II OSK 1699/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-12-05

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Tomasz Bąkowski, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy budynek rekreacji indywidualnej wybudowany w latach 70. XX wieku, bez pozwolenia na budowę, na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewidującym zakaz zabudowy, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.? Czy w takiej sytuacji możliwe jest zastosowanie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. odraczającego wykonanie nakazu rozbiórki?
Ratio decidendi
Budynek rekreacji indywidualnej wybudowany w latach 70. XX wieku bez wymaganego pozwolenia na budowę, który narusza przepisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (teren oznaczony symbolem ZL – zieleń i zalesienia, z zakazem zabudowy), podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. W takiej sytuacji nie jest możliwe zastosowanie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. odraczającego wykonanie nakazu rozbiórki, gdyż przepis ten ma zastosowanie jedynie do obiektów, co do których wydano już nakaz rozbiórki, a nie w toku postępowania rozbiórkowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie posadowionego w latach 70. XX wieku budynku rekreacji indywidualnej. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, którą następnie stwierdzono nieważność. Po ponownym postępowaniu PINB nakazał rozbiórkę, a WINB uchylił tę decyzję i orzekł co do istoty sprawy, nakazując rozbiórkę obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.P. na decyzję WINB. M.P. wniósł skargę kasacyjną, kwestionując zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. oraz możliwość zastosowania art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 523/21 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 czerwca 2021 r. znak: WOP.7721.225.2016.EL w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 523/21, oddalił skargę M.P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z 24 czerwca 2021 r. znak: WOP.7721.225.2016.EL, w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 8 września 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej: PINB) zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w miejscowości Ż. (w), gm. Ż. oraz o terminie wyznaczonych oględziny na terenie w/w działki. W dniu 14 października 2015 r., organ I instancji przeprowadził planowane oględziny, podczas których ustalił, że na działce (część A) usytuowany jest obiekt rekreacji indywidualnej z przyziemiem o konstrukcji murowanej z parterem i poddaszem konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy wynoszącej 33,35m2 wraz ze zbiornikiem na ścieki sanitarne, obiekt jest trwale związany z gruntem, do obiektu nie doprowadzono przyłącza elektrycznego, do budynku podłączony został zbiornik na ścieki wykonany z kręgów betonowych, a według oświadczenia K.S. (ojciec A.S., która w dniu oględzin była właścicielką części działki A) budynek powstał w latach 70-tych XX w. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. PINB nakazał A.S. rozbiórkę ww. samowolnie posadowionego budynku rekreacji indywidualnej. Organ odwoławczy w związku z wniesieniem przez M.P. odwołania od w/w decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej: k.p.a. decyzją z 22 marca 2017 r. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W dalszej kolejności PINB decyzją z dnia 20 listopada 2017 r., znak: PINB/70035/139A/2015/2017/MR/AW nakazał na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38 poz. 29 ze zm.) dalej: p.b. z 1974 r., skarżącemu rozbiórkę samowolnie posadowionego w latach 70-tych XX wieku, na terenie działki nr [...] (ozn. literą A) w miejscowości Ż. (Wieś), gm. Ż., budynku rekreacji indywidualnej o konstrukcji murowanej i powierzchni zabudowy wynoszącej 33,35m2 wraz z zbiornikiem na ścieki sanitarne. W wyniku ponownie wniesionego odwołania WINB decyzją wskazaną na wstępie uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł co do istoty sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że na terenie działki nr [...] w Ż. o powierzchni 0,8190 ha pobudowano kilka obiektów budowlanych pełniących funkcję rekreacji indywidualnej. W/w działka stanowi obecnie współwłasność 28 osób. W zawartych aktach notarialnych został określony sposób jej użytkowania z podziałem na części oznaczone literowo od A - U. Natomiast w latach 70 - tych działka ta stanowiła własność F.S.. Niniejsze postępowanie dotyczy zaś budynku rekreacji indywidualnej wraz ze zbiornikiem na ścieki sanitarne wybudowanego w latach 70 - tych XX wieku zlokalizowanego na części działki nr [...] w Ż. oznaczonej jako A. Aktualnie właścicielem budynku jest M.P.. Na budowę przedmiotowego budynku nie posiada on pozwolenia. W toku postępowania strona przedłożyła "Inwentaryzację Domku Letniskowego we wsi B., gmina Ż., wł. K.K.". Organu nadzoru budowlanego ustaliły, iż brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na legalność powstałego budynku rekreacji indywidulnej. Organ I instancji ustalił jego datę budowy na lata 70 – te XX w. Wobec powyższego legalność obiektu ustalono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 7 poz. 46 ze zm.) dalej: p.b. z 1961 r. i przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. nr 38 poz. 197 ze zm.). WINB wskazał, iż zgodnie z treścią obowiązującego w dacie budowy przepisu art. 36 ust. 1 p.b. z 1961 r. inwestor przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego musiał uzyskać pozwolenie na budowę. Przedstawiając zaś treść art. 103 ustawy z dnia 24 października 1974 r., Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.) dalej: p.b. z 1974 r., organ II instancji wyjaśnił, że do powyższego budynku rekreacji indywidualnej mają zastosowanie przepisy przed 1 stycznia 1995 r., czyli przepisy p.b. z 1974 r. Z brzmienia art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. wynika, że przesłanką zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę. Rozważając pierwszą z przesłanek WINB stwierdził, iż została ona spełniona, ponieważ ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zatem z naruszeniem art. 36 ust 1 p.b. z 1961r. Oceniając drugą z przesłanek organ odwoławczy wskazał, że obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części wsi B. i Ż., obszaru sąsiadującego z Jez. G. i K., rejon ulic K. i N., gmina Ż., zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w Żukowie Nr XV/250/2008 Rady Miejskiej w Żukowie z dnia 15 lutego 2008 r. (Dz. U. Woj. Pom. Nr 42 poz. 1239 z dnia 26.06.2008 r.) dalej: m.p.z.p., określa, że w/w działka znajduje się na terenie oznaczonym symbolem ZL - zieleń i zalesienia, ponadto znajduje się w strefie lasów wodochronnych oraz w Kartuskim Obszarze Chronionego Krajobrazu i terenie przewidzianym do przekształceń. Ponadto z treści planu wynika, że na terenach ZL ustala się zakaz zabudowy, a istniejąca zabudowa na trenie lasów oznaczonych na rysunku, jako tereny do przekształceń podlegające likwidacji do 10 lat od wejścia w życie niniejszej uchwały, z wyłączeniem budynków posiadających pozwolenie na budowę lub posiadających inny dokument prawny dopuszczający zabudowę. W świetle powyższego wybudowany budynek narusza ustalenia obecnie obowiązującego m.p.z.p. Analizując zaś kwestię zgodności budowy przedmiotowego budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym od momentu jego budowy organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z aktami sprawy na początku lat siedemdziesiątych nie obowiązywał dla przedmiotowej działki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Także kolejne plany miejscowe począwszy od roku 1978 r. i kolejne teren przedmiotowej działki określały, jako teren lasów z zakazem zabudowy. W zakresie przedłożonej przez skarżącego Inwentaryzacji WINB podniósł, że z opisu nie wynika, kto jest autorem pisma, kto je sporządził, jaka jest treść i kiedy zostało sporządzone, i czy przez osobę uprawnioną. Po analizie zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że PINB, jako podstawę prawną nakazu rozbiórki przywołał art. 37 ust. 1 pkt 2 p.b. z 1974 r. zamiast art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Ponadto określenie położenia budynku na działce nr [...] wymagało doprecyzowania, co uzasadniało wydanie decyzji reformatoryjnej o treści przytoczonej na początku niniejszego uzasadnienia. Skargę na ww. decyzję wniósł skarżący zarzucając jej naruszenie przepisów tj.: 1) art. 7 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ II instancji, że organy nadzoru budowlanego zebrały w pełni materiał dowodowy i wyprowadziły z niego prawidłowy wniosek, iż w sprawie występuje przesłanka do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. z 1974 r.; 2) art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. 1974 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie co do występowania przesłanek uprawniających do nakazania rozbiórki; 3) art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędną wykładnię tj. przyjęcie, że uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy jest niezbędne tylko dla inwestycji przyszłej, a nie już istniejącej od 1994 r. w sytuacji nieobowiązywania na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 4) art. 28 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stron postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku; 5) powołanie się na nieistniejące w okresie powstania budynku przepisy p.b. z 1961 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym wyżej wyrokiem skargę oddalił. Sąd wskazał, iż w sprawie bezsporne jest, że w latach 70 - tych XX w. wybudowano na działce nr [...] w miejscowości Ż. (w), gmina Ż. obiekt rekreacji indywidualnej. Z uwagi na to, że przedmiotowe obiekty wybudowane zostały przed 1 stycznia 1995 r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186) dalej: p.b., że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy p.b. z 1974 r. Sąd wojewódzki za własne przyjął ustalenia organu odwoławczego i wskazał za nim, że z brzmienia powołanego art. 37 ust. 1 p.b. z 1974 r. wynika, że przesłanką zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę. Rozważając zatem przesłankę zawartą w art. 37 ust. 1 p.b. z 1974 r., Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 28 ust 1 p.b. z 1974 r., roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek można było rozpocząć jedynie po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Z kolei rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48) przewidywało w § 44 ust.1 obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla wykonania i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków. Wobec powyższego Sąd I instancji wyjaśnił, że z akt administracyjnych wynika, że o pozwolenie na budowę opisanych obiektów budowlanych nie ubiegał się skarżący, ani poprzedni właściciel. Organy zatem zasadnie przyjęły, że w sprawie zachodzi określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. Ponadto wybudowane obiekty budowlane naruszają przepisy obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem znajdują się na działce oznaczonej w planie symbolem ZL – zieleń i zalesienia, a na tym terenie ustalono zakaz zabudowy. Istniejąca zaś na tym terenie zabudowa podlegać ma likwidacji do 10 lat od momentu wejścia w życie ww. planu. Także i wcześniejsze regulacje obowiązujące na terenie, na którym znajduje się własność skarżącego nie zezwalały na realizację zabudowy. Z uwagi na zaistnienie w sprawie przesłanki z art. 37 ust. 1 p.b. z 1974 r., Sąd wojewódzki wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie miał możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 p.b. z 1974 r., co obligowało WINB do orzeczenia nakazu rozbiórki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania tj.: 1) polegające na błędnym uznaniu, że w niniejszej sprawie ma zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 p.b. z 1974 r., podczas gdy Urząd Gminy w Żukowie wydał wobec skarżącego decyzję o nr B-8385/3/79 w trybie art 39 p.b. z 1974 r.; 2) niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. oz. 329 ze zm.) dalej: p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi na decyzję WINB, która wydana została z naruszeniem art. 7a § 1 i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaś wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami uniemożliwiającymi prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. W przypadku nieuwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. zarzutów skarżący zarzucił z ostrożności procesowej naruszenie: 1) art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 p.b., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie właściwymi przepisami planowania przestrzennego są wyłącznie przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z jednoczesnym pominięciem, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany w czasie od daty jego budowy; 2) niezastosowaniu art. 39 p.b. z 1974 r., wobec błędnej interpretacji, pomimo rozważania przez Sąd takiej możliwości. Mając powyższe na względzie, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wstrzymanej wykonania decyzji WINB do czasu rozpoznania skargi, zrzekając się jednoczesnej rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Zarzuty skargi kasacyjnej w zasadzie sprowadzają się do kwestionowania przez skarżącego kasacyjnie ustaleń organów stanowiących podstawę orzeczenia nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Należy przypomnieć, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że w latach 70-tych XX wieku na działce nr [...] w miejscowości Ż., wybudowano obiekt rekreacji indywidualnej, konstrukcji murowanej z parterem i poddaszem o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy wynoszącej 33,35 m 2. Z uwagi na to, że przedmiotowy obiekty wybudowany został przed 1 stycznia 1995 r., a sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą, organy nadzoru budowlanego trafnie przyjęły, a Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował to stanowisko, że na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Zgodnie w art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przez "obiekty budowlane" rozumie się stałe i tymczasowe budynki lub inne stałe i tymczasowe budowle, jak mosty, budowle ziemne, tunele, drogi, linie kolejowe, sieci energetyczne i telekomunikacyjne, budowle hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, ściany oporowe, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji. Dołączona do akt dokumentacja, prowadzi do wniosku, że przedmiotowy budynek, posadowiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, bez wątpienia jest obiektem budowlanym, a sam skarżący kasacyjnie na inną jego kwalifikację nie przedstawił żadnych dowodów. Skoro organy nadzoru budowlanego, na podstawie zgromadzonych akt sprawy, prawidłowo zakwalifikowały ww. obiekt jako obiekt budowlany, to w sprawie zastosowanie znalazł art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. – nie tylko bowiem obiekt ten został wybudowany bez pozwolenia na budowę (ani obecny, ani poprzedni ich właściciel nie ubiegał się nawet o jego wydanie), ale również narusza on przepisy obowiązującego obecnie planu miejscowego (uchwała Rady Miejskiej w Żukowie z dnia 15 lutego 2008 r. nr XV/250/2008). Ponadto, jego budowa nie była zgodna także z poprzednio obowiązującymi na tym terenie planami miejscowymi (uchwała Gminnej Rady Narodowej w Żukowie z dnia 29 marca 1978 r. nr II/10/78, uchwała Rady Gminy w Żukowie z dnia 19 grudnia 1991 r. nr XVIII/99/91, uchwała Rady Gminy w Żukowie z dnia 11 czerwca 1992 r. nr XXIII/121/92). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy nadzoru budowlanego poddały analizie przeznaczenie nieruchomości, na której zrealizowano sporny obiekt budowlany, zarówno w chwili jego budowy jak i w później obowiązujących planach miejscowych i zasadnie uznały, że nigdy teren ten nie był przeznaczony pod zabudowę. Zupełnie pozbawione racjonalnych podstaw jest twierdzenie skargi kasacyjnej, że z postanowienia zawartego w rozdziale I pkt 7 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 29 marca 1978 r. gdzie określone zostały zasady rozwoju turystyki i wypoczynku, wynika, iż "na obszarze Żukowo w zasadzie nie przewiduje się rozwoju funkcji turystyki i wypoczynku", co wobec użycia słowa "w zasadzie" dawało możliwość uzyskania pozwolenia na budowę. Należy przypomnieć, że zgodnie z powyższym planem miejscowym działka nr [...] położona była na terenie oznaczonym symbolem Rl –tereny lasów, który nie był przeznaczony pod jakąkolwiek zabudowę. Oznacza to więc, że stan faktyczny sprawy został wnikliwie i dokładnie ustalony, a twierdzenia organów nadzoru budowlanego znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy i nie budzą wątpliwości. W sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcie na ustalonym wcześniej stanie faktycznym, co słusznie zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji. Wobec powyższego, rację miał Sąd I instancji, twierdząc, że w sprawie zachodziła przesłanka, o której mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (przesądzająca o konieczności wydania decyzji nakazującej rozbiórkę), czyli zrealizowanie obiektu na terenie, który zgodnie z zapisami obowiązującego obecnie planu zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczony pod zabudowę (znajduje się on na terenie, gdzie przewidziano likwidacje samowolnie wybudowanych budynków). To z kolei oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie miał możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, które przewidziano w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a zgodnie z którym w sytuacji wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Powyższy przepis ma więc zastosowanie do sytuacji, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę, jednak tylko wtedy, gdy nie narusza on przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Natomiast w odniesieniu do zastosowanie trybu z art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. należy przypomnieć, że przepis ten upoważnia organ nadzoru do odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością jego czasowego wykorzystania (Cherka M., Grecki W., Samowola budowlana w polskim prawie budowlanym, Warszawa 2013, publ. LEX 2013). Redakcja art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. jasno wskazuje, że organ może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki po spełnieniu wskazanych tam przesłanek, ale tylko w stosunku do obiektu, co do którego wydano już nakaz rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1750/08, LEX nr 1217971). Nie było zatem możliwe zastosowanie w niniejszej sprawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r., jak wskazywał na to skarżący kasacyjnie, skoro postępowanie rozbiórkowe było w toku. Dopiero teraz, po prawomocnym jego zakończeniu, inwestor, jeśli uzna za stosowne, będzie mógł wszcząć postępowanie mające na celu zastosowanie w sprawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ jest to nowa sprawa w stosunku do decyzji o nakazie rozbiórki i powinna być rozpatrzona najpierw przez organ pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 1982 r., sygn. akt I SA 803/52, LEX nr 1687929). Jak słusznie przypomniał Sąd I instancji, o możliwości prowadzenia takiego postępowania przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt OPS 4/01. Nie znajdują zatem potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenia skargi kasacyjnej, że taka decyzja w trybie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. został w stosunku do przedmiotowego obiektu już wydana, biorąc pod uwagę, że postępowanie w przedmiocie rozbiórki obiektu było dopiero w toku. Organy nadzoru budowlanego nie dysponują w tym zakresie żadnymi dokumentami, a skarżący kasacyjnie posiada jedynie inwentaryzację budynku, z której wynika, że stanowiła załącznik do pisma o wskazanej sygnaturze. Nie wiadomo jednak czego dotyczyło przedmiotowe pismo oraz jaka była jego treść. Wbrew temu co twierdzi skarżący kasacyjnie nie można było domniemywać jego treści i stwierdzić, że była ona zgodna z treścią pisma, które przedłożył skarżący, a które dotyczyło innej nieruchomości. Brak jest zatem dowodów, że toczyło się już wcześniej postępowanie zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę, a następnie w stosunku do przedmiotowego obiektu wydano decyzję w trybie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 r. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło