II SA/Ke 5/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2021 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. II SA/Ke 5/22 Uzasadnienie Decyzją z dnia 23 listopada 2021 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania R. G. od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzji z dnia 22 lipca 2021 r., znak: [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. G. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o odmowie zmiany prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. G. przyznanego w wysokości 250 zł na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2021 r. R. G. wystąpił do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. G. w pełnej wysokości, wskazując że od dnia 1 czerwca 2021 r. opieka naprzemienna sprawowana przez oboje rodziców nie obowiązuje, a faktyczną opiekę na dzieckiem przejął wnioskodawca. Organ I instancji odmawiając zmiany prawa do świadczenia wychowawczego uznał, że nie ma podstaw do przyznania tego świadczenia w pełnej wysokości wyłącznie ojcu dziecka. W odwołaniu R. G. podniósł, że do końca maja 2021 r. na mocy porozumienia i postanowienia Sądu Rejonowego dziecko było wychowywane na zasadzie opieki naprzemiennej. Następnie syn podjął decyzję, że będzie mieszkał z ojcem. Do odwołania dołączono oświadczenie matki K. G. z dnia 17 czerwca 2021 r., postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 12 lipca 2021 r., sygn. III RC [...] w przedmiocie zabezpieczenia roszczenia o alimenty, oświadczenie M. G. z dnia 1 czerwca 2021 r., kopię wniosku o ustalenie opieki nad małoletnim oraz kopię pozwu o alimenty. Zdaniem organu odwoławczego, gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego, stosownie do art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku NSA w sprawie I OSK 395/21 w którym wskazano, że nie jest rolą organów administracji publicznej ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem lub nie pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną. W aktach sprawy znajduje się ugoda w postaci Rodzicielskiego Planu Wychowawczego, zatwierdzonego przez Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 7 października 2010 r., sygn. V Nsm [...], zawarta przez rodziców M. G., zgodnie z którą opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców naprzemiennie. Zgodnie ze stanowiskiem Kolegium, istnienie orzeczenia sądu rozstrzygającego w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, determinuje możliwość przyznania prawa do świadczenia wychowawczego jednemu z rodziców w pełnej wysokości. Powyższe wyklucza zatem możliwość poczynienia przez organ ustaleń dotyczących tego, który z rodziców zamieszkujących oddzielnie sprawuje obecnie opiekę na dzieckiem, a w konsekwencji z którym z rodziców dziecko wspólnie zamieszkuje. Organ odwoławczy uzasadnił potrzebę zreformowania decyzji organu I instancji brakiem uwzględnienia przez ten organ, że prawo do świadczenia wychowawczego zostało już przyznane. Zasadna jest więc odmowa zmiany tego prawa, a nie odmowa jego przyznania. W skardze do tut. Sądu R. G. podtrzymał argumentację, że dziecko znajduje się pod jego opieką. Skoro oboje rodzice złożyli zgodne oświadczenia, że opieka naprzemienna już nie obowiązuje, to powinno być wystarczające do przyznania skarżącemu świadczenia w pełnej wysokości. Zgodnie z prawem, jeśli nie narusza to dobra dziecka, rodzice mają prawo do zawarcia ugody, porozumienia w kwestii dotyczących dziecka, w tym opieki, bez udziału sądu rodzinnego. Dla ZUS, który przyznał świadczenie 300 plus w pełnej wysokości oświadczenia rodziców okazały się wystarczające. Zdaniem skarżącego stanowisko Kolegium pozbawia dziecko połowy świadczenia, ponieważ jego matka powinna teraz złożyć wniosek o świadczenie, ale nie uzyskałaby go od 1 czerwca, tylko od grudnia 2021 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 4 maja 2021 r., znak: [...], R. G. został poinformowany o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko w wysokości 250 zł miesięcznie, tj. połowy kwoty świadczenia, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.). Stosownie bowiem do treści art. 5 ust. 2a cyt. ustawy, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Skarżący i matka dziecka zawarli w dniu 7 października 2010 r. ugodę przed Sądem Rejonowym , w sprawie V Nsm [...], w której taką właśnie opiekę naprzemienną wyraźnie ustalili ("cykle tygodniowe powtarzają się naprzemiennie"). Istotą sporu w niniejszej sprawie jest, czy pomimo funkcjonowania w obrocie prawnym ww. ugody sądowej, organ może przyznać świadczenie wychowawcze w pełnej kwocie tylko jednemu z rodziców, tj. ojcu dziecka, który przedstawił pisemne oświadczenie matki dziecka, że dziecko znajduje się pod opieką ojca, a ugoda sądowa dotycząca opieki naprzemiennej jest nieaktualna. Zasadą jest, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje (art. 4 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy). Podział świadczenia wychowawczego jest od niej wyjątkiem, uzależnionym od istnienia orzeczenia sądowego ustanawiającego opiekę naprzemienną. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że wykonywanie opieki naprzemiennej ma miejsce jedynie wtedy, gdy rodzice dziecka zamieszkują osobno, dziecko przebywa u każdego z nich naprzemiennie, w porównywalnych okresach i fakt istnienia takiej opieki wynika z orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. I OSK 843/20). Orzeczeniem sądowym w rozumieniu art. 5 ust. 2a cyt. ustawy jest również zawarta przed sądem ugoda (zgodnie z art. 777 § 1 pkt 1 Kpc stanowi tytuł egzekucyjny, który po zatwierdzeniu przez sąd przez nadanie klauzuli wykonalności może być realizowany w postępowaniu egzekucyjnym). Odpis orzeczenia sądu powszechnego bądź protokołu rozprawy z utrwaloną w nim ugodą stanowi dowód na okoliczność zaistnienia opieki naprzemiennej. Nie jest rolą organów, ani sądu administracyjnego ustalanie okoliczności związanych z pozostawaniem dziecka pod opieką naprzemienną (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. I OSK 395/21). Dopiero w sytuacji, gdy odpis orzeczenia sądu powszechnego nie zawiera zwrotu o "opiece naprzemiennej", organ zobligowany jest ustalić charakter postanowień zawartych w orzeczeniu dla wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 2423/17). W świetle powyższego niedopuszczalne jest ustalenie przez organ opieki naprzemiennej bez orzeczenia sądu, w oparciu jedynie o okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu administracyjnym, potwierdzające faktyczne sprawowanie nad dzieckiem opieki przez rodziców w powtarzających się i porównywalnych okresach. Równocześnie przepis art. 5 ust. 2a omawianej ustawy, w sytuacji, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną, wprowadza obowiązek przyznania każdemu z rodziców świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc, o czym świadczy sformułowanie "ustala się". W konsekwencji, w sytuacji gdy opieka naprzemienna wyraźnie wynika z orzeczenia sądowego, organ nie może ustalić, że opieka ta już nie istnieje, np. na podstawie oświadczeń stron, czy świadków. Bez wyeliminowania z obrotu prawnego zawartej ugody sądowej, w świetle prawa dziecko skarżącego wciąż pozostaje w reżimie opieki naprzemiennej. Ugoda stanowi tytuł egzekucyjny, a matka dziecka cały czas jest uprawniona do pobierania połowy kwoty świadczenia wychowawczego. Organ mocą swoich ustaleń nie może podważyć mocy wiążącej ugody sądowej i uznać, że matce dziecka przedmiotowe świadczenie już nie przysługuje, a przysługuje w całości ojcu dziecka. Okoliczność, że ZUS przyznał skarżącemu świadczenie "dobry start" w pełnej kwocie (300 zł) nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, której przedmiotem nie jest ocena wskazanej czynności materialno-technicznej ZUS. Organ odwoławczy trafnie więc odmówił skarżącemu zmiany prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego w wysokości 250 zł. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.