II SA/Gl 1608/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2022 r. sprawy ze skargi N.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...]. Dnia 14 czerwca 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek N. J. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego Pana M. J. Dnia [...] r. organ pierwszej instancji wydał decyzję znak: [...], którą odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka ale Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie, działając na podstawie art. 15 zzzzzn ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wyznaczyło stronie termin 30 dni od daty otrzymania postanowienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z podaniem powodów wniesienia odwołania po terminie. Strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. znak; [...]. W jej sytuacji powyższa decyzja organu pierwszej instancji stała się decyzją ostateczną. Dnia 21 października 2021 r. N. J. ponownie złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. W związku z tym, że nie przedstawiła nowych dowodów w sprawie, wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowieniem z dnia z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta R. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Na skutek zażalenia strony sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które zaskarżonym postanowieniem utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy w istocie powtarzając jego skromną argumentację. Skargę na to postanowienie do tutejszego Sądu złożyła jego adresatka wnosząc o "ponowne rozpatrzenie wniosku". Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Organy administracji podjęły swe rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio". Dokonując wykładni art. 61a § 1 k.p.a. należy uznać, że ustawodawca wymienia tu dwie przesłanki dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć nie dokonano tu konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jak wynika z uzasadnień postanowień organów obu instancji podstawą faktyczną był brak przedstawienia "nowych dokumentów" przez skarżącą. Można zatem przyjąć że uznały, iż wniosek strony został już rozpatrzony decyzją z dnia [...] r., od której nie został skutecznie złożony środek odwoławczy. W konsekwencji przyjęły (choć nie wynika to z uzasadnień podjętych rozstrzygnięć), że w sprawie wystąpiła res iudicata. Może ona wystąpić, jeśli sprawa została już rozstrzygnięta w sposób procesowy przez organ administracji. O tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia spraw. W rozstrzyganej sprawie nie sposób mówić o tożsamości rozstrzyganych spraw. Świadczenia przyznaje się (co do zasady) począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. Pierwotny wniosek strony został złożony w czerwcu 2021 r. Zatem świadczenie pielęgnacyjne mogło przysługiwać (ewentualnie) od tego miesiąca. Kolejny wniosek został złożony dopiero w październiku 2021 r. Zatem dotyczył on zupełnie innego okresu świadczeniowego. Nie można więc uznać, że sprawy wszczęte wymienionymi wnioskami są tożsame. Brak było zatem podstaw by w sprawie zastosować rozwiązanie przewidziane w art. 61a § 1 k.p.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.