VII SA/Wa 1766/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-27
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Joanna Gierak-Podsiadły, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca do przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowania terenu, albo zobowiązująca do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu, może zostać wydana w sytuacji, gdy roboty budowlane przy zabytku zostały wykonane niezgodnie z pozwoleniem konserwatorskim, ale w sposób zgodny z projektem zatwierdzonym przez organ architektoniczno-budowlany?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja zobowiązująca do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu została wydana prawidłowo. Wykonanie lukarny w sposób odbiegający od projektu zaakceptowanego przez konserwatora zabytków, nawet jeśli zgodny z projektem zatwierdzonym przez organ architektoniczno-budowlany, stanowi podstawę do zastosowania art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy, uwzględniając wytyczne poprzedniego wyroku WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymującej w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nakazującą rozbiórkę lukarny wykonanej na dachu zabytkowego budynku i wykonanie jej zgodnie z pozwoleniem konserwatorskim. Inwestorzy wykonali lukarnę w innej technologii i kształcie niż pierwotnie zatwierdzony przez konserwatora, choć projekt z tymi zmianami został następnie zatwierdzony przez organ architektoniczno-budowlany. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania i brak wyjaśnienia, która wersja projektu jest miarodajna.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant ref. staż. Kamil Mazański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargę
Przedmiotem skargi J. N. ("skarżący") jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister") z [...] maja 2018 r. znak: [...], wydana w przedmiocie zobowiązania do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
[...] Konserwator Zabytków decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...], pozwolił inwestorom I. N. i J. N. na przebudowę, rozbudowę i remont budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...], usytuowanego w strefie ochrony konserwatorskiej "[...]" wpisanej do rejestru zabytków pod nr rej. [...] decyzją z [...] września 1980 r., wg "Projektu budowlanego modernizacji i rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...], działka nr ew. [...] obręb [...]", opracowanego przez [...] Biuro architektoniczne w kwietniu 2012 r.
W wyniku przeprowadzonej kontroli ww. obiektu w dniu 28 maja 2014 r. przez pracownika Biura [...] Konserwatora Zabytków, w obecności przedstawiciela inwestora, stwierdzono, że prace polegające na wykonaniu lukarny w połaci dachu na bocznej elewacji ww. budynku zostały zrealizowane niezgodnie z ww. pozwoleniem, tj. z innych materiałów niż w projekcie, stanowiącym integralną część ww. decyzji pozwalającej na prace. Wskazane lukarny wykonano bowiem w konstrukcji metalowej z przeszkleniem wszystkich jej elementów, natomiast wg. pozwolenia lukarny miały być wykonane z dachówki ceramicznej nawiązującej do kształtu lukarn na elewacji frontowej.
W takich okolicznościach, [...] Konserwator Zabytków wszczął z urzędu postępowanie, a następnie decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r., poz. 1446; "ustawa o ochronie zabytków"), zobowiązał I. N. i J. N., do doprowadzenia zabytku – strefy ochrony konserwatorskiej "[...]" do jak najlepszego stanu poprzez rozebranie lukarny na północnej połaci dachu budynku przy ul. [...] w [...] i wykonanie w tym miejscu lukarny zgodnie z pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z [...] maja 2012 r., wyznaczając termin wykonania prac do 31 sierpnia 2015 r.
Na skutek rozpatrzenia odwołania od tej decyzji wniesionego przez J. N., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] marca 2015 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji dotyczące niezgodności wykonanych prac z projektem zaakceptowanym przez [...] Konserwatora Zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1102/15, po rozpoznaniu skargi J. N. na ww. decyzję Ministra, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego opisanych w art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a."), co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków wobec wydania orzeczenia w okolicznościach braku prawidłowego ustalenia przesłanek wynikających z tego przepisu. I dalej, Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o ustalenie stanu faktycznego - lukarna nie odpowiada projektowi, przy czym na tym etapie protokołowania wyniku oględzin tezę tę kwestionował inwestor. Ponadto, do akt sprawy włączono poświadczone wprawdzie za zgodność ale tylko fragmenty projektu budowlanego. Te, zdają się zawierać naniesione na wersję pierwotną poprawki, parafowane (bez daty) podpisem pochodzącym od osoby, której kompetencji w tym zakresie nie ustalono (nie była wymieniona na stopce karty projektu). W takim stanie faktycznym, jak wskazał WSA, organ miał obowiązek ustalić, jakie konkretne rozwiązanie projektowe w szczególności w odniesieniu do lukarny zostało uzgodnione na podstawie ww. decyzji z [...] maja 2012 r., a następnie jaki projekt w tym zakresie został zatwierdzony i stanowił integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdził, że tylko realizacja inwestycji z odstępstwem od tych rozwiązań może być podstawą do ingerencji organu w trybie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków.
Następnie, Minister decyzją z [...] grudnia 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu odwołania J. N. od decyzji organu I Instancji z [...] grudnia 2014 r., uchylił zaskarżoną decyzję a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał m.in. na to, że w aktach brak jest projektu budowlanego z maja 2012 r., który został ostatecznie zatwierdzony przez organ administracji architektoniczno-budowlanej i stanowił integralną część decyzji nr [...] o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 2012 r.
I dalej, [...] Konserwator Zabytków decyzją z [...] października 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków w zw. z § 2 pkt 1 lit. g porozumienia z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie powierzenia [...] prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody [...], realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zawartego pomiędzy Wojewodą [...] a [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., poz. [...]), z aneksami do tego porozumienia z dnia 1 czerwca 2006 r., 31 grudnia 2007 r. i 15 lipca 2010 r., orzekł o zobowiązaniu I. N. oraz J. N. do doprowadzenia zabytku – strefy ochrony konserwatorskiej "[...]" do jak najlepszego stanu poprzez rozebranie lukarny na północnej połaci dachu budynku przy ul. [...] w [...] i wykonanie w tym miejscu lukarny zgodnie z pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z [...] maja 2012 r., wyznaczając termin wykonania prac do 31 sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wobec wytycznych zawartych w decyzji kasacyjnej organu II instancji, pismem z 2 stycznia 2017 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o kopię części Projektu budowlanego modernizacji i rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...] opracowanego przez arch. W. M. w kwietniu 2012 r., stanowiącego integralną część ostatecznej decyzji nr [...] pozwolenia na budowę z [...] czerwca 2012 r. Jak wynika z przesłanej (na skutek tego wystąpienia) dokumentacji budowlanej, pozwolenie na budowę zostało wydane na podstawie tego samego projektu, to znaczy projektu z naniesionymi poprawkami, który został zatwierdzony decyzją [...] Konserwatora Zabytków z [...] maja 2012 r. nr [...]. Pomimo, że poprawki naniesione są bez daty, porównanie obu projektów rozwiewa wątpliwości, kiedy doszło do korekty projektu. Na pewno miało to miejsce przed wydaniem decyzji przez oba organy administracji i wskazuje jednoznacznie, że w trakcie robót budowlanych doszło do odstępstwa od rozwiązań zatwierdzonych przez [...] Konserwatora Zabytków. W konsekwencji, organ I instancji przyjął, że zarówno decyzja [...] Konserwatora Zabytków nr [...] z [...] maja 2012 r., jak i pozwolenie na budowę z [...] czerwca 2012 r. nr [...], zostały wydane na podstawie projektu z naniesionymi poprawkami, a zatem przeszkloną lukarnę na północnej połaci dachu przedmiotowego budynku wykonano niezgodnie z pozwoleniem organu ochrony zabytków. Zaistniały tym samym przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. Organ dodał, że współczesna ahistoryczna forma lukarny negatywnie wpływa na spójność architektoniczną i obniża wartości zabytkowe budynku i chronionego obszaru; zastosowane rozwiązanie jest sprzeczne z zasadami konserwatorskimi mającymi na celu zachowanie autentyczności i jednorodności rozwiązań architektonicznych występujących na zabytkowym terenie.
Odwołanie od tej decyzji wniósł J. N. zarzucając w szczególności brak zastosowania się do wytycznych wynikających z wyroku WSA z 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1102/15 i wywodząc powyższe z wadliwej oceny przez organ konserwatorski projektu zaakceptowanego przez organ architektoniczno-budowlany (w oparciu o który zrealizowano inwestycję, po zakończeniu której żaden z organów, w tym organ nadzoru budowlanego, nie wniósł zastrzeżeń).
Decyzją z [...] maja 2018 r., wskazaną na wstępie, a wydaną po rozpatrzeniu ww. odwołania, Minister utrzymał w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z [...] października 2017 r.
W uzasadnieniu tej decyzji Minister przede wszystkim zaakceptował ustalenia poczynione przez organ I instancji; wskazał, że lukarna na północnej połaci dachu pierwotnie została zaprojektowana na rysunkach jako współczesna forma (o przeszklonej konstrukcji ze ściankami bocznymi wykonanymi z blachy tytanowo-cynkowej). Z uwagi na okoliczność, że taki kształt lukarny nie był do zaakceptowania przez organ ochrony zabytków, (w projekcie) zostały naniesione odręczne poprawki, zmieniające kształt lukarny, dostosowując jej wygląd do pozostałych lukarn o historycznej formie w bliźniaczym budynku przy ul. [...], co było zgodne z wydanymi przez [...] Konserwatora Zabytków zaleceniami konserwatorskimi z [...] marca 2012 r. Wobec zmiany omawianego projektu w ww. zakresie, w decyzji pozwalającej organ stwierdził, że przedłożona dokumentacja projektowa uwzględnia ww. zalecenia konserwatorskie. Jak ponadto wynika z uwierzytelnionych kopii części projektu budowlanego, stanowiącego integralną część decyzji nr [...] z [...] czerwca 2012 r., pozwolenie na budowę zostało wydane na podstawie tego samego projektu, który został zatwierdzony przez [...] Konserwatora Zabytków, tj. z naniesionymi poprawkami. Powyższe rozwiewa wątpliwości kiedy doszło do korekty projektu; miało to miejsce przed wydaniem decyzji przez oba organy administracji publicznej.
Minister stwierdził w efekcie, że wbrew zarzutom skarżącego, organ I instancji wypełnił wskazania WSA, a także zalecenia organu odwoławczego z decyzji kasacyjnej z [...] grudnia 2016 r.; wyjaśnił, jakie konkretnie rozwiązania projektowe w odniesieniu do rzeczonej lukarny zostały uzgodnione na podstawie decyzji [...] Konserwatora Zabytków nr [...], a następnie ustalił, że taki sam projekt w tym zakresie, z naniesionymi poprawkami, został zatwierdzony i stanowił integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z [...] czerwca 2012 r.
Organ odwoławczy przyjął więc, że obecnie nie ulega wątpliwości, że przeszkloną lukarnę na północnej połaci dachu przedmiotowego budynku wykonano niezgodnie z pozwoleniem organu ochrony zabytków, co stanowi samoistną przesłankę do wydania decyzji nakazującej, na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków. Jednocześnie za całkowicie niezasadne organ ten uznał argumenty odwołania, dotyczące braku kompetencji organu ochrony zabytków do "ingerencji w poszczególne obiektu znajdujące się na terenie [...]". Wyjaśnił, że z faktu, że budynek przy ul. [...] w [...] znajduje się w zabytkowym obszarze, wynikał obowiązek uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na roboty budowlane dotyczące wyglądu zewnętrznego tego obiektu, a zatem gabarytów budynku, elewacji zewnętrznych oraz dachu, a stanowisko to potwierdza wiążący w tej sprawie wyrok WSA z 8 kwietnia 2016 r.
Na koniec Minister stwierdził, że organ I instancji dokonał również prawidłowego wyboru sposobu przywrócenia zabytku do właściwego stanu. Odniósł się także do kwestii związanej z brakiem sprzeciwu organu nadzoru budowlanego w związku z zawiadomieniem o zakończeniu budowy, i wyjaśnił, że kompetencje organów konserwatorskich nie pokrywają się z kompetencjami organów budowlanych. Do zadań tych pierwszych nie należy więc badanie, z jakich powodów organ nadzoru budowlanego nie podjął działań w sprawie samowolnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.
W skardze do Sądu na ww. decyzję Ministra, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów procesowych w tym kosztów zastępstwa wg. nrom przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że na obecnym etapie sporu nadal nie ustalono, która wersja zatwierdzonego projektu budowlanego spornej lukarny jest właściwa i miarodajna, ustala prawa i obowiązki stron w tym sporze. Wskazano w efekcie, że organy orzekające nie wywiązały się z obowiązków dotyczących rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, stosownie do zaleceń wynikających z uzasadnienia wyroku WSA. Nadal zachodzą przesłanki naruszenia art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, a także art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Podniesiono nadto, że lukarna w obecnym kształcie nie narusza przepisów obowiązującego prawa, w tym ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 r.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Ministra z [...] maja 2018 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków z [...] października 2017 r. zobowiązującą do doprowadzenia zabytku – strefy ochrony konserwatorskiej "[...]", do jak najlepszego stanu poprzez rozebranie lukarny na północnej połaci dachu budynku przy ul. [...] w [...] i wykonanie w tym miejscu lukarny zgodnie z pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków z [...] maja 2012 r., nr [...], w terminie do 31 sierpnia 2018 r.
Podstawę materialnoprawną tego orzeczenia stanowił art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, stosownie do którego w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru roboty – wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Stosując ten przepis w obu instancjach zgodnie przyjęto, że inwestorzy I. N. i J. N., realizując przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] (usytuowanego ww. strefie objętej ochroną konserwatorską) wykonali lukarnę w północnej połaci dachu tego budynku niezgodnie z udzielonym przez [...] Konserwatora Zabytków pozwoleniem. Ustaleń w tym zakresie dokonano w oparciu o protokół kontroli z 28 maja 2014 r. (wskazujący na wykonane roboty, kształt wykonanej lukarny), projekt budowlany z kwietnia 2012 r. zaakceptowany przez [...] Konserwatora Zabytków decyzją z [...] maja 2012 r. (i stanowiący załącznik do tej decyzji, będącej pozwoleniem na wykonanie ww. prac przy wskazanym budynku) oraz w oparciu o część projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2012 r. nr [...], a przekazanego przez organ architektoniczno-budowlany na potrzeby niniejszej sprawy (przy piśmie z 8 lutego 2017 r.). Jak wskazano, oba ww. projekty są ze sobą tożsame, w tym w zakresie spornej lukarny; zawierają ten sam rysunek elewacji północnej budynku z naniesionymi odręcznie poprawkami dotyczącymi tejże lukarny. Na tej też podstawie stwierdzono, że w takim kształcie, tj. uwzględniającym "zmianę" lukarny, projekt budowlany został najpierw zatwierdzony przez organ konserwatorski, a następnie przez organ architektoniczno-budowlany. Wobec tego uznano, że odstępstwo w tym zakresie, tj. wykonanie lukarny niezgodnie z rozwiązaniami zaakceptowanymi w projekcie, uzasadnia ingerencję organy konserwatorskiego, co więcej – czyni koniecznym zastosowanie art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków.
Ocena ta, zdaniem Sądu, jest prawidłowa.
Rozwijając to stanowisko Sąd przede wszystkim zauważa, że w sprawie tej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1102/15, uchylając kontrolowaną wówczas decyzję Ministra. Wobec związania (tak organów jak i Sądu kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję tego organu) tymże wyrokiem (v. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., "p.p.s.a."), należy w tym miejscu zauważyć, że Sąd we wskazanym wyroku uznając skargę za zasadną, wskazał na brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Niemniej w pierwszej kolejności w wyroku tym Sąd zaznaczył, że nie są uprawnione zarzuty skargi, co do braku możliwości ingerencji organów konserwatorskich w stan zrealizowanych robót budowlanych, w odniesieniu do przedmiotowego budynku, który nie został wpisany do rejestru zabytków. Jak zauważył Sąd, "Organy mogą badać to, czy realizacja inwestycji nastąpiła zgodnie z tym, co zostało zaakceptowane w decyzji." Stwierdził więc, że istotą przedmiotowego postępowania przed organami konserwatorskimi powinno być ustalenie, czy doszło do wykonania robót budowlanych w taki sposób, który odpowiada projektowi zatwierdzonemu z punktu widzenia konserwatorskiego, czy też inwestycję zrealizowano wbrew temu projektowi. W tym też kontekście Sąd dopatrzył się nieprawidłowości i zalecił zbadanie, jaki projekt w jakiej wersji został zaakceptowany przez organ ochrony zabytków, a następnie organ architektoniczno-budowlany. Ta wątpliwość powstała wobec naniesionych poprawek w projekcie, parafowanych (bez daty) podpisem pochodzącym od osoby, której kompetencji w tym zakresie nie ustalono, a dotyczących spornej lukarny.
Wytyczne wynikające z tego wyroku, zostały w ocenie Sądu zrealizowane. Akta uzupełniono o (wystarczającą) część dokumentacji budowlanej zatwierdzonej decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2012 r., na podstawie której inwestycja mogła być następnie realizowana. Włączenie w poczet materiału dowodowego "części" projektu budowlanego zatwierdzonego tym aktem, pozwoliło w efekcie na zweryfikowanie kształtu lukarny dopuszczonej do realizacji, nadto – na stwierdzenie, że poprawki dotyczące lukarny musiały być naniesione już przed wydaniem pozwolenia przez organ konserwatorski. Stan ten skarżący kwestionuje; nadal podnosi w skardze, że sprawa nie została wyjaśniona, bo nadal nie jest wiadomym kto i kiedy naniósł poprawki w projekcie na rysunku przedstawiającym sporną lukarnę. Takie stanowisko skarżącego nie może jednak w obecnym stanie sprawy wywołać zamierzonego skutku; Sąd dostrzega bowiem, że inwestycja obejmująca przebudowę i rozbudowę budynku (w strefie ochrony konserwatorskiej) mogła być realizowana po uzyskaniu (wówczas ostatecznej) decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, ta zaś wydawana jest na wniosek inwestora, do której inwestor załącza m.in. 4 egzemplarze projektu budowlanego. Jak wynika z akt, inwestor do zatwierdzenia przez organ architektoniczno-budowlany przedstawił projekt budowlany zawierający m.in. rysunek elewacji północnej budynku z naniesionymi poprawkami co do kształtu lukarny (zgodny z tym, zaakceptowanym przez organ konserwatorski); realizując inwestycję na podstawie ww. projektu, nie mógł więc wykonać lukarny w konstrukcji metalowej z przeszkleniem wszystkich jej elementów, ale w kształcie zmienionym (poprzez naniesione poprawki) i zaaprobowanym przez organy administracji publicznej, o wyglądzie dostosowanym do pozostałych lukarn o historycznej formie, w bliźniaczym budynku przy ul. [...] w [...] (na co też wskazano w zaleceniach konserwatorskich [...] Konserwatora Zabytków z [...] marca 2012 r.). W konsekwencji, ustalenie organów o wykonaniu spornej lukarny niezgodnie z pozwoleniem organu konserwatorskiego z [...] maja 2012 r. należało uznać za zasadne, znajdujące oparcie w materiale dowodowym sprawy.
Tym samym należało też przyjąć, że została spełniona samoistna przesłanka zastosowania cyt. powyżej art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków.
Dlatego też Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze i uznał, że sprawa została należycie wyjaśniona, z uwzględnieniem wytycznych wynikających z wyroku zapadłego w tej sprawie, i nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 1 ww. ustawy o ochronie zabytków, czy art. 153 p.p.s.a. Sąd dostrzega przy tym, że formułując tego rodzaju zarzuty, oprócz kwestionowania stanowiska organów i dokonanej przez nich oceny, skarżący nie wskazuje jakie to dowodowy w sprawie pominięto, a mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy; nie dostrzega nadto, że w wyroku zapadłym w tej sprawie Sąd nie wskazał na konieczność badania kto i kiedy naniósł poprawki w projekcie w kształcie lukarny, a jedynie – jaki projekt został zaakceptowany przez oba organy, w tym organ architektoniczno-budowlany.
W kontekście stanowiska skarżącego, Sąd zauważa nadto, że żadnego znaczenia prawnego w niniejszej sprawie nie mogła mieć okoliczność, iż sporna lukarna w kształcie wykonanym, nie narusza obecnie obowiązujących przepisów w sytuacji, gdy lukarna ta mogła być wykonana tylko w takim kształcie, w jakim została przewidziana w projekcie zaakceptowanym przez [...] Konserwatora Zabytków, następnie - zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Podobnie należy odnieść się do argumentacji związanej z wykonaniem przedmiotowej inwestycji i brakiem jakiekolwiek ingerencji w nią m.in. organu nadzoru budowlanego, co ma świadczyć (zdaniem skarżącego) o jej zgodności z projektem budowlanym. Odnośnie tego stanowiska, Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdził, że kompetencje organu nadzoru budowlanego nie pokrywają się z kompetencjami organu ochrony zabytków, jak również, że brak podjęcia działań przez ten pierwszy organ, nie może być weryfikowany przez organ konserwatorski. Dodatkowo w tej kwestii Sąd zauważa, że organ nadzoru budowlanego ma podstawy do działania w stosunku do inwestycji zrealizowanej w oparciu o pozwolenie na budowę, gdy stwierdzi, że realizując tę inwestycję np. w sposób istotny odstąpiono od warunków tego pozwolenia (v. art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane). W konsekwencji, nie zawsze ta sama okoliczność może powodować zarówno przed organem konserwatorskim, jak i nadzoru budowlanego potrzebę wszczęcia i prowadzenia postepowania, a następnie wydania aktu (dla ingerencji nadzoru budowlanego nie wystarczy bowiem samo odstępstwo od warunków pozwolenia, musi mieć ono charakter "istotny" w rozumieniu ustawy Prawo budowlane).
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie ujawniły tego rodzaju wad, które winny skutkować co najmniej jej uchyleniem.
Niezależnie od treści skargi Sąd na koniec zaznacza, że stosując art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków dokonano prawidłowego wybory sposobu przywrócenia zabytku do stanu właściwego. Wybór jednej z dwóch opcji określonych w art. 45 ust. 1 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków uzależniony jest od tego, czy działania przy zabytku doprowadziły do stanu, który w ogóle nie może być akceptowany z punktu widzenia wartości zabytku, czy też do stanu, który mimo jego nielegalnego rodowodu można do wymagań ochrony konserwatorskiej odpowiednio dostosować, co wymaga podjęcia określonych, dodatkowych działań, wskazanych przez konserwatora. W okolicznościach sprawy zastosowanie tego drugiego środka prawnego należy uznać za uprawnione, a wskazania konserwatorskie w tym zakresie za pełne (w sytuacji, gdy lukarna mogła być wykonana, ale w sposób zgodny z zaakceptowanym decyzją [...] Konserwatora Zabytków projektem budowlanym).
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło