III OZ 156/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 514/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. S. na akt Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od realizacji wniosku o przydział lokalu mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 20 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 514/21 odrzucił skargę M. S. na akt Prezydenta W. z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odstąpienia od realizacji wniosku o przydział lokalu mieszkalnego. Sąd pierwszej instancji podniósł, że pismem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...],[...]Wydziału [...]Urzędu [...] (dalej: "organ") poinformowała M. S. (dalej: "skarżący") o odstąpieniu od realizacji jego wniosku w zakresie wskazania lokalu objętego najmem socjalnym i tym samym o zakończeniu postępowania w tej sprawie. W treści pisma wskazano, że wnioskodawcy złożono łącznie siedem propozycji najmu lokalu socjalnego, jednak żadna nie została przez niego zaakceptowana. Organ wyjaśnił dalej, że zgodnie z przepisami uchwały nr XXII/601/20 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 30 kwietnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasoby Gminy Wrocław (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020 r., poz. 3076 i 6533) oraz zarządzenia nr 4481/21 Prezydenta Wrocławia z dnia 26 stycznia 2021 r. w sprawie procedury realizacji wniosków o zawarcie umowy najmu w odniesieniu do lokali stanowiących mieszkaniowy zasób Gminy, realizacja listy polega na złożeniu wnioskodawcy trzech propozycji lokali. Natomiast w szczególnie uzasadnionych przypadkach podyktowanych zasadami współżycia społecznego Wydział może złożyć wnioskodawcy dodatkową propozycję lokalu. Pismem z [...] kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2021 r.), skarżący zwrócił się do organu o ponowne przeanalizowanie dokumentacji związanej z przydziałem lokalu socjalnego, przedstawiając powody, dla których nie zdecydował się na przyjęcie proponowanych lokali. W odpowiedzi na powyższy wniosek, organ pismem z [...] maja 2021 r., nr [...]poinformował, że nie może spełnić prośby skarżącego oraz, że w trakcie trwania postępowania wnioskodawca był wielokrotnie informowany o procedurze i trybie postępowania w sprawach lokali objętych najmem socjalnym. Dodatkowo organ poinformował, że strona może złożyć kolejny wniosek o lokal. Skarżący wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na "akt administracyjny pismo zastępcy dyrektora wydziału departamentu nieruchomości i eksploatacji", domagając się uchylenia zaskarżonego aktu oraz zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W ocenie organu, zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2008 r., sygn. akt. I OPS 4/08, kontroli sądu administracyjnego podlega jedynie akt o zakwalifikowaniu bądź odmowie zakwalifikowania wnioskodawcy na listę osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Tymczasem w ocenie organu skarżący skarży czynność z zakresu czynności materialno-technicznych, służącą bezpośredniej realizacji zadania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z [...] lipca 2021 r. skarżący został wezwany w terminie 7 dni do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu, oraz wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu. W wyznaczonym terminie skarżący przesłał na pośrednictwem poczty polskiej, podpisany odpis skargi. W jej nagłówku skarżący dopisał numer zaskarżonego pisma – [...]. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm, dalej: "p.p.s.a."), jako wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Zdaniem Sądu, wbrew ocenie organu, że skarga dotyczy materii podlegającej kontroli sądu administracyjnego, bowiem pismo w przedmiocie odmowy udzielenia konkretnemu wnioskodawcy pomocy mieszkaniowej to akt z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę, że pismo skierowane do wnioskodawcy [...] kwietnia 2021 r. zamyka możliwość realizacji jego wniosku, natomiast przyjęcie odmiennego poglądu pozbawiłoby stronę ochrony prawnej. Skreślenie takiej osoby z listy osób oczekujących powoduje, że nie będzie ona brana pod uwagę w toku proponowania wynajęcia poszczególnych lokali. Zatem Sąd uznał, że skarżony akt stanowi przejaw władczej woli organu, obejmującej negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Skarżone pismo wykazuje cechy aktu indywidualnego, dotyczy uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu prawa oraz kreuje jego sytuacją prawną. Podlega zatem kognicji sądów administracyjnych. Przechodząc badania przesłanek formalnych wniesienia skargi do sądu administracyjnego Sąd podniósł, że zgodnie art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, zaskarżony akt został doręczony skarżącemu [...] kwietnia 2021 r. Zatem trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływał [...] maja 2021 r. (środa). Skarga została natomiast wniesiona do Sądu [...] maja 2021 r. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Zażalenie na postanowienie złożył skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Organ w odpowiedzi na zażalenie wskazał, że zaskarżone pismo nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej podlegającego kognicji sądów administracyjnych, jak również w zakresie przedstawionej informacji o realizacji indywidualnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji zakwalifikował zaskarżone w niniejszej sprawie pismo [...]Wydziału [...]Urzędu [...]z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], jako mieszczące się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 1 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 wskazał, że uchwała odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. NSA stwierdził ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca posłużył się ogólnym pojęciem "akt", które obejmować będzie poszczególne rodzaje aktów, wydawanych przez uprawnione do tego organy o charakterze generalnym, jak i indywidualnym (R. Hauser, K. Celińska-Grzegorczyk [w:] Sądowa kontrola administracji publicznej. System Prawa Administracyjnego. Tom 10 pod red. R. Hauser, Z. K. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2014 r., s.183 i n.). Istotną cechą aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., odróżniającą je od aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest to, że w następstwie ich wydania powstaje nowa sytuacja prawna (nałożenie obowiązku, nadanie uprawnienia, zniesienie istniejącego stosunku prawnego). Tymczasem akty i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stwierdzają jedynie istnienie obowiązku lub uprawnienia wynikającego bezpośrednio z przepisu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., art. 3 pkt 26, Lex/el). Skoro zatem zaskarżony akt jest innym, niż prawo miejscowe, aktem z zakresu administracji publicznej, wniesienie skargi do sądu administracyjnego na taki akt nie jest ograniczone, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, trzydziestodniowym terminem przewidzianym w art. 53 § 1 § 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem ze znowelizowanym brzmieniem art. 53 § 2a p.p.s.a., w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Z tych względów należało uznać, że skarżący wnosząc skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu [...] czerwca 2021 r., nie uchybił terminowi do jej wniesienia. A zatem Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.