IV SA/Wa 1028/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na czynność materialnotechniczną Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie transkrypcji do systemu rejestrów państwowych treści [...] odpisu aktu urodzenia oddala skargę Zaskarżoną czynnością materialno-techniczną Kierownik Urzędu m.. W. (dalej jako organ) wpisał treść [...] odpisu aktu urodzenia wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w O. w K. na nazwisko A. R. (dalej jako wnioskodawczyni), do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr [...]:. Stan sprawy był następujący : W dniu 6 marca 2017 r. A. R. złożyła w Urzędzie Stanu Cywilnego m. W. wniosek o transkrypcję swojego aktu urodzenia. Do wniosku dołączył m.in.: odpis [...] aktu urodzenia nr [...] dotyczący (A.) A. (B.) R. ur. [...] września 1991 r. w T., płeć (M) kobieta i jego tłumaczenie przysięgłe na język polski, uwierzytelnione kopie: [...] aktu zmiany imienia i nazwiska nr [...] z A. B. na A. R. wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego m. W., decyzją z dnia [...] września 2017 r. załatwił wniosek odmownie, wskazując że przeniesienie do polskiego aktu urodzenia tylko wybranych danych figurujących w odpisie zagranicznego aktu urodzenia byłoby naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. utrzymał je w mocy, podzielając stanowisko Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 104/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. R. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzje i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m. W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy transkrypcji [...] aktu urodzenia. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, że "jeżeli Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego miał wątpliwości, co do użytych znaków pisarskich "nawiasów" w odpisie [...] aktu urodzenia (B.) R. (A.) A., płeć M (kobieta) – w których zostały ujęte poprzednie dane strony – winien uzyskać informacje, jaki jest system wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego w [...] porządku prawnym, jakie są zasady dokonywania wpisów do aktów stanu cywilnego w [...] systemie prawa, czy w [...] porządku prawnym możliwe jest wykreślenie z aktu stanu cywilnego dotychczasowych danych umieszczonych w treści aktu w "nawiasach" a pozostawienie aktualnych danych, czy jeżeli [...] akt stanu cywilnego zawiera dane dotychczasowe i aktualne, to wpisuje się dane zarówno dotychczasowe, mimo że one uległy zmianie, jak i dane aktualne, czy w [...] akcie urodzenia zamieszcza się oprócz imienia i nazwiska nadanego dziecku tuż po urodzeniu oraz jego płci także wzmiankę zmiany tego imienia, nazwiska i płci dokonanej w terminie późniejszym, uwzględniając regułę obcego porządku prawnego". W dniu 9 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie o sygn. akt II OSK 3320/18 oddalił skargę kasacyjną. W toku postępowania, organ zwrócił się do Konsultanta Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...] o pomoc w ustaleniu [...] przepisów regulujących kwestie zmian nazwisk oraz płci. Ustalono treść art. 36 ust.4 ustawy o ewidencji ludności R.S.O. 1990, z której wynika, że dyrektor urzędu stanu cywilnego, działając na wniosek, powoduje sporządzenie adnotacji w akcie urodzenia tak, by płeć odpowiadała wynikowi przeprowadzonej operacji. Do akt sprawy złożono również zaświadczenie o zmianie imienia i nazwiska wnioskodawczyni nr [...] wydane przez władze [...] oraz pismo [...] w [...] z dnia [...] października 2016r., z którego wynika, że w dniu 28 czerwca 2016r. wnioskodawczyni poddała się operacji zmiany płci z męskiej na żeńską. W dniu 30 marca 2021 r. [...] odpis aktu urodzenia dotyczący (A.) A. (B.) R. został przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m. W. wpisany na nazwisko A. R. do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr [...]. Dane zawarte w [...] odpisie aktu urodzenia oraz ich zmiana zostały odzwierciedlone w polskim akcie w porządku chronologicznym, a zatem w treści polskiego aktu urodzenia zostały wpisane najpierw pierwotne dane wnioskodawczyni, następnie została wpisana wzmianka o zmianie imienia i nazwiska oraz kolejna wzmianka o zmianie płci. W efekcie po uwzględnieniu wzmianek z aktu wynika, że Wnioskodawczyni ma imię i nazwisko A. R. i jest płci żeńskiej. Na podstawie sporządzonego aktu można też odczytać poprzednie dane Wnioskodawczyni imię i nazwisko A. B., płeć męska. Z powyższą czynnością materialno-techniczną nie zgodził się Prokurator Okręgowy w W. (dalej jako skarżący), zarzucając jej w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie art. 153 oraz 170 p.p.s.a polegające wpisie treści [...] odpisu aktu urodzenia wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w O., K., na nazwisko A. R. do polskiego rejestru stanu cywilnego pod nr [...] bez uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyjaśniającego zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 104/18 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3320/18: Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności w/w czynności materialno-technicznej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej z przepisami prawa. Badając zaskarżoną czynność materialno-techniczną Kierownik Urzędu m. W. w tak zakreślonych ramach, Sąd doszedł do przekonania że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi. Istota sprawy sprowadza się do tego, że wnioskodawczyni zwróciła się o wpisanie do polskich ksiąg stanu cywilnego kanadyjskiego aktu urodzenia, którego odpis wraz z poświadczonym tłumaczeniem z języka angielskiego dołączyła do wniosku. Żądanie zostało zatem oparte o art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 2064 – stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej decyzji, dalej jako P.a.s.c.), zgodnie z którym zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Zgodnie z art. 104 ust. 2 P.a.s.c., transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Nie ulega jednak kwestii, że ustawodawstwa poszczególnych krajów w zakresie dotyczącym rejestracji stanu cywilnego różnią się między sobą. Stąd treść, graficzny układ, czy znaczenie poszczególnych wpisów w aktach stanu cywilnego sporządzanych przez uprawnione organy różnych państw mogą od siebie odbiegać. Właśnie twego typu rozbieżność legła u podstaw decyzji odmownych - Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego m. W. z dnia [...] września 2017 r. oraz Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., uchylonych następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 104/18, utrzymanym w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3320/18. Dając organowi wskazania co do dalszego postępowania WSA – za aprobatą NSA – wskazał, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego [...] powinien "(...) uzyskać informacje, jaki jest system wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego w [...] porządku prawnym, jakie są zasady dokonywania wpisów do aktów stanu cywilnego w [...] systemie prawa, czy w [...] porządku prawnym możliwe jest wykreślenie z aktu stanu cywilnego dotychczasowych danych umieszczonych w treści aktu w nawiasach a pozostawienie aktualnych danych, czy jeżeli [...] akt stanu cywilnego zawiera dane dotychczasowe i aktualne, to wpisuje się dane zarówno dotychczasowe, mimo że one uległy zmianie, jak i dane aktualne, czy w [...] akcie urodzenia zamieszcza się oprócz imienia i nazwiska nadanego dziecku tuż po urodzeniu oraz jego płci także wzmiankę zmiany tego imienia, nazwiska i płci dokonanej w terminie późniejszym, uwzględniając regułę obcego porządku prawnego [...]". Zgodnie z art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Bezspornym jest, że przepisy praw nie uległy zmianie. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 ppsa). Wbrew zarzutom skargi w ocenie Sądu, wyżej powołane przepisy nie zostały naruszone przez organ procedujący w kontrolowanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, organ uzyskał informacje, jaki jest system wprowadzania zmian danych do aktów stanu cywilnego w kanadyjskim porządku prawnym. Ustalił, że w [...] zarówno zmiana imienia i nazwiska, jak i ustalenie płci dokonywane jest w postępowaniu administracyjnym i nazwiska możliwe jest uzyskanie oddzielnego zaświadczenia potwierdzającego taką zmianę. Wnioskodawczyni przedłożyła: – zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] o zmianie imienia i nazwiska wnioskodawczyni wydane przez władze prowincji [...] w [...], - pismo [...] w [...] z dnia [...] października 2016r., z którego wynika, że w dniu [...] czerwca 2016r. wnioskodawczyni poddała się operacji zmiany płci z męskiej na żeńską. Organ ustalił, że w przypadku ustalenia płci w prowincji [...] nie jest wydawane odrębne orzeczenie, dokonywana jest jedynie - tak jak w sprawie wnioskodawczyni - zmiana w akcie urodzenia. Organ wskazał, że na stronie internetowej [...] znajduje się informacja, że O. nie wydaje zaświadczeń o zmianie płci. Zgodnie z informacją uzyskaną przez organ aktem prawnym regulującym kwestie wpisów o zmianie płci jest w O. ustawa [...], a organem właściwym w tego typu sprawach - [.] (w [...] ustawie określony jako minister odpowiedzialny za sprawy związane z rejestracją stanu cywilnego), który podejmuje decyzję o wprowadzeniu zmian dotyczących płci do aktu urodzenia po przeanalizowaniu dokumentów medycznych. Wniosek o ustalenie płci innej niż wpisana w akcie urodzenia lub zmianę płci wpisanej do aktu urodzenia składa się do organu wraz z dokumentami medycznymi. Procedura dotycząca zmiany płci i dokonywania zmian w akcie urodzenia w związku ze zmianą płci zawarta jest w ustawie [...].w Rozdziale V.4. Z art. 36 (1) ww. ustawy wynika, że w przypadku zmiany anatomicznej struktury płci osoby na inną niż ta, która została wpisana do aktu urodzenia osoba może zwrócić się do organu o zmianę oznaczenia płci wpisanej przy rejestracji urodzenia tak aby oznaczenie było płci było zgodne z wynikiem operacji transseksualnej. Art. 36 ust. 4 omawianego aktu prawnego przewiduje, że organ sporządza w akcie urodzenia adnotację takiej treści, by płeć odpowiadała wynikowi przeprowadzonej operacji. Takie ustalenia organu – w ocenie Sądu – wyczerpują wskazania zawarte w powołanych wyżej orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organu, że okoliczność, że skoro w prowincji Ontario nie jest wydawane odrębne orzeczenie o zmianie płci, jak również zaświadczenie o zmianie płci spowodował, to jedynym dokumentem który potwierdza zmianę płci jest odpis zupełny aktu urodzenia zawierający adnotację o zmianie oznaczenia płci w akcie urodzenia. W tej sytuacji odmowa uznania orzeczenia w formie adnotacji na akcie stanu cywilnego skutkowałaby odmową transkrypcji całego aktu gdyż nie jest możliwe wybiórcze, częściowe wpisanie aktu. Zagraniczny akt stanu cywilnego podlega wpisaniu w całości, a jeśli zawiera wzmianki dodatkowe (adnotacje) muszą one zostać również przepisane gdyż są integralną częścią aktu. Wierne oraz literalne odtworzenie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego w polskiej księdze stanu cywilnego musi być dokonywane z uwzględnieniem znaczenia poszczególnych elementów tej treści. Powinny one być przenoszone do polskich ksiąg stanu cywilnego zgodnie nie tylko z ich brzmieniem, ale także funkcją, którą pełnią. Wpisy zawarte w zagranicznym akcie stanu cywilnego powinny więc być przenoszone w taki sposób, aby w polskich księgach stanu cywilnego i w powstałym w wyniku transkrypcji polskim akcie stanu cywilnego zachowywały swoją tożsamość nie tylko pod względem ich brzmienia, ale także funkcji. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o słuszności stanowiska organu w niniejszej sprawie, co doprowadziło do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.