I SAB/Wa 126/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania odwołania R. W. od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r., nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącego R. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 22 kwietnia 2021 r. R. W. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra, Rozwoju, Pracy i Technologii (obecnie: Ministra Rozwoju i Technologii) postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r., nr [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie rozpoznania odwołania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20.000 złotych oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. pozostawało zawieszone przez 18 lat i 10 miesięcy. Natomiast od dnia podjęcia postępowania, czyli przez ponad 3 lata i 3 miesiące, Minister ani razu nie powiadomił skarżącego o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy i nie podał przybliżonego terminu rozpatrzenia odwołania. Skarżący podsumował, że odwołanie czeka na rozpoznanie od ponad 22 lat i 7 miesięcy, a od daty podjęcia postępowania odwoławczego, czyli od 3 lat i 3 miesięcy, organ nie zrobił nic aby załatwić sprawę. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podnosząc, że przy piśmie z 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 335/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczył organowi prawomocny wyrok z 6 marca 2017 r. wraz z aktami administracyjnymi. Zwrócone akta nie zawierały jednak akt postępowania przed Wojewodą [...], w tym zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 1998 r. W związku z powyższym organ podjął próbę ich odszukania we własnych zasobach archiwalnych, a także w zasobach sądów administracyjnych, innych organów administracji i operatora sieci przesyłowej. Minister wskazał również, że pismem z 12 maja 2021 r. zawiadomił strony, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., o niemożności rozpoznania odwołania w terminie z uwagi na konieczność pozyskania całości akt sprawy oraz przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia 31 lipca 2021 r. Zdaniem organu odwoławczego, w opisanej sytuacji nie można przyjąć, że prowadził on postępowanie przewlekle, gdyż podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy. Ponadto, zdaniem organu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy żądanie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł należy uznać za rażąco nieadekwatne. Przyznanie wskazanej sumy ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane tylko w przypadku uporczywego uchylania się przez organ od wydania decyzji, nie zaś w przypadku indywidualnie występujących opóźnień nie wynikających ze złej woli organu. Przy tym, nie każde opóźnienie w załatwieniu sprawy – bez wyraźnych dowodów na tę okoliczność – prowadzi do niepowetowanej szkody dla strony skarżącej. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie ma dowodów wskazujących na związek między opisaną w skardze przewlekłością organu a doznanymi szkodami. Ponadto, istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma to, że Minister zakończył w niej postępowanie wydając w dniu [...] maja 2021 r. decyzję (nr [...]) o uchyleniu w całości decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. i umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 pkt 1 i § 1 a p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (149a § 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ w bezczynności lub przewlekłości już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi orzec o zobowiązaniu organu do wydania decyzji w zakreślonym terminie. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wydanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił, w konsekwencji czego niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn, Sąd orzekł o umorzeniu przedmiotowego postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. (punkt 2 sentencji). Jednakże, wydanie przez organ decyzji, po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, publik. ONSAiWSA 2013/1/7). Z powyższego wynika, że w tym zakresie Sąd jest zobowiązany do wypowiedzenia się. Zatem aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, Sąd administracyjny, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej zwanej "k.p.a." Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając w niniejszej sprawie przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ odwoławczy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że po podjęciu – postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. - postępowania odwoławczego zawieszonego postanowieniem z [...] marca 1999 r. akta administracyjne pozostawały w sądzie administracyjnym. Zostały one organowi zwrócone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wraz z prawomocnym wyrokiem (sygn. akt IV SAB/Wa 335/16) przy piśmie z 26 sierpnia 2019 r. Pomimo jednak otrzymania akt w powyższej dacie organ odwoławczy pierwszą czynność w sprawie podjął dopiero po ponagleniu skarżącego datowanym na 8 kwietnia 2021 r., a więc po upływie przeszło jednego roku i sześciu miesięcy od wpływu zwróconych akt administracyjnych, zwracając się pismami z 12 i 18 maja 2021 r. do NSA, WSA w Warszawie i [...] Urzędu Wojewódzkiego o przeprowadzenie kwerendy własnych zasobów w celu odszukania akt zawierających zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 1998 r. Ostatecznie decyzję kończącą postępowanie organ odwoławczy wydał w dniu [...] maja 2021 r., a więc po upływie prawie jednego roku i dziewięciu miesięcy od daty wpływu do organu akt administracyjnych (zwróconych przez sąd administracyjny wraz z prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 335/16 przy piśmie z 26 sierpnia 2019 r.) oraz po wniesieniu skargi do sądu. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ działał w sprawie opieszale i nieskutecznie, co przedłużyło termin rozpoznania odwołania od decyzji z [...] sierpnia 1998 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Jednocześnie, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, bowiem Minister rozpoznał odwołanie skarżącego. Z tych przyczyn formułowane w tym zakresie żądanie skargi nie mogło zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie powyższego trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.