II SAB/Rz 10/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [....] na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. stwierdza, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Fundacji [....] z dnia 29 listopada 2021 r.; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej Fundacji [...] kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Fundacja") reprezentowanej przez adw. D. Ż. jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 29 listopada 2021 r. Fundacja zwróciła się do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą lub/i pod postacią dowolnej spółki prawa handlowego w ujęciu kwartalnym za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2021 r.: 1) ile było wydanych przez organ decyzji o nałożeniu kary administracyjnej w związku z nieprzestrzeganiem obostrzeń związanych z COVID-19; 2) ile decyzji zostało zaskarżonych do sądu; 3) jaka była łączna suma nałożonych i wyegzekwowanych kar. Fundacja wniosła, aby w miarę możliwości dane przedstawione zostały w zawartej we wniosku tabeli, oraz aby żądaną informację przesłać na adres elektroniczny. W dniu 11 stycznia 2022 r. do siedziby organu wpłynęła skarga Fundacji na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Fundacja zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.d.i.p.") wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 29 listopada 2021 r., 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Fundacja wyjaśniła, że jednym z jej głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu Fundacja m. in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów Fundacji obejmuje m. in. badanie wpływu epidemii COVID-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Fundacja stwierdziła, że nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W piśmie opatrzonym datą [...] grudnia 2021 r. nr [...], nadanym w dniu 12 stycznia 2022 r. i doręczonym Fundacji w dniu 18 stycznia 2022 r., organ poinformował, że nie wydawał w 2020 i 2021 r. decyzji nakładających kary pieniężne w związku z nieprzestrzeganiem przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą obostrzeń związanych z COVID-19. W odpowiedzi na skargę z dnia 20 stycznia 2022 r. organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto organ wniósł o niezasądzanie kosztów zastępstwa procesowego z uwagi na fakt, że nakład pracy pełnomocnika był niewielki, zaś sprawa ma dość prosty charakter. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, że w miesiącu grudniu 2021 r. w Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] nastąpiło wyjątkowe spiętrzenie prac, przygotowane pismo z dnia 3 grudnia 2021 r. omyłkowo nie zostało wysłane do Fundacji. Ten błąd organ naprawił w dniu 11 stycznia 2022 r. Organ stwierdził, że udzielenie informacji publicznej nastąpiło z przekroczeniem 14- dniowego terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jednak termin ten nie został przekroczony w sposób znaczny. Ponadto żądana informacja nie przysłużyłaby się w sposób szczególny do działalności podmiotu badającego wpływ epidemii COVID-19 na trudności związane z prowadzeniem biznesu w Polsce, ponieważ organ w żądanym okresie nie nakładał kar pieniężnych, które mogą być przez podmioty gospodarcze postrzegane jako trudności. Dodatkowo organ wskazał, że w Powiatowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] zatrudnionych jest jedynie 20 osób, w tym część na stanowiskach wyłącznie administracyjno- obsługowych, zaś głównym i podstawowym zadaniem pracowników merytorycznych jest obsługa dochodzeń epidemiologicznych i kontakt z wieloma osobami, które muszą być poinformowane o nałożeniu na nie kwarantanny w związku z kontaktem z wirusem SARS-CoV-2. Nasilenie tych prac następuje zwłaszcza w przypadku wystąpienia ognisk w tzw. instytucjach, czyli zakładach pracy, szkołach i innych obiektach, w których z racji ich charakteru przebywa jednocześnie bardzo duża grupa ludzi, które należy poinformować o nałożonej kwarantannie z powodu kontaktu z osobą chorą. Wnioski o udzielenie informacji publicznej załatwiane są w terminach ustawowo przewidzianych, w tym jedynym przypadku, ze względu na przeoczenie, pismo z żądaną informacją nie zostało wysłane, lecz nie ze względu na opór organu w udzieleniu informacji publicznej ale wyłącznie z przyczyn organizacyjnych. W dniu 23 lutego 2022 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo Fundacji, w którym zmodyfikowała żądanie, domagając się: 1) umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 29 listopada 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności; 3) zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Fundacja przyznała, że organ ostatecznie udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wobec czego zobowiązanie organu do udzielenia tejże odpowiedzi straciło na aktualności. Fundacja zwróciła przy tym uwagę, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek dopiero po otrzymaniu skargi, w związku z tym zasadne jest żądanie zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania. Na koniec Fundacja podkreśliła, że wbrew twierdzeniom organu, informacja o braku nałożenia kar jest również odpowiedzią merytoryczną, mogącą podlegać dalszemu wykorzystaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej, w związku z czym, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie przepisu art. 21 u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Zakres przedmiotowy informacji publicznej określa art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wymieniając rodzaje spraw, jakich może ona dotyczyć (nie jest to wyliczenie wyczerpujące, o czym świadczy zwrot "w szczególności"). I tak, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, zaś w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym. W niniejszej sprawie realizacja warunków podmiotowego i przedmiotowego obowiązku udostępnienia informacji publicznej nie budzi wątpliwości. Pytania dotyczące ilości wydanych decyzji o nałożeniu kary administracyjnej w związku z nieprzestrzeganiem obostrzeń związanych z COVID-19, ilości takich decyzji zaskarżonych do sądu oraz łącznej sumy nałożonych i wyegzekwowanych kar, odnoszą się bezpośrednio do zadań publicznych wypełnianych przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, który jest organem władzy publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Powyższe nie było kwestionowane również przez organ. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis art. 13 ust. 2 stanowi natomiast, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Wreszcie zgodnie z art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji, gdy w wyniku udostępnienia informacji podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze sposobem udostępnienia lub koniecznością dokonania przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku zobowiązany jest powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty. W realiach niniejszej sprawy organ zareagował na wniosek Fundacji o udostępnienie informacji publicznej pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 12 stycznia 2022 r., a więc z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Skoro wniosek Fundacji wpłynął do organu w dniu 29 listopada 2021 r., to termin powyższy upływał z końcem dnia 13 grudnia 2021 r. W tej sytuacji zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd zobligowany był do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności (pkt I wyroku). Zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność uczyniło natomiast zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu organu do rozpoznania wniosku Fundacji. Sąd wyjaśnia przy tym, że nie ma potrzeby umorzenia postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z uwagi na fakt, że po wniesieniu skargi na bezczynność organ załatwił sprawę. W obecnym stanie prawnym Sąd rozpoznający sprawę ze skargi na bezczynność i uwzględniający tę skargę, w ramach stosowania art. 149 § 1 p.p.s.a. realizuje tę spośród kompetencji określonych w punktach 1-3 tego przepisu, która jest adekwatna do stanu istniejącego w chwili orzekania. W sytuacji gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organ załatwi sprawę, sąd nie podejmuje rozstrzygnięcia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przyznaje sądowi kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności (tak słusznie NSA m. in. w wyrokach z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2689/16, z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1621/16). Uwzględniając okoliczności sprawy, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. nie stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Wprawdzie wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie usprawiedliwiają opóźnienia w rozpoznaniu wniosku, to jednak okoliczności sprawy wykluczają możliwość przyjęcia, że sposób procedowania organu wynikał z jego złej woli i chęci utrudnienia Fundacji dostępu do informacji publicznej. Sąd działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł ponadto w pkt III wyroku o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz Fundacji zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się uiszczony wpis sądowy (100 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).