II GZ 76/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. O. i O. O., prowadzących działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 4373/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. O., J. O. - wspólników spółki cywilnej A. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. I. O., J. O. - wspólnicy spółki cywilnej A. L.-M. s.c. O. J. i O. I. (dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. Skarżący w uzasadnieniu wniosku podnieśli, że wykonanie decyzji nakładającej na nich karę pieniężną w wysokości 200.000 zł spowoduje niemożliwe do odwrócenia skutki i znaczną szkodę. Do wniosku dołączyli podatkowe księgi przychodów i rozchodów za lata 2018-2020 oraz składane przez wspólników rozliczających się z podatku dochodowego z małżonkami zeznania podatkowe PIT-36 wraz z załącznikami za lata 2018-2020. Według skarżących, dane wynikające z dokumentów, zły stan zdrowia wspólnika – I. O., stosunkowo niskie dochody uzyskiwane przez nich oraz ich małżonki, nie pozwalają na uiszczenie nałożonej kary nawet w części. Skarżący wraz z małżonkami nie posiadają także oszczędności, które mogłyby stanowić źródło pokrycia nałożonej kary, natomiast posiadają na utrzymaniu uczące się dzieci, co wiąże się w sposób oczywisty z wydatkami, które pochłaniają na bieżąco wszystkie uzyskiwane dochody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 23 listopada 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4373/21, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedstawione przez skarżących dokumenty wskazywały na bardzo wysokie obroty z prowadzonej działalności w ostatnich trzech latach. Wspólnicy w okresie od 2018 r. do 2020 r. uzyskiwali bowiem przychody w wysokości odpowiednio: 622.780,30 zł, 650.981,39 zł, 432.226,54 zł oraz dochody w kwotach: 67.728,82 zł, 36.742,70 zł, 51.664,28 zł, ponosząc przy tym wysokie koszty uzyskania przychodów: 555.051,48 zł w 2018 r., 614.238,69 zł w 2019 r., 380.562,26 zł w 2020 r. W ocenie Sądu nie można było uznać, że uzyskują oni niskie dochody z prowadzonej działalności. Ponadto Sąd zauważył, że skarżący nie wykazali, że nie posiadają oszczędności, bowiem nie przedstawili dokumentów potwierdzających podnoszoną okoliczność. Skarżący nie przedstawili także informacji o posiadanym majątku, a jedynie oświadczyli, że wszystkie uzyskiwane dochody wydatkują na utrzymanie dzieci, co jednak nie zostało również uprawdopodobnione. Sąd odnosząc się do informacji o zajęciu rachunku bankowego skarżących, związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą stwierdził, że nie wykazali oni, że nie posiadają innych źródeł finansowania tej działalności. Sąd pierwszej instancji podniósł, że uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. Egzekwowania obowiązku pieniężnego, wynikającego z zaskarżonej decyzji, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości. Postanowieniu z 23 listopada 2021 r. zarzucili naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili niebezpieczeństwa wyrządzenia im znacznej szkody lub spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków, podczas gdy z przedstawionych przez skarżących dowodów (ukazujących dochody uzyskiwane przez nich samych oraz ich małżonków, a także posiadany status rodzinny) oraz z zasad doświadczenia życiowego jednoznacznie wynika, że dobrowolne wykonanie zaskarżonej decyzji przez skarżących nie jest możliwe z uwagi na niedysponowanie przez skarżących takim majątkiem, zaś jej przymusowe wykonanie w ramach postępowania egzekucyjnego, którego elementem jest dokonane już zajęcie rachunku bankowego skarżących (stosowny dowód został przedłożony w załączeniu pisma z 10 listopada 2021 r.), skutkować będzie utratą płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżących, a tym samym koniecznością likwidacji przez skarżących prowadzonej działalności gospodarczej lub złożenia przez nich wniosku o upadłość, z czym wiązać się będzie m.in. konieczność zwolnienia zatrudnianego aktualnie, zaufanego personelu apteki oraz wypowiedzenie umowy najmu lokalu, w którym mieści się apteka, zawartej przez skarżących z Gminną Spółdzielnią "Samopomoc Chłopska" w Nawojowej. Wskazując na powyższe, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w całości oraz zwrócenie skarżącym uiszczonego wpisu od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Mając na uwadze, że sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to należy przyjąć, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Wniosek ten musi zostać uzasadniony, a jego uzasadnienie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest uprawdopodobnić, że w konkretnej sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że w sprawie nie uprawdopodobniono, iż w związku z jej wykonaniem mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. Sąd ten zasadnie uznał, że z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, aby przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej zostały spełnione. Skarżący w skardze złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednakże w jej treści wybiórczo przedstawili okoliczności, które mogłyby przemawiać za zastosowaniem tej instytucji. Nie przedstawiając w sposób pełny swojej zdolności płatniczej, nie wykazali oni, że zastosowana kara przerasta ich możliwości finansowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony w skardze wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, nie obrazował rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżących, co uniemożliwiło Sądowi pierwszej instancji jego uwzględnienie na obecnym etapie postępowania. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja nałożonej kary pieniężnej może wyrządzić skarżącym znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do ich aktualnej sytuacji materialnej. Bez porównania tych dwóch wartości (wysokości wymaganego zobowiązania i majątku, jakim dysponuje strona składająca wniosek) nie jest możliwe zweryfikowanie żądania udzielenia ochrony tymczasowej. Dla obrazu sytuacji majątkowej skarżących, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności wniosku, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy rachunków bankowych. W sytuacji, gdy skarżący nie przedstawili pełnego stanu pozostających do ich dyspozycji zasobów finansowych, nie ma możliwości zbadania, jak w istocie zmieniłaby się ich sytuacja po wykonaniu decyzji. Nie jest również możliwa ocena jakie skutki i szkody wystąpiłyby w stosunku do skarżących w sytuacji egzekucji należnego świadczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie złożonego wniosku i dołączonych do niego dokumentów nie ma możliwości ustalenia, czy w stosunku do skarżących zachodzi podstawa do zastosowania ochrony tymczasowej. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje zaś uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy podkreślić, na co zwrócił także uwagę Sąd pierwszej instancji, że każdy akt administracyjny, zobowiązujący do uiszczenia należności, pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, co jednak nie oznacza, że w takiej sytuacji zawsze należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.