II SA/Gl 1501/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Rafał Wolnik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę . Prezydent Miasta S. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił Z. i M. K. (dalej jako strony lub skarżący) odpłatność za pobyt wnuka M. S. w domu pomocy społecznej począwszy od kwietnia 2020 r. w wysokości 728,37 zł. miesięcznie. W osnowie decyzji wskazano, że kwota ta powinna być wpłacana na podane konto do 20 dnia danego miesiąca, a za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2021 r. winna być uiszczona do 30 czerwca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten przybliżył przepisy normujące zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i w następstwie ustalonego stanu faktycznego i dochodów stron ustalono wysokość tej odpłatności jak w sentencji decyzji. W uzasadnieniu tym wskazano, na działania podjęte względem innych osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, a także podkreślono, że skierowano do stron projekt zawarcia stosownej umowy, jednakże nie została ona zwrócona organowi prowadzącemu postępowanie. Z powyższą decyzją nie zgodziły się strony, które wniosły odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W motywach odwołania podkreśliły, że z uwagi na zły stan zdrowia ich finanse nie są dobre i nie pozwalają na ponoszenie opłaty za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Podkreślono także i tę okoliczność, że są inne osoby, które powinny ponosić tę odpłatność. W końcowej części odwołania podkreślono, że spełnione są warunki przewidziane treścią art. 64 ustawy o pomocy społecznej pozwalające na zwolnienie z ponoszenia takiej odpłatności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, przybliżono unormowania leżące u podstaw podejmowania rozstrzygnięć w przedmiotowym zakresie. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji i uznał, że są one prawidłowe i nie naruszają obowiązujących regulacji prawnych. W uzasadnieniu tym organ wyższego stopnia podniósł, że odpłatność ta ustalana jest w pierwszej kolejności w oparciu o postanowienia umowy, a dopiero w drugiej kolejności w oparciu o decyzję administracyjną, gdy umowne ustalenie nie doszło do skutku. Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie ustalenia wysokości odpłatności ponoszonej przez osoby zobowiązane aspekty dotyczące złej sytuacji zdrowotnej nie mogą być brane pod uwagę, albowiem będą one znajdowały się w polu widzenia organu w przypadku uruchomienia postępowania dotyczącego zwolnienia z ponoszenia takiej odpłatności. W końcowej części uzasadnienia odniesiono się do problematyki zwolnienia z ponoszenia odpłatności i podkreślono, że rozstrzygnięcie w tym zakresie jest możliwe po zakończeniu postępowania dotyczącego ustalenia takiej odpłatności. Z powyższą decyzją nie zgodziły się strony, które wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W motywach skargi podniosły analogiczne argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Strony ponownie odwołały się do złej sytuacji zdrowotnej, która generuje zwiększone wydatki na leki i leczenie i uniemożliwia partycypację w kosztach pobytu wnuka w domu pomocy społecznej. Ponownie wskazano na istnienie innych osób zobowiązanych do ponoszenia takiej odpłatności, a w końcowej części skargi strony przywołały argumenty przemawiające za zwolnieniem z jej ponoszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; . Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. . Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Stosownie do postanowień art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina inne niż mieszkaniec domu nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W kolejnych przepisach przedmiotowej ustawy określono zasady ustalania wysokości tej odpłatności, jak również rodzaje czynności prawnych podejmowanych w omawianym zakresie. Z regulacji tych wynika, że organ administracji publicznej jest zobowiązany w pierwszej kolejności obciążyć odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej jego mieszkańca. Jeżeli dochód mieszkańca domu pomocy nie daje możliwości pokrycia jego kosztów pobytu w nim, wówczas podejmuje działania wobec współmałżonka, a w dalszej kolejności w stosunku do zstępnych przed wstępnymi. Jeżeli działania wobec współmałżonka doprowadzą do uzyskania pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej to organ administracji nie prowadzi już dalszych działań. Dopiero, gdy okaże się, że opłaty ponoszone przez osobę przebywającą w domu pomocy społecznej i przez jego współmałżonka nie pokrywają ponoszonych kosztów, to wówczas organ uruchamia postepowanie względem zstępnych, a w dalszej kolejności wobec wstępnych. Dostrzec należy, że sytuacja zstępnych jest identyczna niezależnie od stopnia pokrewieństwa, a zatem wszystkie te osoby są na równi zobowiązane do ponoszenia tej odpłatności, oczywiście do wysokości kosztów pobytu w danym domu pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie kwestia zstępnych nie występuje, ponieważ w domu pomocy społecznej przebywa wnuk skarżących. W przypadku, gdy wcześniej wymienione osoby nie pokryją wydatków związanych z pobytem osoby w domu pomocy społecznej, wówczas pod uwagę bierze się wstępnych. Zatem można dokonać konstatacji, że wstępni ponoszę tę odpłatność w ostatniej kolejności. Także i w ich przypadku obowiązują analogiczne reguły, a mianowicie wszystkie osoby będące wstępnymi ponoszą odpłatność stosownie do swoich możliwości, oczywiście do wysokości odpowiadającej kosztom pobytu w domu pomocy społecznej. Podobnie jak ma to miejsce w przypadku wcześniej wskazanych osób w przypadku wstępnych organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć działania zmierzające do umownego ustalenia takiej odpłatności z każdą z osób zobowiązanych. W przypadku braku umownego uregulowania przedmiotowego zagadnienia wskazany organ zyskuje możliwość rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Ustalając wysokość takiej odpłatności organ ten musi mieć w polu widzenia nie tylko wysokość różnicy między kosztami pobytu w domu pomocy społecznej, a opłatami ponoszonymi przez mieszkańca takiego domu i jego współmałżonka ale także osoby zobowiązane do jej ponoszenia oraz regulacje zamieszczone w art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie jak wynika to z akt administracyjnych wnuk skarżących został umieszczony w domu pomocy społecznej i wysokość odpłatności ponoszonej przez niego nie pokrywa pełnych kosztów jego pobytu w tej placówce. Z tego powodu ciężar ponoszenia tej odpłatności spadł na rodziców i wstępnych. W uzasadnieniach kwestionowanych decyzji wypowiadające się organy administracji publicznej zamieściły rozważania co do sytuacji pozostałych osób zobowiązanych do partycypacji w tych kosztach. Zatem skarżący są dobrze poinformowani o sytuacji dochodowej pozostałych osób oraz o ich faktycznych możliwościach. Podnoszone przez skarżących okoliczności związane ze złym stanem zdrowia, generującym zwiększone wydatki na utrzymanie, nie mają w rozpoznawanej sprawie przełożenia na ten obowiązek. Okoliczności te mogą mieć znaczenie w przypadku ubiegania się o zwolnienie z ponoszenia z tej odpłatności, jako nawiązujące do sytuacji przewidzianych w art. 64 i w art. 64a ustawy o pomocy społecznej. Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że skarżący są osobami zobowiązanymi do partycypacji w kosztach pobytu wnuka w domu pomocy społecznej. Przedmiotowe ustalenie oznacza, że organ pierwszej instancji zasadnie uruchomił względem skarżących działania zmierzające do ustalenia takiej odpłatności. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżący odmówili umownego ustalenia wysokości ponoszonej przez nich odpłatności za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Za taką odmowę uznać należy brak odesłania przesłanej propozycji umowy. W tej sytuacji organ administracji uprawniony był do decyzyjnego unormowania wysokości odpłatności ponoszonej przez skarżących. W ramach tych działań w sposób poprawny ustalił ich sytuację dochodową jak również wysokość ponoszonej odpłatności ustalił na poziomie odpowiadającym regułom wynikającym z treści art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dostrzec należy, że wysokość ustalonej odpłatności odpowiada różnicy między ustalonym dochodowym na jedną osobę w rodzinie skarżących a kryterium dochodowym przewidzianym dla takiej rodziny. We wskazanym zakresie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia przepisów ustawy leżącej u podstaw ustalenia tej odpłatności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.