I SAB/Po 12/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Burmistrza Gminy i Miasta [...] na bezczynność Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji osobowych z rejestru płatników postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]([...]) złotych. Pismem z [...] października 2020 r. B. M., powołując się na przepisy art. 13 § 1 pkt 1, art. 82b w zw. art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 50 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") zwrócił się do Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS o udostępnienie danych osobowych pracowników zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego w 2015 r. przez płatnika firma A spółki z o.o. Z treści pisma wynika, że żądane dane są niezbędne w celu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego dotyczącego 2016 r. W odpowiedzi z [...] listopada 2020 r. ZUS wskazał, że nie może udzielić żądanych informacji, bowiem wskazana przez skarżącego podstawa prawna nie upoważnia do pozyskania danych objętych wnioskiem. Zaznaczył, że również brak jest podstaw prawnych do tego, aby udostępniać organom podatkowym danych osobowych ubezpieczonych, których zgłosił do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego, określony we wniosku płatnik, wyłącznie na podstawie danych identyfikujących tego płatnika. Jednocześnie stwierdził, że skarżący zwracając się o udostępnienie danych osobowych wszystkich ubezpieczonych, zgłoszonych przez danego płatnika, powinien wskazać ich dane, w zakresie, w jakim jest to wymagane podczas udostępniania informacji z kont ubezpieczonych. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz ponowił wezwanie podnosząc, że dane objęte wezwanie niezbędne są do dalszego prowadzenia postępowania podatkowego. Ponadto wskazał, że wzywając do udostępnienia informacji, działa w charakterze organu podatkowego, o którym mowa w art. 13 § 1 Ordynacji podatkowej. Pismem z [...] stycznia 2021 r. ZUS odmówił udzielenia informacji objętych powyższym postanowieniem (wezwaniem) wskazując, że co prawda Burmistrz, jako organ podatkowy jest uprawniony do żądania informacji, jednak dla skuteczności takiego żądania niezbędne jest spełnienie ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 50 ust. 7 u.s.u.s. Zgodnie z art. 50 ust. 8 tej ustawy nie udostępnia danych osobowych ubezpieczonych, jeżeli wniosek nie zawiera informacji takich jak numer PESEL ubezpieczonego, a w razie jego nienadania, seria i numer dowodu osobistego lub paszportu. W dniu [...] kwietnia 2021 r. Burmistrz złożył do Prezesa ZUS ponaglenie, w którym wniósł o stwierdzenie niezałatwienia sprawy w terminie z rażącym naruszeniem przepisów prawa, wyznaczenie Dyrektorowi Oddziału ZUS w [...] dodatkowego terminu 7 dni na załatwienie sprawy oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS w [...] wyjaśnił, że żądane informacje nie mogą być udostępnione, ponieważ wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 50 ust. 7 u.s.u.s., a powoływanie się na niezbędność wypełnienia obowiązku prawnego (art. 6 ust. 1 lit. c RODO) lub niezbędność do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej (art. 6 ust. 1 lit. e RODO) jest niewystarczające. W ocenie ZUS, mając na względzie dyspozycję zawartą w art. 82b Ordynacji podatkowej "z zastrzeżeniem odrębnych przepisów", art. 50 ust. 3 rozumiany łącznie z ust. 7 u.s.u.s., stanowi lex specjalis w stosunku do art. 82b Ordynacji podatkowej. W złożonej [...] kwietnia 2021 r. skardze na bezczynność ZUS Oddział w [...] w przedmiocie wniosku o udostępnienie danych ubezpieczonych ze zbioru danych osobowych (rejestru płatników), Burmistrz wniósł o: 1. stwierdzenie, że ZUS dopuścił się bezczynności w ten sposób, że odmówił udzielenia informacji dotyczących danych osobowych pracowników zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego przez płatnika firma A. spółki z o.o., pomimo że ww. dane są niezbędne do dalszego prowadzenia przez skarżącego postępowania podatkowego; 2. zobowiązanie ZUS do załatwienia ww. wniosku skarżącego; 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Burmistrz podkreślił, że dane osobowe, których udostępnienia odmawia ZUS, niezbędne są do prowadzenia przez skarżącego postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2015 r. Poznanie personaliów osób zgłoszonych przez płatnika do objęcia ubezpieczeniem społecznym umożliwiłoby wezwanie ich w charakterze świadków w postępowaniu podatkowym. Zaznaczył, że nie posiadania bezpośredniego dostępu do danych osób zgłoszonych przez płatnika do ubezpieczenia społecznego, co więcej nie ma innej możliwości ich uzyskania, poza zwróceniem się do ZUS, który takimi danymi dysponuje. W celu realizacji ustawowych zadań organy administracji rządowej i samorządowej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne są obowiązane współdziałać, nieodpłatnie udostępniać informacje w sprawach indywidualnych oraz pomocy organom podatkowym przy wykonywaniu zadań określonych w ustawie. Wobec powyższego, ZUS odmawiając danych osobowych, niezbędnych do dalszego prowadzenia postępowania podatkowego, pozostaje bezczynny, nie czyni tego, do czego zobowiązują go przepisy prawa. Co więcej, postępowanie podatkowe jest na etapie ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Konieczność przesłuchania świadków w postępowaniu podatkowym, wynikła z wytycznych zwartych w decyzji organu odwoławczego (Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. ). W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie, a na wypadek nie uwzględnienia tego wniosku – o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że właściwość sądów administracyjnych określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Regulacja zawarta w art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a. dotyczy kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i obejmuje orzekanie w sprawach wymienionych w tym przepisie. Dla niniejszej sprawy, w której to skarga została wniesiona na bezczynność, kluczowe znaczenie ma art. 3 § 2 pkt 8 oraz 9 ww. ustawy. Zgodnie z pkt 8 tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie zaś z pkt 9 tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ocenie Sądu udzielenie informacji przez ZUS danych osobowych pracowników zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego nie jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wyjaśnić również należy, że ratio legis uregulowania prawnego z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest wiązane z umożliwieniem sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznej, oraz z potrzebą zapewnienia im gwarancji procesowych w ich relacjach z organami administracji publicznej i w zakresie zadań realizowanych przez te organy (T. Woś (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś (red.). Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 69 - 70). Tym samym obywatele i inne podmioty konkretnych uprawnień lub obowiązków mają zapewnioną ochronę w drodze sądowej w sytuacji, gdy odnoszący się do nich akt lub czynność ma cechy określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mogą bowiem zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 146 P.p.s.a.). Użyte w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kryteria, chociaż obejmują dość zróżnicowane kategorie działań administracji, które trudno dokładnie scharakteryzować, stanowią akty lub czynności, które: (1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.; (2) są podejmowane w sprawach indywidualnych; (3) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych; (4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2895/18 i powołane tam uchwały składu 7 sędziów NSA z: 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07; 3 września 2013 r., I OPS 2/13; 16 grudnia 2013 r., II GPS 2/13 oraz postanowienie NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 3330/19). W orzecznictwie można co prawda się spotkać ze stanowiskiem, że adresatem czynności (uprawnień lub obowiązków) może być również podmiot wykonujący zadania publiczne. Jednakże chodzi wówczas o uprawnienie lub obowiązek w znaczeniu materialnym, którego adresatem może być osoba fizyczna lub prawna, bądź którego adresatem może być podmiot wykonujący administrację publiczną, w stosunku do którego, w danej sytuacji, stosuje się takie same regulacje jak do osoby fizycznej i osoby prawnej. Chodzi więc o taką czynność, która nie będzie wynikała z normy kompetencyjnej organu administracji publicznej, upoważniającej ten organ do podjęcia czynności procesowych w jakimś zakresie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 października 2014 r., II SA/Bk 619/14 oraz postanowienie NSA z 14 lipca 2020 r., I GSK 486/20). Natomiast w niniejszej sprawie Burmistrz domaga się informacji od ZUS celem zrealizowania swojej kompetencji i prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Tak sprecyzowane "uprawnienie" Burmistrza nie może być uznane za uprawnienie albo obowiązek podmiotu administrowanego, którego dotyczy czynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Mając zatem na uwadze, że nie mamy do czynienia z aktem lub czynnością, o którym mowa w ww. wskazanym przepisie, skargę należało odrzucić, co Sąd postanowił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 i art. 16 § 2 P.p.s.a., jednocześnie zwracając skarżącemu cały uiszczony przez niego wpis od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.