II SA/Wa 239/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym skargi F.G. na decyzję Rektora Szkoły Głównej Handlowej w [...] z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przypisanie do wybranego kierunku studiów postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu F. G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł (dwieście złotych). Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Prodziekan Studium Licencjackiego Szkoły [...] w [...] odmówił F. G. wyrażenia zgody na przypisanie do wybranego kierunku studiów. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Rektora Szkoły [...] w [...]. W dniu [...] września 2021 r. Rektor Szkoły [...] w [...], po rozpatrzeniu ww. odwołania, podtrzymał decyzję dziekańską z uwagi na to kierunek został wygaszony, a zajęcia w jego ramach nie są już na uczelni prowadzone. F. G. wniósł skargę z dnia [...] listopada 2021 r na ww. decyzję Rektora Szkoły [...] w [...] z dnia [...] września 2021 r. jako przedmiot wskazując: wznowienie studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]". W uzasadnieniu skargi skarżący pokreślił jednak, że jego wniosek dotyczył możliwości ukończenia studiów na kierunku "[...]" i uzyskania absolutorium, nie stanowił zaś wniosku o wznowienie studiów i związane z tym ponowne nadanie praw studenta, ponieważ taki status uzyskał na rok przed złożeniem wniosku. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że zaskarżona decyzja jest aktem wewnątrzzakładowym, a więc nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W przedmiotowej sprawie skarga F. G. dotyczy decyzji Rektora Szkoły [...] w [...] z dnia [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przypisanie studenta do wybranego kierunku studiów. W ocenie Sądu skarga na ww. decyzję jest niedopuszczalna, ponieważ jej przedmiot nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga, że uczelnia wyższa jest podmiotem działającym w formie zakładu administracyjnego. Jest to jednostka organizacyjna niebędąca organem państwowym ani organem samorządu. Zakłady administracyjne zostały powołane do wykonywania zadań publicznych, przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności usługowej i są uprawnione do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny), jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej, nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (zob. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, Lex nr 1282161, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 535/14, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy zakładu administracyjnego podejmują wobec jego użytkowników tzw. akty zakładowe, które mogą mieć charakter aktów zewnętrznych jak i wewnętrznych. Akty zakładowe wewnętrzne, co do zasady, nie podlegają kontroli instytucji zewnętrznych wobec uczelni, co wynika z przyznania tym zakładom szerokiej autonomii. Sądowa kontrola aktów organów uczelni uzależniona jest od ustalenia, czy jest to akt podjęty w indywidulanej sprawie studenta. Sprawą indywidulaną użytkownika zakładu publicznego, jakim jest uczelnia wyższa, są takie sytuacje, kiedy rozstrzygnięcie organu uczelni dotyczy sfery praw i obowiązków studenta i - co ważne - wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz. Kontroli sądów administracyjnych nie podlegają akty zakładowe wewnętrzne, a więc takie, które nie wywołują skutków prawnych poza obszarem działania uczelni wyższej. Jak już wyżej wskazano, przedmiotem rozpoznawanej skargi jest decyzja Rektora Szkoły [...] w [...] odmawiająca wyrażenia zgody na przypisanie studenta do wybranego kierunku studiów. Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574) nie przewidują aby w sprawach tego typu wydawana była decyzja administracyjna, od której przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Ustawodawca nie zdecydował się bowiem poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. I tak, w drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 72 ust. 3), stwierdzenie nieważności dyplomu (art. 77 ust. 5), stypendiów (art. 86 ust. 2), skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3). Z powyższego wynika zatem, co też już powyżej wskazano, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., II SA/Bk 320/08), jako że są one decyzjami administracyjnymi. Zdaniem Sądu, mając na względzie powyższe rozważania, decyzję będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, odmawiającą wyrażenia zgody na przypisanie do wybranego kierunku studiów, należy uznać za sprawę związaną z tokiem studiów, procedowaną na podstawie § 42 i § 44 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich w Szkole [...] w [...], stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Podkreślenia wymaga, że decyzja będąca przedmiotem postępowania nie pozbawiała skarżącego statusu studenta. Ten jednostronny akt organów uczelni jest aktem wewnętrznym, skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, w ramach istniejącego stosunku zakładowego, przy czym zawarte w nim rozstrzygnięcie nie wypłynęło na istnienie tego stosunku. Ponieważ zaskarżona decyzja jest wyłącznie aktem zakładowym wewnętrznym (nie jest to decyzja administracyjna), to wniesiona na tę decyzję skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 oraz § 2 P.p.s.a.