I SA/Wa 1636/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu 18 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę 1 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO lub Kolegium) postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wskazania następców prawnych byłej właścicielki lokalu nr [...] usytuowanego w budynku położonym w [...] przy ul [...] hip. [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu [...] września 2017 r. Prezydent [...] zamieścił ogłoszenie w trybie art. 214 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące nieruchomości położonej w [...] - lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...], hip. [...]. Wskazany w ogłoszeniu termin zgłoszenia uczestnictwa udziału w postępowaniu upłynął [...] marca 2018 r. W piśmie opatrzonym datą [...] lutego 2019 r. i złożonym dnia [...] lutego 2019 r. M. S. wskazała siebie oraz M. G. jako następców prawnych W. W. z domu Z. Pismem z dnia [...] marca 2019 r., złożonym dnia [...] marca 2019 r. M. S. i M. G. wniosły o przywrócenie terminu do wskazania następców prawnych byłej właścicielki lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] hip. [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Prezydenta [...] o odmowie przywrócenia terminu i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji, oprócz wniosku M. S. rozpatrywał wniosek M. G. zawierający brak formalny w postaci braku podpisu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, wniosek M. G został pozostawiony bez rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wobec nie uzupełnienia przez wnioskodawczynię braku podpisu w zakreślonym terminie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przywrócenia terminu do wskazania następców prawnych byłej właścicielki lokalu nr [...] usytuowanego w budynku położonym w [...] przy ul. [...] hip. [...]. Zażalenie na ww. postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła M. S.. Zaskarżonym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że termin określony w art. 214 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. jest terminem zawitym prawa materialnego (prekluzyjnym), a czynność podjęta po jego upływie jest bezskuteczna. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu, chyba że taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Niemniej jednak ustawodawca nie przewidział możliwości przywrócenia terminu przewidzianego w art. 214b ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. Dodatkowo również wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że dopuszczalne jest przywrócenie 6-miesięcznego terminu określonego w art. 214b ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., to nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 58 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie prośba o przywrócenie terminu została wyrażona w piśmie z dnia [...] marca 2019 r, które wpłynęło do organu pierwszej instancji dnia [...] marca 2019r. W piśmie opatrzonym datą [...] lutego 2019 r. M. S. zgłosiła swoje uczestnictwo w sprawie dekretowej, tj. w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. Co najmniej w dniu [...] lutego 2019 r. strona dowiedziała się o prowadzonej sprawie dekretowej. Z kolei termin na wniesienie podania o przywrócenie terminu upłynął dnia [...] lutego 2019r., gdyż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Zatem podanie o przywrócenie terminu, sporządzone dnia [...] marca 2019 r. i złożone dnia [...] marca 2019 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S.. W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania administracyjnego oraz przedstawiła swoje stanowisko odnoszące się do sposobu postępowania w jej sprawie przez Urząd [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny czy prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] maja 2020 r. odmówiło M. S. przywrócenia terminu do wskazania następców prawnych nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...]. W zaskarżonym postanowieniu organ przywołał treść art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.) dalej: "u.g.n.". Stanowi on, że w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust. 1). Podstawa ta zaś zachodzi, w myśl ust. 2 cytowanego artykułu, gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1. Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu. Przywołana regulacja, wprowadzona nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami z 25 czerwca 2016 r. (która weszła w życie 17 września 2016 r.), ma na celu umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych wszczętych wnioskami złożonymi w oparciu o przepisy dekretu z 26 października 1945 r., w których wnioskodawcy od momentu ich złożenia nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Zmierza więc do usunięcia trwającego od kilkudziesięciu lat stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej takich nieruchomości. Omawiany przepis wprowadził zatem nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w tzw. sprawach dekretowych odnosząc je do sytuacji gdy został złożony wyłącznie wniosek dekretowy, który nie został rozpoznany i z uwagi na brak aktywności wnioskodawcy lub jego następców prawnych, po złożeniu wniosku, nie są znane ich miejsca pobytu ani adresy. W niniejszej sprawie ogłoszenie dotyczące lokalu nr [...] przy ul. [...] zostało opublikowane w dniu [...] września 2017 r. w Rzeczpospolitej oraz zamieszczono je na okres 30 dni na stronie internetowej Urzędu [...]. Termin sześciomiesięczny upłynął w dniu [...] marca 2018 r. W terminie tym do postępowania nie zgłosili się następcy prawni W. W. z domu Z.. Dopiero pismem z [...] lutego 2019 r. M. S. wskazała siebie oraz M. G. jak następców prawnych W. W., a następnie wniosła o przywrócenie terminu do wskazania następców prawnych dawnej właścicielki. Zasadniczą kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie zatem ustalenie jaki charakter ma sześciomiesięczny termin wynikający z ww. przepisu, czy jest to termin prawa materialnego czy procesowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że na gruncie prawa rozróżnia się terminy materialnoprawne i terminy procesowe. Podstawowym kryterium podziału jest sfera prawna, w której realizują się skutki prawne, związane z danym terminem. Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zgodnie, że termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia prawa podmiotowego. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (tak B. Adamiak(w:) B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9 wydanie, wyd. C.H. Beck,). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego termin wskazany w art. 214b u.g.n. ma charakter terminu prawa materialnego, jest to zatem termin, który nie ulega ani przywróceniu ani zawieszeniu. Za takim jego charakterem przemawia nie tylko omówiony wyżej ratio legis ale także usytuowanie tego przepisu w przepisach prawa materialnego, a nie procesowego. Wyraźna treść omawianego przepisu wskazuje, że osoba, która w terminie 6 miesięcy od ogłoszenia zgłosiła się, ma wykazać w kolejnych trzech miesiącach swe prawa i wskazać adres. Skoro zatem termin do wskazania następców prawnych dawnej właścicielki jest terminem materialnym, prekluzyjnym, to nie podlega on przywróceniu. Tym samym w sprawie nie podlega ocenie kwestia przyczyn uchybienia wymienionemu terminowi przez stronę skarżącą. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. W trybie uproszczonym orzeczono na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy.