I SA/Gd 848/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2020 r. nr SKO/Gd [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości spółki z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 500( pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 19 marca 2020 r. Prezydent Miasta orzekł o odpowiedzialności pana M. S., jako prezesa zarządu Spółki z o.o. A, za zaległości Spółki z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] za okres od grudnia 2014 r. do stycznia 2016 r. w wysokości 1540,84 zł, odsetek za zwłokę w wysokości 572 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania jest zasadność i prawidłowość orzeczenia o odpowiedzialności pana M. S., jako prezesa zarządu Spółki z o.o. A, od grudnia 2014 r. do stycznia 2016 r. za powstałe w tym okresie zaległości Spółki z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Przedmiotowe zaległości wynikały z powodu nieuiszczenia w terminie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2016 r. w kwocie 1.540,84 zł i powstały po złożeniu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, obowiązującej: od 1 lipca 2013 r. w kwocie 110 zł, od 5 lipca 2016 r. w kwocie 74,20 zł złożonych przez A Spółka z o. o. Z włączonych do akt sprawy wpisów z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2016 r. pan M. S. był prezesem zarządu Spółki z o. o. A. Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z 19 listopada 2019 r., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej Spółki z o. o. A prowadzone w oparciu o trzy tytuły wykonawcze wystawione przez Gminę Miasta za nieuiszczone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W uzasadnieniu tego postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że prowadzone postępowanie okazało się bezskuteczne, ponieważ pomimo podjętych czynności nie ujawniono składników mienia, z których można wyegzekwować zaległości. Prezydent Miasta, postanowieniem z 14 stycznia 2020 r., wszczął postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z o.o. A z tytułu zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W tym postępowaniu strona ani po odebraniu postanowienia z 14 stycznia 2020 r., ani po odebraniu w dniu 24 lutego 2020 r. zawiadomienia o jego zakończeniu nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) Spółki. Nie wykazała także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) Spółki nastąpiło bez jej winy, nie wskazała też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Kolegium wyjaśniło, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Stanowi o tym przepis art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.), przywoływanej dalej w skrócie jako u.c.p.g. W przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe wynikające ze stosunku prawnopodatkowego, w którym nie są one stroną, uzasadniana jest potrzebą szczególnej ochrony interesu fiskalnego państwa. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo wykazał istnienie zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2016 r. bezskuteczność prowadzenia egzekucji zaległości z majątku Spółki, fakt niezgłoszenia przez członków zarządu Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości, jak też to, że orzeczona odpowiedzialność pana M. S. obejmowała, stosownie do przepisu art. 116 § 2 Ordynacji zaległości Spółki, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków Prezesa Zarządu Spółki z o.o. A. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w prowadzonym postępowaniu strona nie wykazała jednocześnie wystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wykluczających orzeczenie wobec niej odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z o.o. A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan M. S., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.k. w zw. z art. 123 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w związku z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez nierozpoznanie zarzutów odwołania, co oznacza nie rozpoznanie istoty sprawy, gdyż zarzuty dotyczył istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu decyzji, w części dotyczącej uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowiska co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania opisanych w odwołaniu, co uniemożliwia ocenę i weryfikację zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego organy uniemożliwiły mu wzięcie czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Zdaniem strony z uwagi na sytuację pandemiczną organ winien się wstrzymać z wydaniem decyzji w sprawie i ponownie wezwać stronę do wypowiedzenia się w sprawie. Skarżący wskazał ponadto, że Kolegium nie ustosunkowało się do podnoszonej w odwołaniu argumentacji dotyczącej braku wykazania, że egzekucja należności prowadzona wobec Spółki była faktycznie bezskuteczna. Podniósł ponadto, że Kolegium nie ustosunkowało się także do kwestii, że nie wchodził w skład zarządu Spółki w czasie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak również nie był w zarządzie Spółki w całym czasie, za który dochodzona jest należność, tj. od grudnia 2014 r. do sierpnia 2017 r. Wyjaśnił, że został odwołany z funkcji prezesa zarządu w dniu 12 czerwca 2015 r., na dowód czego przedstawił protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników A sp. z o.o. z dnia 12 czerwca 2015 r. Skarżący wskazał, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Do pisma z dnia 12 maja 2021 r. Kolegium załączyło decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 kwietnia 2021 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia 19 marca 2020 r. w części dotyczącej okresu od grudnia 2014 r. do listopada 2015 r. z uwagi na bezprzedmiotowość decyzji (przedawnienie zobowiązania). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. Istotne zarzuty zgłoszone przez skarżącego dotyczą naruszenia gwarancji procesowych związanych z obowiązkiem zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazywaną przeszkodą według strony było nieuwzględnienie ograniczeń związanych z COVID-19. Należy zauważyć, że prawna sytuacja w Polsce została ukształtowana ustawą z dnia 7 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych za zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), która weszła w życie 8 marca 2020 r. Zgodnie z art. 15 zzs ust. 9 obowiązującym od dnia 31 marca 2020 r. do 16 maja 2020 r. (przepis dodany art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2020 r., poz. 568, zmieniony od 18 kwietnia 2020 r. ustawą z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz. U. z 2020 r., poz. 695 – art. 73) ograniczona została możliwość wydawania decyzji administracyjnych innych niż uwzględniające w całości żądanie strony lub uczestnika postępowania, z wyjątkami w ustawie wskazanymi. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu 19 marca 2020 r., zatem przed dniem wejścia w życie wskazanego przepisu, natomiast organ drugiej instancji wydał decyzję w dniu 30 czerwca 2020 r., po utracie mocy obowiązującej przepisu wskazanego. W okresie ograniczeń wynikających z ustawy szczególnej stronie nie wyznaczano terminów procesowych. Z akt sprawy wynika, że stronie przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji został wyznaczony termin do zapoznania się z aktami sprawy celem ewentualnego wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiał dowodowego. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 27 lutego 2020 r., termin upływał przed wprowadzeniem ograniczeń związanych z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego. Złożone przez stronę odwołanie zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji organ drugiej instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się sprawie zebranego materiału dowodowego. Sąd stwierdza naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia konieczność oceny, czy naruszenie przepisu prawa procesowego mogło w rozpoznawanej sprawie mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a."), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. uchwała 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r., sygn. FPS 6/04). Z akt sprawy wynika, że w okresie przed wprowadzeniem ograniczeń związanych z pandemią strona nie wykazała aktywności procesowej. Zebrany w postępowaniu przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy nie był uzupełniany na późniejszym etapie postępowania, wobec czego można uznać, że zapewnienie terminu zapoznania się z materiałem dowodowym przez organ pierwszej instancji gwarantowało stronie możliwość wypowiedzenia się co do całego materiału dowodowego. W odwołaniu i skardze strona podnosi twierdzenie, że nie został rozpoznany zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgłoszony zarzut nie został przez stronę uzasadniony. Strona nie kwestionuje złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie kwestionuje pełnienia funkcji członka zarządu w okresie deklarowanym. Argumentacja strony związana z wadliwym ustaleniem bezskuteczności egzekucji wobec istnienia majątku Spółki odnosi się do przesłanki ekskulpacyjnej wskazanej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem skuteczne zwolnienie się od odpowiedzialności przez członka zarządu spółki kapitałowej wymaga wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Zasada odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki kapitałowej jest związana z bezskutecznością egzekucji. Brak przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość w dacie pełnienia funkcji członka zarządu nie stanowi przesłanki ekskulpacyjnej. Treść przepisu stanowi podstawę do stwierdzenia, że jedynie wykazanie złożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie lub wykazanie, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu uzasadnia zwolnienie od odpowiedzialności. Dobra kondycja finansowa spółki stanowiąca o braku przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość pozawalała na terminowe regulowanie zobowiązań publicznych. Ciężar wykazania przesłanki ekskulpacyjnej spoczywa na podmiocie wywodzącym z określonej okoliczności skutek prawny. Wbrew zarzutowi skargi organ uzyskał potwierdzenie bezskutecznej egzekucji, albowiem postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. Istotne znaczenie w sprawie ma natomiast wskazywany przez skarżącego protokół nadzwyczajnego Zebrania wspólników A sp. z o.o. z dnia 12 czerwca 2015 r. Dokument wymieniony jako załącznik w odwołaniu nie znajduje się w aktach sprawy przedstawionych Sądowi. Z treści pisma Prezydenta Miasta z dnia 21 kwietnia 2020 r. wynika, że wskazany załącznik nie został dołączony do pisma. Sąd stwierdził, że organ nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji swojego stanowiska odnośnie twierdzeń strony, że nie pełniła w okresie objętym zaskarżoną decyzją funkcji członka zarządu wskazanej spółki. Z treści decyzji wynika jedynie, że organ poprzestał na wpisie do rejestru, co nie stanowi dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Zakres odpowiedzialności członków zarządu został ograniczony do okresu, w którym dana osoba pełni swoje obowiązki. Członek zarządu odpowiada tylko za te zaległości podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków. Są to zaległości wynikające z zobowiązań podatkowych, których termin płatności przypadał na okres pełnienia tych obowiązków. "Pełnienie obowiązków" członka zarządu w zasadzie przypada na okres od powołania danej osoby na to stanowisko uchwałą odpowiedniego organu do wygaśnięcia mandatu tej osoby m. in. na skutek odwołania, lub rezygnacji. Decydujący jest moment podjęcia odpowiednich aktów woli, a nie moment poczynienia odpowiednich wpisów w rejestrze sądowym (tak: R. Dowgier (w:) J. Brolik [i in.], "Ordynacja podatkowa. Komentarz" – komentarz do art. 116; wyrok SA w Krakowie z dnia 10 marca 2015 r., III AUa 1516/14). Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, czy skarżący w okresie od grudnia 2014 r. do stycznia 2016 r. pełnił funkcję członka zarządu, co warunkuje odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki. Ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji uwzględni decyzję Prezydenta Miasta z 20 kwietnia 2021 r. dotyczącą stwierdzenia wygaśnięcia w części decyzji z 19 marca 2020 r. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.