I SA/Wa 1917/21
WyrokWSA w Warszawie2022-04-05
Skład orzekający: Bożena Marciniak, Jolanta Dargas, Magdalena Durzyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone za okres, w którym ojciec dziecka był zatrudniony w Niemczech i mógł być uprawniony do świadczeń rodzinnych w tym kraju, jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie wychowawcze wypłacone w Polsce jest nienależnie pobrane i podlega zwrotowi wraz z odsetkami, jeśli członek rodziny przebywał poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a osoba pobierająca świadczenie zataiła te okoliczności we wniosku. W takiej sytuacji, niezależnie od faktycznego pobierania świadczeń w innym kraju, polskie świadczenie staje się nienależne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania A. B. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od kwietnia do sierpnia 2016 r. Organ I instancji (Wojewoda) uznał świadczenie za nienależnie pobrane, powołując się na fakt zatrudnienia ojca dziecka w Niemczech i zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rodziny i Polityki Społecznej. Skarżąca kwestionowała zastosowanie przepisów o koordynacji, twierdząc, że ojciec dziecka przebywał na zwolnieniu lekarskim w Polsce i nie był uprawniony do świadczeń niemieckich. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Ostateczną decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił A. B. prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. na dziecko F. B..
W uzasadnieniu ww. decyzji, Wojewoda [...] podkreślił, że z uwagi na zatrudnienie ojca dziecka na terytorium Republiki Federalnej Niemiec w sprawie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Wojewoda [...] wskazał ponadto, iż z uwagi na brak aktywności zawodowej skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń na dziecko leżało po stronie instytucji niemieckiej, a wysokość świadczeń niemieckich możliwych do uzyskania była wyższa, niż kwota świadczeń, o których przyznanie skarżąca ubiegała się w Polsce.
Ponadto, jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został przekazany do instytucji niemieckiej w celu jego rozpatrzenia zgodnie z pierwszeństwem tej instytucji do wypłaty świadczeń na dziecko.
W konsekwencji powyższej decyzji, Wojewoda [...] uznał, na mocy decyzji z dnia 24 lutego 2021 r. nr [...], że świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł wypłacone za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.
W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda [...] powołał się na decyzję z dnia 30 września 2019 r. dotyczącą odmowy prawa do świadczenia wychowawczego i wskazał, że powyższa decyzja jest decyzją ostateczną. Wojewoda [...] podkreślił, że pierwszeństwo do wypłaty świadczeń na dzieci w rozpatrywanym okresie leżało po stronie Niemiec, a w Polsce skarżąca nie była uprawniona do pobierania dodatku dyferencyjnego.
W podstawie prawnej Wojewoda [...] wskazał art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że świadczenie wychowawcze jest świadczeniem nienależnie pobranym w sytuacji gdy zostało wypłacone za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Organ I instancji wskazał ponadto, iż skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia, w przypadku zajścia zmiany mającej wypływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Powyższe świadczenie zostało przyznane decyzją Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., uchylonej następnie decyzją Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W okresie objętym zaskarżoną decyzją, jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy powyższe świadczenia zostały wypłacone za okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r., w łącznej kwocie [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. B., w którym wskazała, że mąż miał umowę niemiecką do sierpnia 2016 r. Od listopada 2015 r. ojciec dzieci przebywał na zwolnieniu lekarskim w Polsce, a po zwolnieniu nie wrócił już do pracy w Niemczech oraz nie składał wniosku o świadczenie rodzinne na rok 2016, które składa się na początku roku.
Minister rozpatrując sprawę wskazał, że stosownie do przepisów art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Polski przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W myśl zaś art. 16 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku, gdy wojewoda ustali, że osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego.
W myśl art. 16 ust. 2 i ust. 6 ww. ustawy, w przypadku przebywania osoby, która złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa wyżej, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Minister wskazał, iż w niniejszym postępowaniu organ II instancji nie bada zasadności odmowy prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż postępowanie w tym zakresie zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r.
Zgodnie z art. 16 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio.
Ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się m.in.: świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa wart. 16 ust. 6 tej ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6 ww. ustawy, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego. Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty.
Minister dodał, że obowiązek zwrotu jest instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń rodzinnych i świadczenia wychowawczego przez osoby nieuprawnione do nich, które w toku postępowania nie wykazały całego, istotnego dla sprawy stanu faktycznego, albo też zaniechały realizacji ciążącego na nich, jako uprawnionych, obowiązku informowania organu, o każdej zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczenia, a organ z urzędu nie wykrył tych zdarzeń ani w postępowaniu, ani też w ramach kontroli legalności pobierania świadczeń rodzinnych (por. A. Korcz - Maciejko i W. Maciejko, wyd. Beck 2009 r., Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, s. 455).
Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżąca oświadczyła, iż żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami Polski, w kraju, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ww. wniosku skarżąca została pouczona, iż w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego w szczególności, zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało również wskazane, iż niepoinformowanie organu właściwego, prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyższej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji - koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Skuteczne pouczenie, to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia. W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 733/19).
W niniejszej sprawie skuteczność pouczenia zdaniem organu II instancji nie budzi wątpliwości.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo wskazał, że w związku z odmową przyznania prawa do świadczenia wychowawczego za okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] sierpnia 2016 r. należy uznać, iż świadczenie wychowawcze wypłacone za ww. okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca, następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego.
Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w odwołaniu, Minister podkreślił, iż to przepisy unijne regulują kwestię pierwszeństwa do wypłaty świadczeń, wnioskodawca nie ma możliwości wyboru kraju właściwego do wypłaty świadczeń, zatem niezależnie od tego, czy osoba uprawniona składała stosowny wniosek o przyznanie świadczeń na dzieci w innym Państwie Członkowskim, instytucja państwa, w którym wniosek został złożony bada pierwszeństwo do wypłaty świadczeń zgodnie z przepisami unijnymi. Zgodnie z przepisami dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń leży po stronie tego Państwa Członkowskiego, w którym jest aktywność zawodowa rodzica. W myśl natomiast decyzji Komisji Administracyjnej nr FI z 12 czerwca 2009 r. dotyczącej wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszącego się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych świadczenia rodzinne uważa się za "udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek", w szczególności w trakcie jakiegokolwiek okresu czasowego zawieszenia takiego zatrudnienia w wyniku choroby, macierzyństwa, wypadku przy pracy, choroby zawodowej lub bezrobocia, o ile w związku z tymi okolicznościami wypłacane są wynagrodzenia lub świadczenia, z wyłączeniem emerytur lub rent.
Niezależnie od powyższego Minister wskazał, iż jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w dniu 5 września 2015 r. do instytucji niemieckiej właściwej do wypłaty świadczeń rodzinnych wpłynął wniosek o zasiłek rodzinny ojca dziecka, złożony na dzieci A. i F..
Ponadto Minister podniósł, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zastosowanie powyższych ulg odbywa się na wniosek osoby zobowiązanej i pozostaje do uznania organu.
Skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. B. zarzucając jej naruszenie:
1. art. 16 ust. 2 i 6 w zw. z art. 16 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez przyjęcie, że ojciec dziecka-W. B. w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. przebywał na terenie Republiki Federalnej Niemiec i mógł pobierać świadczenia rodzinne z właściwej instytucji niemieckiej, co skutkowało ustaleniem, że zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i w konsekwencji dochodzeniem przez Wojewodę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, podczas gdy prawidłowym ustaleniem winno być uznanie, że przepisy o wzajemnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie powinny mieć zastosowania a żaden z rodziców nie był uprawniony do pobierania świadczenia z instytucji niemieckiej, co skutkować powinno uznaniem świadczenia wychowawczego przyznanego A. B. za należne;
2. poprzez dopuszczenie się błędnej i dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, która w sposób rażący wykracza poza zakres przyznanej organowi tym przepisem swobody, a co za tym idzie błędne uznanie, iż ojciec dziecka w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. przebywał na terenie Republiki Federalnej Niemiec i pobierał z tytułu wykonywanej tam pracy wynagrodzenie, a także, że mógł pobierać od właściwej instytucji niemieckiej świadczenia rodzinne, czego ostatecznie skutkiem stało się uznanie przyznanego w Polsce świadczenia wychowawczego za nienależne.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym zwłaszcza jej art. 16 ust. 10, zgodnie z którym Wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 stosuje się odpowiednio. Stosownie z kolei do art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Przy czym, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie, jak również świadczenie wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 ustawy. Chodzi tu o sytuację, gdy matka, ojciec, opiekun faktyczny lub opiekun prawny dziecka lub członek rodziny tych osób w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania przebywają poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wówczas organ właściwy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pozytywne ustalenie wojewody w tym zakresie stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ, który przyznał i wypłacił świadczenie wychowawcze decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu wskazanego wyżej innego państwa w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku świadczenie wychowawcze jest nienależne za okres od dnia, w którym wyżej wymienione osoby stały się uprawnione do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.
Cytowane wyżej przepisy wyraźnie wskazują, że w granicach materialnych rozpoznawanej sprawy, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca, pozostaje jedynie kwestia orzeczenia przez właściwy organ administracji publicznej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Decyzja orzekająca w powyższym zakresie jest aktem ściśle związanym ze stanem faktycznym, na który składają się trzy elementy. Po pierwsze, przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego. Po drugie, stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnej sprawie po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po trzecie, uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna (autonomiczna) od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (por. wyroki WSA w Opolu z 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 40/20 i z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Op 99/21; https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie wszystkie ww. elementy zaistniały, bowiem świadczenie wychowawcze przyznane skarżącej na dziecko decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 2 maja 2016 r., zostało następnie uchylone decyzją tego organu z dnia 27 maja 2019 r. w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji Wojewoda [...], jako organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, ostateczną decyzją z dnia 30 września 2019 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. na dziecko, której to decyzji skarżąca nie zakwestionowała. Tym samym wskazane powyżej obiektywne elementy stanu faktycznego stanowią obligatoryjne przesłanki dla sprawy stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i obowiązku jego zwrotu, a zatem prawidłowo zastosowano w sprawie art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy.
Wbrew zarzutom skargi, organy słusznie uznały także, że skarżąca była pouczona o tym, że co do zasady świadczenie w kraju nie przysługuje, jeśli przysługuje ono za granicą, a także o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu właściwego o wyjeździe członka rodziny za granicę, a niezwłoczne niepoinformowanie o tym fakcie może skutkować koniecznością zwrotu pobranych świadczeń. Z obowiązku tego jednak strona się nie wywiązała i nie podała we wniosku, ani ojca dziecka, ani też okoliczności świadczenia przez niego pracy w Niemczech. Uznać zatem należy, że w ten sposób skarżąca wprowadziła w błąd organ przyznający świadczenia wychowawcze i było to działanie świadome. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się oświadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jej uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty lub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Składając wniosek o przyznanie świadczenia i nie informując jednocześnie organu, że ojciec dziecka pracuje poza granicami kraju (tym bardziej, że wystąpił on w Niemczech o przyznanie podobnego świadczenia), skarżąca zataiła istotne dla sprawy okoliczności, czym wypełniła również przesłankę z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. W tej sytuacji okoliczności, na które powołuje się skarżąca w skardze nie mają prawnego znaczenia.
Oceniając przebieg postępowania przed organami obu instancji, Sąd stwierdza również, że odpowiadało ono określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej zarówno w zakresie podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i odpowiadających im obowiązków organu. W postępowaniu tym organy zrealizowały naczelną zasadę czynnego udziału strony i zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego.
Wbrew zarzutom skargi, okoliczności faktyczne mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie zostały jednoznacznie wyjaśnione, a w konsekwencji organy obu instancji dopełniły obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały bowiem, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Podsumowując wskazać należy, że w ocenie Sądu, a wbrew zarzutom skargi, postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było prawidłowo, z poszanowaniem reguł procesowych, a organ dostatecznie wyjaśnił i wykazał w uzasadnieniu co przesądziło o rozstrzygnięciu. Sąd nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania i trafności jego oceny. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do tych organów. Organ wyjaśnił też stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się w toku postępowania. Przeprowadzone postępowanie i podjęte rozstrzygnięcie w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego, o czym szerzej powyżej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło