I SA/Gl 1622/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi R. O. (dalej "zobowiązany" lub "skarżący") jest postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") w związku z brakiem zapłaty przez zobowiązanego należności z tytułu opłat abonamentowych przekazał za pośrednictwem platformy ePUAP do Naczelnika Urzędu W. (dalej "organ egzekucyjny") tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. obejmujący na dzień 15 lipca 2021 r. zaległe opłaty za okres od stycznia 2016 r. do marca 2021 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł. 2. Skarżący pismem z dnia 29 lipca 2021 r. (data wpływu 29 lipca 2021 r.) przesłał bezpośrednio do wierzyciela zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, mieszczące się w katalogu zawartym w art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwaną dalej "u.p.e.a.") - zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. 3. Postanowieniem z dnia [...] r. wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanego za niezasadne. W uzasadnieniu wskazał, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego oraz że zobowiązanemu wydana została książeczka radiofoniczna, a następnie zawiadomiono go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wierzyciel podkreślił, że wyłącznie wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych może doprowadzić do ustania obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, czego zobowiązany nie uczynił. Zatem tak długo, jak zobowiązany nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, tak długo powinien uiszczać opłaty abonamentowe. Wierzyciel wyjaśnił, iż skarżącemu zostało doręczone upomnienie. Do postanowienia dołączono: duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru Identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia [...] r., kserokopię upomnienia nr [...], kserokopię zwrotnej korespondencji, zawierającej upomnienie [...], dokument elektroniczny, wygenerowany w dniu [...] r. z systemu Poczty Polskiej. 4. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wskazał, iż Poczta Polska S.A. bez jego zgody nadaje nowy numer identyfikacyjny na odbiornik wyrejestrowany ponad dwadzieścia lat temu oraz, że nie powiadomiono go o ponownym zarejestrowaniu odbiornika w dniu 18 sierpnia 2008 r. Zarzucił, że nie dano mu szansy wyjaśnienia i przedłożenia dokumentu wyrejestrowania, bo taki dokument w tym czasie jeszcze posiadał. Zaznaczył, iż Poczta Polska S.A. nie upomniała się o zadłużenie wyrejestrowanego odbiornika za lata: 1990, 2000, 2005, 2010, 2015. Zobowiązany złożył wniosek o natychmiastowe usunięcie danych z bazy Poczty Polskiej S.A. 5. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3, art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej "ustawa o opłatach abonamentowych"), utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324). Ponieważ wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników zatem na zobowiązanym ciąży ustawowy obowiązek uregulowania należności wskazanych w przedmiotowym tytule wykonawczym. Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, wierzyciel wskazał, że wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek, w dniu [...] r. skierowano listem poleconym (za potwierdzeniem odbioru) na adres będący adresem zameldowania zobowiązanego upomnienie [...] wzywające do zapłaty należności. Upomnienie doręczono w myśl art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Upomnienie zwrócone zostało do wierzyciela w dniu 13 maja 2021 r. po dwukrotnej awizacji w dniu [...] r. i w dniu [...] r. 6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie postanowienie wierzyciela z dnia [...]r. oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...]r. Zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące ustaleniem stanu faktycznego sprawy z pominięciem zasady prawdy obiektywnej i brakiem ustalenia stanu faktycznego odpowiadającego rzeczywistości, - przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące dokonaniem wybiórczej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz niezebraniem materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, - przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie skutkujące dokonaniem wybiórczej i dowolnej oceny materiału dowodowego, w szczególności poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność ponownej rejestracji na podstawie dokumentu wytworzonego przez organ, a niedoręczonemu skarżącemu, - przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na braku prawidłowego poinformowaniu skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, - przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na braku prawidłowego przesłania pisemnego upomnienia, wzywającego do zapłaty należności, - przepisów postępowania, tj. art. 44 § 4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, polegające na przyjęciu fikcji skutecznego doręczenia upomnienia, która to czynność miała wpływ na wydanie błędnego rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazał, że przesyłka zawierająca upomnienie została nadana na adres, pod którym skarżący nie mieszka od ponad dwudziestu lat. Warunkiem zastosowania normy wynikającej z art. 44 k.p.a jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a równocześnie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43 k.p.a. 7. W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do oceny zgodności z prawem postanowienia wierzyciela wydanego w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w sprawie egzekucji należności z tytułu opłat abonamentowych. Zarzuty te zostały sformułowane na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 i 4 u.p.e.a. i dotyczą nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący podniósł, iż wierzyciel nie udowodnił, iż poinformował go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, dlatego nie można zatem uznać istnienia obowiązku uiszczania przez niego opłat abonamentowych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem wierzyciela co do konieczności okazania dowodu wyrejestrowania odbiorników ponad 20 lat temu, gdyż z żadnych przepisów nie wynika, aby skarżący zobowiązany był przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika bezterminowo. Skarżący podważył również doręczenie upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Argumentował, iż nie mógł dowiedzieć się o próbie doręczenia przesyłki na wskazany przez wierzyciela adres, gdyż tam nie mieszkała. W jego ocenie, z uwagi na skutki jakie działanie wierzyciela wywołuje, tj. wszczęcie postępowania egzekucyjnego, niedopuszczalnym jest tolerowanie jakichkolwiek uchybień i wątpliwości przy doręczeniu. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie z przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2) ustawy o opłatach abonamentowych, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r., poz. 361 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Godzi się również zauważyć, że według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (wyrok z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek. W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku skarżący zobowiązany był powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342, obowiązujący od dnia 13 grudnia 2007 r.), tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 1) lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych (pkt 2). Zarazem § 5 tego rozporządzenia przesądzał, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1), a operator publiczny w tym terminie z urzędu nadaje posiadaczom tych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny i powiadamia ich o nadaniu tego numeru, przesyłając wspomniane zawiadomienie (ust. 2). Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia brak było dowodów na okoliczność wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika; wierzyciel nie dysponował dowodem wyrejestrowania odbiornika, a skarżący takich dowodów nie przedstawił, co powinien uczynić, skoro podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Na nim bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż wnosząc zarzut egzekucyjny, skarżący usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (w sprawie do skarżącego), dlatego argumentacja skarżącego odnosząca się do zmiany adresu zamieszkania jest dla rozstrzygnięcia sprawy irrelewantna - nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku Na skarżącym (abonencie) spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiornika telewizyjnego - obowiązek dokonania jego wyrejestrowania. Z akt sprawy wynika, wynika z akt, że skarżący w dniu [...] r. dokonał zgłoszenia odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego na adres: W., ul. [...], [...] W, a zaistnienie tej okoliczności potwierdza wniosek o rejestrację odbiornika oraz wydruk danych systemowych wierzyciela potwierdzający rejestrację. Od tego momentu skarżący zobowiązany był do ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV. Do skarżącego przesłano również zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], który zastąpił książeczkę radiofoniczną numer [...]. Skarżący nie poinformował wierzyciela o mianie miejsca zamieszkania, stąd powyższe zawiadomienie wysłane zostało na adres rejestracji odbiornika, który jak podał wierzyciel, jest stałym miejscem zameldowania skarżącego. Skarżący nie negował faktu zarejestrowania odbiorników rtv lecz twierdził, iż ponad 20 lat jego rodzice wyrejestrowali odbiorniki rtv z powodu złego odbioru. Okoliczności tej jednak nie wykazał. Wierzyciel oświadczył zaś, iż nie posiada w zasobach archiwalnych dokumentu potwierdzającego skuteczne wyrejestrowanie przez skarżącego odbiornika. Brak również potwierdzonej formalności wyrejestrowania odbiorników w prowadzonym elektronicznym rejestrze abonamentów. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342). Przesłanie zawiadomienia miało charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Z akt sprawy wynika również, iż w dniu [...]r. wierzyciel skierował skarżącego upomnienie Nr [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do marca 2021 r. Przedmiotowe upomnienie zostało wysłane na adres: ul. [...], [...] W. zgodnie z dokonaną przez skarżącego rejestracją odbiorników i doręczone zostało w trybie art. 44 k.p.a., po dwukrotnym awizie w dniach: [...]r. i [...]r. W odpowiedzi na skargę wierzyciel podał, że z danych umieszczonych w rejestrze PESEL wynika, że skarżący jest zameldowany na stałe pod adresem ul. [...], [...]W . od 24 maja 2001 r. do chwili obecnej (wcześniej był zameldowany pod tym adresem w okresie od 22 września 1977 r. do 2 grudnia 1999 r. oraz w okresie od 30 grudnia 1999 do 14 marca 2001 r.). Natomiast pod adresem: [...], [...] Z. zobowiązany był zameldowany w okresie od 7 grudnia 1999 r. do 27 grudnia 1999 r. oraz w okresie od 14 marca 2001 r. do 21 maja 2001 r., a także jest zameldowany na pobyt czasowy od 19 kwietnia 2021 r. do 19 kwietnia 2031 r. Biorąc pod uwagę, iż skarżący nie zaktualizował danych – nie poinformował wierzyciela o zmianie miejsca zamieszkania, wierzyciel podjął słuszną decyzję, aby upomnienie wysłać na adres ujawniony przez skarżącego we wniosku o rejestrację odbiornika, który był jednocześnie jej adresem zameldowania na pobyt stały. Niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu, iż nie dochował obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Reasumując, Sąd stwierdza, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego wyrejestrowania go, z zastrzeżeniem okoliczności skutkujących zwolnieniem z opłat, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Przez wzgląd na powyższe zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) oddalił skargę.