekucyjne, a następnie 9 lipca 2015 r. wystawił nowy tytuł wykonawczy [...] dotyczący zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2009 r. w wysokości należności głównej w kwocie 9 388 zł. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony stronie 10 sierpnia 2015 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ten tytuł wykonawczy, organ egzekucyjny dokonał zajęcia udziałów w Spółce z o.o. E. - data odbioru 19 listopada 2015 r. Ponadto, na podstawie tego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w ZUS - data odbioru zawiadomienia 13 czerwca 2017 r., natomiast zobowiązany zawiadomienie o zajęciu wierzytelności odebrał 22 czerwca 2017 r. W konsekwencji powyżej opisanych okoliczności i podjętych przez organ czynności w sprawie prawidłowo ustalono, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego za miesiąc grudzień 2009 r. przypadał na dzień 31 grudnia 2015 r. Jednakże z uwagi na treść art. 70 § 4 o.p. i zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego spowodowało, że bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym ten środek egzekucyjny zastosowano. Zatem na dzień wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2009 r. nie uległo przedawnieniu, albowiem zestawienie powyżej opisanych okoliczności powoduje, że termin przedawnienia przedmiotowej zaległości przypada na dzień 14 czerwca 2022 r. Nadto w kontekście zarzutów strony skarżącej zaznaczenia wymaga to, że bez znaczenia dla wymagalności zobowiązania jest kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wcześniej wystawionych tytułów wykonawczych: postanowienie z 19 czerwca 2015 r. - na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. oraz postanowienie z 16 czerwca 2020 r. - na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., w sytuacji gdy przez cały ten czas obowiązek podatkowy istniał. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje faktu, że skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego było uchylenie dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, natomiast zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2009 r., które było wymagalne, wobec braku jego zapłaty, podlegało nadal ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wyklucza możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, jeżeli zaistnieje sytuacja, w której egzekucja z tytułu tego obowiązku stanie się wymagalna (dopuszczalna). Ma to miejsce w sytuacji, kiedy bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z tych właśnie powodów zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że termin przedawnienia przedmiotowej zaległości przypada na dzień 14 czerwca 2022 r. Skarżący natomiast nie wykazał w sposób przekonywujący na jakiej przesłance żąda umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ani postawiony zarzut, ani jego uzasadnienie nie pozwala na stwierdzenie, że obowiązkiem sądu było uchylenie zaskarżonego postanowienia z powodu konkretnych wad przeprowadzonego postępowania odnośnie do braku podstaw do wydłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych natomiast wynika, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja, i egzekwowana na jej podstawie należność, zaś postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o wynikający z niej tytuł wykonawczy jest legalne i mogło być dalej prowadzone. Trzeba również zaznaczyć, że w następstwie stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie ma mowy o wadliwości postępowania egzekucyjnego, zaś przesłanką umorzenia jest wyłącznie nieopłacalność ponoszenia środków publicznych na postępowanie, które nie zrealizuje swojego celu. Prawidłowość prowadzonej egzekucji nie zostaje zakwestionowana, zaś powrót do egzekucji jest możliwy w przypadku wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 61 u.p.e.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Sławomir Presnarowicz sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska