I GSK 1593/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-03-21

Skład orzekający: Joanna Salachna, Piotr Piszczek, Inga Gołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r., ma zastosowanie do terminów, które upłynęły przed tą datą, w kontekście wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r., nie ma mocy wstecznej i może być stosowany jedynie do terminów, które upłynęły od dnia jego wejścia w życie. Pomimo błędnego uzasadnienia wyroku WSA, sentencja orzeczenia odpowiadała prawu, ponieważ organ naruszył przepisy k.p.a. dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania, co uzasadniało uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. G. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wydał decyzję o umorzeniu postępowania w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. ZUS wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisów ustawy COVID-19, co miało polegać na uznaniu, że skarżący, który złożył wniosek po terminie, ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od ZUS na rzecz T. G. koszty postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 15/22 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz T. G. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 19 kwietnia 2022r., sygn. akt III SA/Gl 15/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 3 lutego 2021r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 15zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 w związku z art. 31zq ust. 1 i 3 oraz art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, dalej: ustawa COVID-19) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu, a w zawiadomieniu tym wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czyli że skarżącym, którzy złożyli wniosek o zwolnienie z opłacania składek po ustawowym terminie przysługuje prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, b czym należy ich zawiadomić. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania. Ustosunkowując się do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej wskazał na art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 i art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 31zo ust. 1 w zw. z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19. Istotą tych zarzutów jest wadliwe w ocenie autora skargi kasacyjnej zalecenie Sądu I instancji dotyczące zastosowania przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 z pominięciem zapisów art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zalecając organowi zastosowanie w sprawie art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19 naruszył powołane w skardze kasacyjnej przepisy. Wskazywany przepis wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. i nie ma mocy wstecznej, a więc ma zastosowanie do terminów które upłynęły od dnia 16 grudnia 2020r., a więc od dnia wejścia w życie analizowanego przepisu. Za takim rozumieniem przemawiają w szczególności skutki, które mógł wywołać upływ terminów administracyjnych. Przykładowo mógł upłynąć termin do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a zatem dana decyzja mogła stać się ostateczna ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może z kolei nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (za taką ustawę szczególną nie można uznać przepisów ustawy COVID-19). W ocenie NSA, uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem Sąd I instancji dostrzegł wady postępowania prowadzonego przez organ uznając, że naruszył on art. 9 i art. 7 k.p.a. Zatem organ rozpatrując ponownie sprawę uwzględni prawidłowe wywody Sądu I instancji z modyfikacją wynikającą z niniejszego wyroku. Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjna nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Taka sytuacja wystąpiła w kontrolowanej sprawie, gdyż nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędu sentencja wyroku nie uległaby zmianie. Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło