II FSK 1227/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska (spr.) Protokolant Adrianna Siniarska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 507/21 w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenie wykonania na majątku podatnika umorzyć postępowanie kasacyjne. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 507/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu oddalił skargę R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. oraz zabezpieczenia wykonania zobowiązania na majątku podatnika. Pismem z dnia 18 czerwca 2022 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła R. sp. z o.o. z siedzibą w W. Pismem procesowym z dnia 13 maja 2025 r. pełnomocnik organu poinformował, że skarżąca R. sp. z o.o. (KRS [...]) została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego mocą postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział [...] KRS, sygn. akt [...], które uprawomocniło się z dniem 28 października 2023 r. Wykreślenie było wynikiem przekształcenia R. sp. z o.o. na mocy uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia spółki z 26 sierpnia 2023 r. w inną spółkę handlową, tj. E. spółka komandytowa(KRS [...]). Z kolei E. spółka komandytowa została wykreślona z KRS w wyniku podjętej uchwały wspólników z 13 września 2023 r. Wykreślenie z KRS nastąpiło 15 listopada 2023 r. i uprawomocniło się 23 listopada 2023 r. W piśmie procesowym pełnomocnika organu zawarto wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. dopuścił dowody z pełnych odpisów KRS obejmujących ww. podmioty, potwierdzające ustanie ich bytu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy z uwagi na to, że ustanie którejkolwiek z nich uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania. Zgodnie także z art. 161 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2728/17). Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niewątpliwie takim zdarzeniem jest prawomocne wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Skutkuje to tym, że ostatecznie ustaje jej byt prawny. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Z uwagi na wykreślenie spółki z KRS podmiot ten nie może być już stroną postępowania sądowego. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie eliminacji uległ jeden z podstawowych warunków prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a mianowicie przestała istnieć strona tego postępowania w trakcie jego trwania, na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wobec czego postępowanie kasacyjne stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, obligujących sąd do umorzenia postępowania w sprawie. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji. /-/ A. Polańska /-/ T. Zborzyński /-/ T. Kolanowski