III SA/Kr 1333/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2022 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2021 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2021 r. w sprawie odmowy przyznania C. K. (dalej: "skarżąca") świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę M. K. na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej: u.p.p.w.d."). Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 24 czerwca 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. K. urodzoną w dniu [...] 2011 r. Decyzją z dnia [...] 2021 r. Wójt Gminy orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę M. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 1 lutego 2021 r. wniosek o przyznanie świadczenia złożył mąż skarżącej, ojciec M. K. – T. K. W związku z tym, w dniu 4 lutego 2021 r. organ wydał informację o przyznaniu świadczenia na dziecko. Organ podniósł, że wniosek skarżącej nie może zostać rozpoznany merytorycznie ponieważ w sprawie organ już wydał wiążącą informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko M. K. W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że ojciec posiada postawione zarzuty karne względem córki w oparciu o art. 160 §1 Kodeksu karnego, a w rezultacie świadczenie mu wypłacone jest świadczeniem nienależnym. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu organ wskazał, że rodzicami M. K. są skarżąca oraz T. K.. W dniu 1 lutego 2021 r. T. K. złożył wniosek do Wójta Gminy o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę. Organ nie wydał decyzji w sprawie na podstawie art. 13 a ust. 1 i 2 u.o.p.p.w.d., ale w dniu 5 lutego 2021 r. przekazał informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko. W rezultacie do czasu pobierania przez ojca świadczenia wychowawczego nie może ono być przyznane skarżącej, a organ nie może ponownie orzekać w sprawie, która została już ostatecznie rozpatrzona i rozstrzygnięta. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z podjętym z rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest złożenie przez oboje rodziców M. K. wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego- przez ojca w dniu 1 lutego 2021 r., a przez matkę w dniu 24 czerwca 2021 r. Organy obydwu instancji stwierdziły, że taka sytuacja obligowała do odmowy przyznania świadczenia skarżącej, której wniosek został złożony później. W ocenie Sądu stanowisko przyjęte w zaskarżonych decyzjach narusza przepis art. 22 u.p.p.w.d. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 22 u.p.p.w.d. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się. Powołany przepis reguluje w szczególności sytuację, w której rodzice w różnym czasie składają wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego - obliguje ona zgodnie z art. 22 u.p.p.w.d. organ prowadzący postępowanie do ustalenia, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem. W ocenie Sądu organy obydwu instancji przedwcześnie odmówiły skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego. Przesłanką odmowy w świetle treści art. 22 u.p.p.w.d. nie może być bowiem wyłącznie wcześniejsze udzielenie informacji mężowi skarżącej o przyznaniu mu świadczenia wychowawczego. Sytuacja, w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia obliguje organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem, dopiero bowiem ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Organy obydwu instancji zaniechały zbadania, który z rodziców sprawuje opiekę nad M. K., czy też czy sprawują tę opiekę wspólnie. Dopiero bowiem ustalenie, że oboje rodzice sprawują opiekę nad córką, dawałoby podstawę odmowy świadczenia skarżącej z powołaniem się na okoliczność późniejszego złożenia wniosku. W przypadku natomiast ustalenie, że M. K. zamieszkuje z matką, która sprawuje opiekę nad córką, przed wydaniem decyzji w sprawie powinny podjąć kroki zmierzające do uchylenia świadczenia przyznanego mężowi skarżącej zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Ponownie rozpatrując sprawę organ ustali, który z rodziców sprawuje opiekę nad małoletnią M. K. i w zależności od dokonanych ustaleń podejmie rozstrzygnięcie w sprawie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł jak w sentencji wyroku.