I SA/Wr 1068/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca),, Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska,, sędzia WSA Tadeusz Haberka,, , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w dniu 24 lutego 2022 r., sprawy ze skargi A S.A. z/s w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r., oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr SKO/41/P-173/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej jako: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Bolesławiec (dalej jako: organ I instancji) z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr FB.3120.3.28.2021 wydane wobec A S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: Strona, Skarżący) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2010 r. 1.2. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 kwietnia 2021 r. Strona wniosła o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. wraz z oprocentowaniem. Decyzją z dnia 21 stycznia 2016 r. organ I instancji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. z uwagi na jego przedawnienie. Powołując się na art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej jako: O.p.) organ I instancji wskazał, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy przewidują inny tryb zwrotu podatku. Zatem termin do złożenia wniosku upłynął Stronie w dniu 31 grudnia 2015 r., tj. z dniem upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Dalej organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty oznacza odmowę jej zwrotu. 1.3. Od ww. postanowienia Strona wniosła zażalenie wskazując, że wobec umorzenia przez organ I instancji postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r., obowiązuje deklaracja złożona przez Stronę w 2010 r. Zdaniem Strony, organ I instancji, odmawiając wszczęcia postępowania, naruszył art. 165a O.p. Organ powinien bowiem dokonać zwrotu nadpłaty bez jakiegokolwiek postępowania. Ponadto, jak argumentowała Strona, organ I instancji nie wyjaśnił z jakiego powodu zwrot nadpłaconego podatku nie stanowi czynności materialno-technicznej. W tym zakresie Strona odwołała się do uchwały NSA z dnia 29 września 2014 r. sygn. akt II FPS 4/13 (publ. w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych, dalej: CEBOSA), argumentując, że skoro w stosunku do niej nie wydano decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r., to należną kwotą podatku jest ta wykazana w deklaracji. To zaś oznacza, że kwota wpłacona na podstawie nieostatecznej decyzji, a przewyższająca kwotę wykazaną w deklaracji, stanowi nadpłatę. Strona podniosła również, że organ I instancji błędnie zastosował art. 80 § 1 i 2 O.p., gdyż przepis ten nie ma zastosowania do czynności materialno-technicznej. 1.4. W wyniku rozpoznania zażalenia SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Odwołując się do przepisów art. 165, art. 165a, art. 71 § 1, art. 75, art. 79 i art. 70 O.p., SKO wskazało na podstawie akt sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2010 r. Strona złożyła w dniu 13 kwietnia 2021 r., a zatem po dniu, w którym upłynął termin przedawnienia tego zobowiązania. To zaś oznacza, że uprawnienie Strony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty lub zwrot podatku już wygasło. 2. Postępowanie przed Sądem I instancji. 2.1. Od powyższego postanowienia SKO Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 165a oraz w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 187 § 1 1 i art. 191 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ błędnie uznał, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 80 § 1 O.p., co miałoby skutkować wygaśnięciem prawa do zwrotu nadpłaty, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, gdyż zwrot nadpłaconego podatku stanowi czynność materialno-techniczną. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów w postępowania. W uzasadnieniu skargi Strona podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko. 2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu, jako niezasadna. 3.2. Zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Z kolei decyzję w sprawie stwierdzenia nadpłaty na wniosek złożony przed upływem terminu przedawnienia można wydać także po upływie tego terminu (art. 79 § 3 O.p.). W § 4 powołanego artykułu przewidziano wyjątki, gdy wniosek o stwierdzenie nadpłaty można złożyć po upływie terminu przedawnienia, przy czym dotyczą one nadpłaty wynikającej z wprowadzenia w życie rozstrzygnięcia zapadłego w ramach procedury rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania, a zatem nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Z kolei zgodnie z art. 80 § 1 O.p. prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. NSA, dokonując analizy przepisu art. 79 § 2 O.p. w powołanej przez Skarżącego uchwale NSA z dnia 29 września 2014 r. II FPS 4/13, podkreślił, że prawo podatnika do żądania zwrotu nadpłaconego bądź nienależnie zapłaconego podatku jest ograniczone czasowo. Wynika także z tego przepisu, że ustawodawca uznał za konieczne wyraźne wskazanie, iż tylko w wypadku zgłoszenia wniosku przed upływem terminu przedawnienia organ ma prawo badania wysokości zobowiązania w celu stwierdzenia, czy podatek nie został nadpłacony bądź zapłacony nienależnie. Badanie to będzie ograniczone wyłącznie do tych okoliczności, które wynikają z wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ nie ma bowiem w takim wypadku obowiązku, a przede wszystkim możliwości wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 5/12, CBOSA; podkreślenie Sądu I instancji). Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w powyższej uchwale. Kluczowa w niniejszej sprawie jest – niesporna w istocie – okoliczność, że wniosek o zwrot nadpłaty Strona złożyła w dniu 13.04.2021 r., czyli wiele lat po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego nadpłata dotyczyła. Organy podatkowe obu instancji słusznie wskazywały na niezaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 21 stycznia 2016 r., w której umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia tego zobowiązania z dniem 31.12.2015 r. w myśl art. 70 § 1 O.p., gdyż nie zaistniały żadne okoliczności mające wpływ na bieg tego terminu, o których mowa w art. 70 O.p. (por. § 2, 3, 4 i 6), czy to poprzez jego przerwanie, czy zawieszenie. Ustaleń tych Skarżący nie kwestionował. Przypomnieć warto w tym miejscu, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z tej przyczyny postępowanie wywołane przedmiotowym wnioskiem Strony nie mogło być wszczęte i słusznie organ I instancji na podstawie art. 165a § 1 O.p. odmówił wszczęcia postępowania na skutek tego wniosku. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 233 § 1 pkt 1) w związku z art. 239 O.p. Organy obu instancji zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, działając zgodnie z dyspozycją art. 187 § 1 O.p., a także prawidłowo dokonały swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 191 O.p. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym skargą postanowieniu zostało właściwie uzasadnione, stosownie do dyspozycji przepisów art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p. Nie ma istotnego znaczenia zarzucany przez Skarżącego brak odniesienia się przez organ odwoławczy do jego twierdzenia, że skoro zwrot nadpłaconego podatku stanowi czynność materialno-techniczną, to należało go dokonać bez wszczynania jakiegokolwiek postępowania. O ile bowiem sama czynność fizycznego zwrotu nadpłaconego podatku stanowi czynność materialno-techniczną, to jednak jej dokonanie powinno być zawsze poprzedzone analizą i ustaleniem, że zachodzą ku temu niezbędne przesłanki prawne. Jeśli natomiast, tak jak ma to w niniejszej sprawie, występuje ku temu prawna przeszkoda w postaci wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego ta nadpłata dotyczy, to wówczas organ podatkowy albo odmawia wszczęcia postępowania na skutek takiego wniosku podatnika, albo wydaje decyzję o odmowie zwrotu nadpłaty. W niniejszej sprawie organ I instancji zastosował pierwsze z tych rozwiązań. Oczywistym jest jednak to, że w każdym z tych przypadków ostateczne negatywne rozstrzygnięcie organów podatkowych w tym przedmiocie stoi na przeszkodzie realizacji czynności materialno-technicznej zwrotu nadpłaconego podatku. W tym kontekście jako nieuzasadniony i niezrozumiały jawi się zarzut ze skargi, że w związku z materialno-technicznym charakterem czynności zwrotu nadpłaty doszło do naruszenia przepisu art. 80 § 1 O.p., na który organ odwoławczy powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dodatkowo, obok przepisu art. 79 § 2 O.p. Końcowo podkreślić należy, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez organy podatkowe obu instancji miał przepis art. 79 § 2 O.p., którego zastosowanie było prawidłowe i determinowało utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania wywołanego wnioskiem o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości na podstawie art. 165a § 1 O.p. 3.3. Z podanych wyżej względów Sąd oddalił zatem skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a. 3.4. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3) p.p.s.a.