III OSK 1421/22
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2022-07-05
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na inne miejsce pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, na takie samo stanowisko, stanowi akt lub czynność z zakresu administracji publicznej podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Przeniesienie funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na inne miejsce pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS, na takie samo stanowisko, nie stanowi decyzji administracyjnej ani innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jest to akt wynikający z podległości służbowej między przełożonym a podwładnym, a zatem skarga w tej sprawie jest niedopuszczalna.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, został przeniesiony z jednego działu do innego w ramach tego samego Urzędu Celno-Skarbowego. Organ administracji uznał, że czynność ta nie wymaga formy decyzji administracyjnej, a jedynie pisma wynikającego z podległości służbowej. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 702/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. P. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejsca pełnienia służby postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 22 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 702/21 odrzucił skargę M. P. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejsca pełnienia służby.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] (dalej: "DIAS") pismem z 25 czerwca 2021 r., nr [...] przeniósł M. P. (dalej: "skarżący") od 1 lipca 2021 r. z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. Pion Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Dział Służby Dyżurnej do pełnienia służby w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w B. Delegatura w B. Oddział Celny w M. Powyższe przeniesienie nastąpiło na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z 24 czerwca 2021 r. uzasadniony potrzebą zapewnienia optymalnej obsady kadrowej poszczególnych komórek organizacyjnych [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B.
Skarżący w piśmie z 19 lipca 2021 r., powołując się na treść art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze. zm., dalej "ustawa o KAS".), wniósł o "ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie zmiany decyzji administracyjnej nr [...] z 25 czerwca 2021 r." i przywrócenie do pełnienia służby w Dziale Służby Dyżurnej.
W piśmie z 23 sierpnia 2021 r. skarżący złożył ponaglenie na przewlekłość postępowania administracyjnego w sprawie decyzji nr [...] z 25 czerwca 2021 r.
W odpowiedzi na powyższe pisma skarżącego, DIAS w piśmie z 26 sierpnia 2021 r. poinformował skarżącego, że w sprawie nie będzie miał zastosowanie przepis art. 276 ust. 1 ustawy o KAS, gdyż przeniesienie skarżącego do pełnienia służby w Oddziale Celnym w M. nie nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślił, że z przepisów art. 276 ust. 1 oraz art. 162 ust. 2 i ust. 5 w związku z art. 36 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 ustawy o KAS przeniesienie funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej na takie samo stanowisko w ramach tego samego urzędu celno-skarbowego nie wymaga decyzji administracyjnej. W kwestii złożonego ponaglenia DIAS wskazał, że jest ono środkiem prawnym przysługującym stronie w postępowaniu administracyjnym. Warunkiem rozpatrzenia ponaglenia jest toczące się postępowanie administracyjne. W związku z tym, iż postępowanie takie się nie toczy, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie ponaglenia.
W piśmie z 6 września 2021 r. do DIAS skarżący podtrzymał swoje stanowisko.
Następnie w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 19 lipca 2021 r. DIAS w piśmie z 9 września 2021 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek o przeniesienie do pełnienia służby w Dziale Służby Dyżurnej został rozpatrzony negatywnie. DIAS podniósł, że zdobyte przez skarżącego umiejętności i doświadczenie pozytywnie wpłyną na funkcjonowanie Oddziału Celnego w M. i zostaną tam wykorzystane. Podkreślił, że przeniesienie skarżącego do tego oddziału wywołane zostało potrzebami służby determinowanej realizacją ustawowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej. Podkreślono również, że stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej ma charakter stosunku administracyjnoprawnego cechującego się służbowym podporządkowaniem i niezbędną w służbie dyspozycyjnością funkcjonariusza.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na pismo DIAS z 9 września 2021 r., nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadnił niedopuszczalnością drogi sądowej. Organ podniósł, że zmiana miejsca pełnienia służby w strukturach [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., tj. z Działu Służby Dyżurnej do Oddziału Celnego w M. nie wymaga decyzji administracyjnej i następuje w formie pisma, na które nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przeniesienie takie ma charakter aktu wynikającego z podległości służbowej między przełożonym a podwładnym i nie przysługuje na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny dopuszczalności zaskarżenia czynności DIAS, polegającej na przeniesieniu funkcjonariusza celnego na inne miejsce pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że skarżący, posiadający stopień nadkomisarza, pełniący służbę w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w B. w Pionie Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej, w Dziale Służby Dyżurnej z 1 lipca 2021 r. przeniesiony został do pełnienia służby w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w B. – Delegatura w B.– Oddział Celny w M. W ocenie skarżącego przeniesienie to miało charakter decyzji administracyjnej, mimo że forma decyzji nie została temu aktowi nadana. Organ natomiast stoi na stanowisku, że przeniesienie funkcjonariusza na inne miejsce służbowe, dokonane w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Jest to akt wewnętrzny w ramach podległości służbowej i nie przysługuje od niego skarga do sądu administracyjnego. Przeniesienie skarżącego nie wiązało się ze zmianą stopnia służbowego, ani ze zmianą stanowiska.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że na gruncie obowiązującej ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, funkcjonariusz celno-skarbowy korzysta z ochrony prawnej przede wszystkim w zakresie istnienia stosunku służbowego oraz jego istotnych elementów. Natomiast prawo do sądu podlega ograniczeniom w sprawach wynikających z relacji między przełożonym i podwładnym. W tego rodzaju sprawach z zakresu wewnętrznej sfery działania służb mundurowych prawo do sądu jest ograniczone, co stanowi konsekwencję szczególnych cech stosunku służbowego i związanej z tym dyspozycyjności.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że przeniesienie celnika w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Służby Celno-Skarbowej na takie samo stanowisko służbowe nie jest dokonywane w formie decyzji administracyjnej. Nie jest także aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.). Przeniesienie takie ma charakter aktu wynikającego z podległości służbowej między przełożonym a podwładnym i nie przysługuje na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że osoba wstępująca do służby w tej formacji mundurowej musi liczyć się z tym, że jej zadania mogą ulegać zmianie w zależności od potrzeb służby. Funkcjonariusz powinien wykonywać takie zadania, jakie wynikają z potrzeby służby. Zatem zmiana zakresu czynności, wynikająca z przeniesienia na inne miejsce pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS, bez zmiany stopnia i stanowiska służbowego, nie daje podstawy do uznania, iż nowe stanowisko jest niższe od poprzednio zajmowanego, a w konsekwencji nie daje podstawy do wydania decyzji w sprawie przeniesienia.
Końcowo Sąd podniósł, że zgodnie z art. 277 ustawy o KAS, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej nie są zatem całkowicie pozbawieni ochrony w sprawach dotyczących stosunków służbowych, w szczególności w sprawach, w których decyzje administracyjne nie są wydawane.
Skarżący nie zgadzając się z powyższym postanowieniem zaskarżył je w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 276 ust. 1 ustawy o KAS, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zmiana warunków służby poprzez zmianę miejsca jej pełnienia, poprzez przeniesienie do innej miejscowości nie jest decyzją administracyjną, ani też nie stanowi innego niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej obowiązków wynikających z przepisów prawa;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do braku merytorycznego rozpoznania przedmiotu sprawy i oparcie rozstrzygnięcia o błędnie interpretowany art. 3 p.p.s.a., skutkujący uznaniem że zmiana warunków służby poprzez zmianę miejsca jej pełnienia, poprzez przeniesienie do innej miejscowości nie stanowi innego niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej obowiązków wynikających z przepisów prawa;
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 1 § 2 oraz art. 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), poprzez bezpodstawne uchylenie się od kontroli działalności organu w związku z przeniesieniem i zmianą miejsca pełnienia służby skutkującym zmianą istotnych jej warunków oraz wadliwe wykonanie obowiązku kontroli przeniesienia do służby w innej miejscowości pod względem jej zgodności z prawem, w konsekwencji braku uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania oraz poprzez brak dostrzeżenia:
a. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 104 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, poprzez nieuzasadnione pominiecie faktu, iż organ nie wskazał kryteriów którymi się kierował zmieniając miejsce pełnienia służby, nie wskazał podstawy prawnej dokonywanej czynności, nie wskazał stosownych pouczeń co do drogi odwoławczej, oraz brak zastosowania przewidzianych prawem form co do rozstrzygnięcia organu (decyzja, inny akt lub czynność),
b. art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w toku postępowania, w szczególności stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli poprzez pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego oraz jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd,
c. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z zasadą proporcjonalności.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszej koleśności ustosunkowując się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, to uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny dopuszczalności zaskarżenia czynności DIAS, polegającej na przeniesieniu funkcjonariusza celnego na inne miejsce pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.
Właściwość sądów administracyjnych określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2167, ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi, przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 1 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy tej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). Oznacza to, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Jednocześnie w art. 5 p.p.s.a. ustawodawca określił kategorie spraw nieobjętych zakresem kognicji sądów administracyjnych (enumeracja negatywna), stanowiąc, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, oraz inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ustawodawca w art. 276 ust. 1, 2 i 3 ustawy o KAS enumeratywnie wymienił sprawy służbowe, które podlegają kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej. Do tego zbioru należą przypadki, gdy wydano decyzję o przeniesieniu funkcjonariusza (art. 162 ust. 7 i art. 173 ust. 1); powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku (art. 162 ust. 1); przeniesieniu na niższe stanowisko (art. 173); przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS (art. 171); określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS (art. 172); zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych (art. 178); zwolnieniu ze służby (art. 179 i 180).
Uznać należy, że przepis ten określa katalog zamknięty przypadków, gdy na podstawie przepisów ustawy o KAS sprawy funkcjonariuszy celno-skarbowych rozstrzygane są w formie decyzji. Wobec tego w przypadku, w którym następuje zmiana miejsca pełnia służby przez funkcjonariusza, w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS, nie wydaje się decyzji administracyjnej.
W przepisie art. 36 ustawy o KAS enumeratywnie wymienione zostały jednostki organizacyjne KAS. Są nimi: komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra; Krajowa Informacja Skarbowa; izby administracji skarbowej; urzędy skarbowe; urzędy celno-skarbowe wraz z podległymi oddziałami celnymi; Krajowa Szkoła Skarbowości. Tworzą one strukturę organizacyjną KAS. Z powołanego przepisu wynika wprost, że oddziały celne nie stanowią odrębnych jednostek organizacyjnych KAS. Mieszczą się one w strukturze urzędów celno-skarbowych. Przeniesienie skarżącego na takie samo stanowisko do Oddziału Celnego w Małaszewiczach w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS, nie wymagało zatem wydania decyzji administracyjnej.
Powyższe rozwiązanie ma swoje źródło w charakterze stosunku służbowego funkcjonariusza Krajowej Administracji Skarbowej, który wyraża się w szczególnym, wyjątkowym charakterze podporządkowania i dyspozycyjności. Osoba podejmująca się służby w formacji mundurowej musi zatem całkowicie podporządkować swoje życie rygorom i potrzebom wynikającym z charakteru stosunku służbowego. Jedynie przepisy dotyczące przeniesienia do innej jednostki organizacyjnej lub wyznaczenia na niższe stanowisko są ograniczeniami, które bezwzględnie muszą być zastosowane przy wydawaniu decyzji administracyjnych dotyczących przeniesienia.
Omawiane przeniesienie ma charakter aktu wynikającego z podległości służbowej między przełożonym a podwładnym i nie przysługuje na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec tego skarga na pismo z 25 czerwca 2021 r., nr [...] informujące o przeniesieniu skarżącego od 1 lipca 2021 r. z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. Pion Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej Dział Służby Dyżurnej do pełnienia służby w [...] Urzędzie Celno-Skarbowym w B. Delegatura w B. Oddział Celny w M., nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że przeniesienie skarżącego w ramach tej samej jednostki organizacyjnej KAS na takie samo stanowisko służbowe nie jest dokonywane w formie decyzji administracyjnej, ani innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Wobec tego za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 276 ust. 1 ustawy o KAS oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 p.u.s.a.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. A następnie także wówczas, gdy sąd wadliwie uzna legalność zaskarżonego aktu i oddali skargę od niezgodnego z prawem aktu, bądź błędnie uwzględni skargę od aktu odpowiadającego prawu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga jest niedopuszczalna, wobec tego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ją odrzucił, jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych.
Z kolei przepis art. 1 § 1 i 2 oraz § 3 p.u.s.a. są przepisami ustrojowymi normującymi zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Przepisy te mogłyby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli. Zarzucając naruszenie tego przepisu strona powinna zatem bądź to wskazać konkretny przepis prawa, który powinien uwzględnić, a czego nie zrobił sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności działania organów administracji, bądź ewentualnie przepis wskazujący inne kryterium kontroli (wykraczające poza zgodność z prawem). Wykazując naruszenie tego przepisu strona może wywodzić, że sąd niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (tzn. wskazać, że nie zaistniał przypadek, w którym "ustawy stanowią inaczej"). Na żaden z tych sposobów naruszenia omawianych przepisów w skardze kasacyjnej nie wskazano.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucji, wskazać należy, że skoro skarga nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to Sąd nie był uprawniony do badania naruszenia tych przepisów przez DIAS. W konsekwencji zaś nie można było skutecznie podstawić zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 104 § 2 k.p.a., art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a., bowiem Sąd nie stosował tych przepisów.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło