I SA/Bd 194/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Skarżący wnioskiem z dnia [...]. wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020r. Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za listopad 2020r. Organ stwierdził, że na dzień [...] r. w rejestrze REGON jako przeważający rodzaj działalności figurowała działalność oznaczona kodem PKD 46.71.Z, która w świetle art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej "ustawa o COVID-19") nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, iż w dniu 30 września jak i przez ostatnie 10 lat jego działalność gospodarcza opiera się tylko na PKD 85.51.Z. Jest to działalność spółki cywilnej [...] Studio. Kod PKD 46.71.Z jest starym kodem innej jego spółki cywilnej [...], która na dzień 30 września była zawieszona i jest nadal zawieszona. Skarżący wskazał również, że nie dokonywał od wielu lat żadnych zmian we wpisie do CEIDG, gdyż myślał, że ważne jest jaką z podanych działalności wykonuje, a nie co figuruje we wpisie jako przeważający rodzaj działalności. Skarżący podkreślił, że jego wspólniczka ze [...] otrzymała zwolnienie z opłacania składek a on wykonując dokładnie to samo ma być tego pozbawiony przez wpis w CEIDG. Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy o Covid. Dalej wskazał, że skarżący w dniu 11 stycznia 2021r. zmienił wpis w CEIDG, zmieniając kod przeważającej działalności gospodarczej na 85.51.Z, natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. mogą wystąpić przedsiębiorcy, którzy na dzień [...]. prowadzą przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną uprawniającym do zwolnienia kodem PKD. Jeżeli Kod PKD przeważającej działalności jest zmieniany po [...]. na uprawniający do uzyskania pomocy, to nie ma podstaw prawnych do uznania, że został spełniony warunek prowadzenia przez płatnika działalności z określonym kodem PKD. Zgodnie z rejestrami REGON I CEIDG na dzień [...]. skarżący prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 45.71.Z., który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek W skardze do Sądu skarżący podniósł, że jedyną działalnością jaką prowadzi to działalność pozaszkolnych form edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych, która jest oznaczona nr PKD 85.51.Z. Podany przez ZUS nr PKD 46.71.Z jest starym numerem, dotyczącym innej jego spółki cywilnej, której działalność została zawieszona w dniu [...] roku. Dane zapisane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie są na bieżąco zmieniane (zresztą nie ma takiej potrzeby i obowiązku) i nie są dokumentem stanowiącym stan faktyczny, jaki w danym momencie rodzaj działalności jest wykonywany przez Skarżącego a jedynie informacją jakie rodzaje działalności są zgłoszone do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dalej strona wskazała, że w dniu [...]. dokonała zmian we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, co nie miało żadnego wpływu na faktyczny rodzaj przeważającej działalności w jej przypadku. Prawo do dodatkowego świadczenia nastąpiło poprzez spadek obrotów a także PKD wykonywanej (ograniczonej) działalności. Skarżący wskazał również, że jego wspólnik, otrzymał zwolnienie z opłacania składek za ten okres, a on prowadząc tą samą działalność co wspólnik poprzez nieuaktualniony wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zostaje tego prawa pozbawiony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. W piśmie procesowym z dnia [...]. skarżący wskazał, że na dzień [...]. prowadził pozarolniczą działalność w branży określonej Tarczą 6.0 czyli z PKD nr [...].Z. Jest to jedyna działalność jaką prowadził w tym okresie. Zawieszenie działalności spółki cywilnej [...], której dotyczy wpis PKD nr [...].Z a na który powołuje się organ została zgłoszona w dniu w dniu [...]., a zawieszona w dniu [...]. Dalej skarżący wyjaśnił, że po zawieszeniu spółki [...] (w czerwcu 2020r.) zmieniał dane w CEIDG włącznie z rodzajem przeważającej działalności za pośrednictwem formularza elektronicznego Niestety nie pobrał wydruku potwierdzenia, gdyż myślał, że zmiany te zostaną dokonane automatycznie po wypisaniu i zatwierdzeniu druku. W grudniu otrzymał informację z ZUS, że zwolnienia z opłat będą dokonywane na podstawie PKD. Sprawdził wpis i okazało się że od czerwca nie zostały dokonane żadne zmiany. W dniu [...]. dokonał powtórnej próby zmiany wpisu na co otrzymał potwierdzenie. W dniu [...]. okazało się, że znowu nie dokonano zmian w jego wpisie o czym poinformowano go telefonicznie, że takich zmian nie ma zgłoszonych w CEIDG mimo posiadanego potwierdzenia. Powtórnie więc w dniu [...]. złożył takie same zmiany jak w poprzednim wpisie CEIDG i pobrał potwierdzenie. Skuteczna zmiana danych została faktycznie dokonana w dniu [...]. Zdaniem skarżącego, dokonanie wpisu dopiero w dniu [...]. nie jest jego winą lecz niesprawną a wręcz wprowadzającą w błąd stroną internetową CEIDG i formularza, na którym można dokonywać takich zmian. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie i skarżący z tej możliwości skorzystał. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia [...]. utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...]., odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za listopad 2020r. Organ stwierdził, że na dzień [...] r. w rejestrze REGON jako przeważający rodzaj działalności figurowała działalność oznaczona kodem PKD 46.71.Z, która w świetle art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o Covid nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Skarżący z kolei wskazuje, że od [...]. ma zawieszoną działalność w formie spółki cywilnej [...], której dotyczy wpis PKD nr [...].Z, a na dzień [...]. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej [...], z rodzajem przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD 85.51.Z. Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest art. 31zo ust. 10 ustawy o Covid stanowiący, iż na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień [...] r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] r. do dnia [...]., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. Ponadto w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o Covid , oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r. Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień [...]. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] r. Nie mniej, w ocenie składu orzekającego, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zakładającego wprowadzenie powyższych przepisów, wynika m.in., że w związku z dynamiczną sytuacją epidemiczną i wprowadzeniem kolejnych zasad bezpieczeństwa, które mają zapobiegać rozprzestrzenianiu się COVID-19, ograniczone zostało funkcjonowanie niektórych gałęzi gospodarki. Obostrzeniami zostały objęte branże, których działalność może sprzyjać rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 w wyniku zwiększonej mobilności społeczeństwa i liczby kontaktów społecznych, w tym branża gastronomiczna, fitness, targowa, estradowa, filmowa, rozrywkowa i rekreacyjna, fotograficzna i fizjoterapeutyczna. Większość z nich nadal odczuwa negatywne skutki wywołane ograniczeniami na początku pandemii w marcu-kwietniu 2020 r., a obecnie muszą sprostać kolejnym wyzwaniom wywołanym walką z COVID-19. Ograniczenie funkcjonowania przedsiębiorstw może przełożyć się na istotny spadek przychodów i utratę płynności finansowej, a w konsekwencji zagrozić dalszemu ich funkcjonowaniu, w tym ryzyko likwidacji miejsc pracy. Środki zapobiegawcze podejmowane w celu zahamowania rozprzestrzeniania się COVID-19 wpłynęły ponadto na zmianę zachowania konsumentów, powodując dodatkowy spadek obrotów firm i związane z tym konsekwencje, w tym problemy z płynnością finansową oraz wywiązywaniem się ze zobowiązań publicznoprawnych. Wiele rozwiązań mających na celu wsparcie najbardziej poszkodowanych firm, zwłaszcza branży turystycznej, zostało już wdrożonych. Istnieje pilna potrzeba udzielenia dalszego wsparcia dla form działalności gospodarczej, najbardziej dotkniętych obostrzeniami nakładanymi w związku z COVID-19. Celem projektu jest udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi skutkującymi spadkiem frekwencji np. na targowiskach. Wprowadzenie dalszych, szczególnych rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy. Wobec powyższego, skoro założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy, to sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie sprzeczny z celami i założeniami ustawy. Skoro były nimi wymienione uprzednio okoliczności, w tym przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to nie dane statystyczne zawarte w CEiIDG, ale ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień [...]. powinny determinować udzielenie zwolnienia. Z perspektywy ustawy istotne jest bowiem udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można sobie wyobrazić wcale nierzadkie sytuacje, w których tak jak w obecnie rozpoznawanej sprawie, nieaktualne dane w rejestrze REGON skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca, otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o Covid, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia go do uzyskania zwolnienia z opłacania składek. Obie sytuacje z perspektywy założeń i celów ustawy o COVID należy ocenić negatywnie. Ponownie zatem należy stwierdzić, że udzielenie pomocy powinno dotyczyć tych przedsiębiorców, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Zatem zadaniem organu w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinno być nie tylko ustalenie jaki przeważający rodzaj działalności figuruje w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...]., ale także jaką faktycznie przeważającą działalność wnioskodawca prowadził w tym dniu. W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień [...]. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej. W rezultacie, opierając odmowę zwolnienia z opłacania składek wyłącznie w oparciu o zapis uwidoczniony w rejestrze REGON, organ dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID. W sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił bowiem, że na dzień [...]. zgłoszony przez skarżącego kod przeważającej działalności PKD 46.71.Z, nie jest kodem, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. Jak wynika jednak z treści skargi oraz pisma procesowego z dnia [...]. skarżący, na dzień [...]. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej z rodzajem przeważającej działalności oznaczonej kodem PKD 85.51.Z., a więc kodem uprawniającym do zwolnienia, stosownie do regulacji art. 31zo ust. 10 ustawy o Covid. Natomiast kod PKD 46.71.Z dotyczy spółki cywilnej [...], która to działalność została zawieszona z dniem [...]. Organ w ogóle nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej "k.p.a"). Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą oraz okoliczności, czy skarżący na dzień [...]. prowadził działalność gospodarczą wyłącznie w formie spółki cywilnej [...]. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o Covid były istotne, z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. Ponadto podkreślić należy, że skarżący w piśmie procesowym wskazywał, w jakich terminach próbował dokonać zmian w CEIDG, jednakże z uwagi na błędy systemu, finalnie zmiany dokonano dopiero w dniu [...]. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, której organ nie zaprzeczył, że drugi wspólnik spółki cywilnej [...] otrzymał wnioskowane zwolnienie. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie na dzień [...]. wykonywał jako przeważającą, bądź jako wyłączną, działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod kodem PKD 85.51.Z, który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd oczywiście dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy o Covid, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W rezultacie, ZUS po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. s. H. Adamczewska-Wasilewicz s. J. Szulc s. T. Wójcik